EGIDIUS KWARTET

Peter de Groot-altus, Marco van de Klundert-tenor

Hans Wijers-bariton, Donald Bentvelsen-bas

mmv. Hieke Meppelink- sopraan, &

Menno van Delft-clavecimbel

 

IL METAMORFOSI MVSICALE

Van Willaert tot Monteverdi

 

Het Egidius Kwartet brengt in een uur tijd het slingerpad van prima prattica naar de seconda prattica muzikaal in beeld. Er klinken ‘ouderwetse’ madrigalen en gedurfde experimenten van de Nederlanders Adriaen Willaert, Orlando di Lasso, en Cypriano de Rore,

de nieuwe stijl van Giulio Caccini,, balletti van Giovanni Gastoldi

en tenslotte spectaculaire werken van Claudio Monteverdi.

 

Het jaar 1600 staat in de muziekgeschiedenis bekend als het demarcatiepunt tussen de nieuwe en de oude tijd, de oude- en de nieuwe stijl, de prima en seconda prattica. Tot dat jaar waren 5 generaties Franco-Vlaamse polyfonisten gedurende ruim 150 jaar heer en meester over de muziek geweest, zij bepaalden de stijl. Sterker nog het bij uitstek Italiaanse madrigaal was door vooral Lage Landers tot ontwikkeling gekomen. Messer Andriano Willaert stond bij de Italianen in hoog aanzien, over hem werd slechts met eerbied en respect geschreven, hij gold als referentie- en ijkpunt voor alles wat de madrigaalkunst te maken had. (verder waren ook Arcadelt, De Wert en De Rore zeer belangrijk.).

Maar rond de eeuwwisseling schrijft ene Giulio Monteverdi’s (de broer van Claudio) iets belangwekkends: “De muziek moet niet de meester maar de dienaar zijn van de woorden!”. Dat was een klap in het gezicht van de polyfonie van de Fiamminghi die dan ook in snel tempo plaats moest maken voor een zogeheten monodische stijl waarin het liefst één melodie op een bas te horen was die helemaal gericht was op het zo affectvol, duidelijk, verstaanbaar en expressief overbrengen van de tekst. Caccini, Peri, en Monteverdi gingen de dienst uitmaken in Italië. En in een deftige Florentijnse Academia ontstond de opera! Het was niet alleen het begin van de basso continuo praktijk, maar ook van een nieuwe manier van omgaan met dissonanten en akkoorden. Een nieuwe, extravagante stijl was geboren; de barok

 

Zo strikt en schematisch als hierboven is het natuurlijk niet geweest. In de laatste decennia van de 16e en de eerste van de 17e eeuw zijn er overgangsfasen. Willaert schrijft niet alleen rijke polyfone madrigalen in de beste Nederlandse (lees Franco-Vlaamse) traditie, maar ‘bezondigd’zich ook aan frivole villanellen. Monteverdi schrijft in één en het zelfde jaar zowel ‘ouderwets’ polyfone madrigalen als ‘moderne’ duo’s en lamenti. De Nederlander De Rore, toch een man uit de respectabele Willaert-school schrijft weliswaar in een polyfoon idioom maar weet zijn noten, net als zijn collega De Wert en zijn Italiaanse amateur-collega Gesualdo di Venosa, te voorzien van een tot dan toe ongehoorde expressiviteit. Zelfs verlaat De Rore op een gegeven moment de polyfonie en schrijft effectvolle homofone madrigalen in de beste humanistische traditie.

 

 

 

 

 

 

 

Programma

 

 

 

Cypriano de Rore        1515-1565      Io canterei d’amor     

Adriaen Willaert         1490-1562      Oimè’l bel viso

 

Cypriano de Rore                               Fontana di dolore

Adriaen Willaert                                 Condoglia e con pietà

Adriaen Willaert                                 O bene mio fa

 

 

Orlando di Lasso        1532-1594      Madonna mia pieta    

Cypriano de Rore                               Se ben il duol             

 

Gulio Caccini              1545-1610      Amarilli                                 

Claudio Monteverdi    1567-1643      Ninfa che scalza il piede                   

Claudio Monteverdi                           Bel pastor                  

 

 

Giacomo Gastoldi      1556-1622      Il contento                             

Adriaen Willaert                                 Le vecchie per invidia

Adriaen Willaert                                 Vechie letrose            

Giacomo Gastoldi                              L’innamorato 

 

Claudio Monteverdi                           È questa vita un lampo         

Claudio Monteverdi                           Lamento della ninfa

Claudio Monteverdi                           Lasciate mi morire

 

Claudio Monteverdi                           Chi vol haver felice

 

 


 

 

 

Peter de Groot, altus

Marco van de Klundert, tenor

Hans Wijers, bariton

Donald Bentvelsen, bas

 
               

              EGIDIUS KWARTET       

 

 

 

 

 

Het EGIDIUS KWARTET werd opgericht in 1995 door vier leden van Ton Koopman's Amsterdam Baroque Choir. Vanaf het begin was de doelstelling duidelijk: het zingen van Renaissance- en hedendaagse muziek uit de Lage Landen (in de breedst mogelijke zin). Het kwartet is genoemd naar Egidius, een zanger in één van de beroemdste Middelnederlandse gedichten afkomstig uit het zogenaamde Gruythuyse Manuscript.

 

De kern van hun repertoire is muziek die onder de Habsburgse invloedsfeer (Karel V, Margaretha van Oostenrijk, Philips II) is geschreven. Door middel van eigen research, cd’s en concerten vroegen en kregen de Egidianen aandacht voor het werk van vergeten meesters als Nicolas Payen en Cornelius Canis, Thomas Crecquillon en Gheerkin de Hondt. Hun integrale CD opname van de twee “Musyck-boexkens” van Tielman Susato oogstte veel lof. Het kwartet is bezig met een publicatie met CD over het Liedboek van Lauweryn van Watervliet. Voor instrumentale ondersteuning werd in 2001 het Egidius Consort geformeerd. In tal van concerten en op enkele CD’s wordt het kwartet uitgebreid met de Spaanse sopraan Maria Luz Alvarez.

 

De Egidianen zingen niet alleen muziek uit de Renaissance, ook willen zij ambassadeurs zijn van nieuwe muziek uit hun eigen land. In 2005 verscheen hun cd Egidius zingt Egidius waarvoor de componisten Daan Manneke, Bart Visman, Calliope Tsoupaki, Joop Voorn, Jetse Bremer en de Belg Walter Hus stukken hebben geschreven die zij opgedroegen aan het kwartet. Met Daan Manneke heeft het kwartet een bijzondere relatie, hij schreef drie werken voor het kwartet. In het programma Triptica met Brisk Recorder Quartet Amsterdam werden hedendaagse Nederlandse componisties gecombineerd met 14e-eeuwse ars subtilior werken, in het Traces festival of Voices componeerden jonge componisten werken op teksten van Paul Celan voor de combinatie Egidius Kwartet - Prinse (strijk)Kwartet. Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan schreef Bart Visman voor het Egidius Kwartet en de sopraan Claron McFadden een madrigalencyclus op teksten van Leo Vroman.

 

Om de schijn van orthodoxie te vermijden wordt elke afwijking van dit 16e-eeuwse en hedendaagse Nederlandse repertoire beschouwd als een welkome afwisseling. Daarom presenteerde het kwartet een Schubertprogramma met fortepianist Arthur Schoonderwoerd en sopraan Johannette Zomer en zong het Die sieben Todsünden van Kurt Weill met het Rotterdams Philharmonisch Orkest. In 2006 staat dit werk weer op het programma, nu in samenwerking met het Nederlands Blazers Ensemble. Het kwartet werkte mee aan de semi-scenische uitvoering van de Turkenscene uit Le bourgeois gentilhomme van Lully met het Combattimento Consort Amsterdam, maakte samen met The Northern Consort een programma rond de Odes van Henry Purcell en bij Cobla Principal d’Amsterdam zong het moderne arragementen van de beroemde cantigas uit het 13e eeuwse LLibre Vermell.

 

Het kwartet zong op vele plaatsen in Nederland, o.a. in het Netwerk voor Oude Muziek, het maakte succesvolle tournees door Frankrijk, Spanje en de Verenigde Staten, en stond het geprogrammeerd op o.a. het Festival Oude Muziek in Utrecht,  het Festival van Vlaanderen, Musica Flandrica, de Tagen der alten Musik in Innsbruck, het Festival van Ambronay, het Festival de Picardie in Amiens, Festival du Périgord Noir, de Itinéraire Baroque, The Washington National Gallery of Art, het Festival de Musique Ancienne à l’Institut Néerlandais te Parijs, Arolser Barock-Festspiele, het Radovljica Festival Slovenië, Early Music Festival Dubrovnik en de Dag van de Oude Muziek in Alden Biesen. In Rotterdam heeft het Egidius een eigen concertserie. In 2002 maakte het kwartet zijn debuut in het Amsterdamse Concertgebouw. Ook gaf het kwartet workshops ensemblezang aan de Hochschule für Musik te Heek (D), het conservatorium van Enschede, tijdens het Traces Festival of Voices Tilburg en in het festival Oude Muziek Nu in Hoorn.


 

Discografie: Venus-ghejancksel, Chansons & Madrigals from the Low Countries    

                   (Et’cetera, KTC 1198)

Leal Amour, Flemish composers at the court of Philip II                     

(Et’cetera, KTC 1218)

Tota Vita, Music for Charles V by Cornelius Canis & Nicolas Payen    

(Et’cetera, KTC 1239)

Tielman Susato, Het Ierste en Tweetste Musyck Boexken                   

(NM Classics 92123)

Ronsard et les Néerlandais                                                    

(Et’cetera  KTC 1254)

Gegeven den sangeren, polyfonic music of the fraternity of Den Bosch

(Adr. Heinen publishers, ISBN 9070706555) (book & CD)

Het Antwerps Liedboek, (in collaboration with Camerata Trajectina)

(Globe 6058) (2CD)

Fortune, helas..., Chansons by Thomas Crecquillon                          

(Et’cetera  KTC 1274)

El Llibre Vermell, with Cobla La Principal d’Amsterdam

(Et’cetera  KTC 1286)

Egidius zingt Egidius, contemporary compositions for the quartet

(SOL 004)

                   O Seligkeit !, Franz Schubert partsongs

                   With Johannette Zomer soprano and Arthur Schoonderwoerd fortepiano

(Et’cetera  KTC 1288)

Gheerkin de Hondt, a portrait

Missa Ceciliam cantate pii, complete chansons & motets

(Et’cetera  KTC 1300)

 

 

Peter de Groot (1957), artistiek leider

Studeerde schoolmuziek en zang (bij Aafje Heynis). Net als zijn medekwartetleden zingt hij al jarenlang in tal van gerenommeerde binnen- en buitenlandse ensembles. Sinds Paul van Nevel hem 1994 uitnodigde in het Huelgas Ensemble, besloot hij zich verder voornamelijk aan het polyfone erfgoed van de Lage Landen te wijden. Hij beschouwt zich op het gebied van Renaissancemuziek een leerling van de grote Vlaamse maestro. Zijn andere belangrijke raadgever is de Josquin- en Ockeghemspecialist Jaap van Benthem. Verder werkte hij bij de voorbereiding van de Egidius projecten samen met o.a. Prof. Bossuyt (Canis en Payen), Prof. Laura Youens (Crecquillon) Dr. Johan Oosterman (Lauweryn en Susato) en de musicologe drs. Véronique Roelvink (Gheerkin de Hondt).

 

 

Management:

 

Annette Schautt

Watertorenplein 2 B

1051 PA Amsterdam

Tel:        +31 (0)20 6847696

Fax:       +31 (0)23 5471735

Mobiel:  +31 (0)6407 11 787

E-mail:   management@egidiuskwartet.nl

 

Productie:            

 

Louisa Rainey

Zomerlaan 9

2103 AG Heemstede (NL)

Tel:        +31 (0)23 5476456

Fax:       +31 (0)23 5471735

Mobiel:  +31 (0)621 837899

E-mail:   productie@egidiuskwartet.nl

 


Stichting Hoorn Oude Muziek nu
organiseert van
7 t/m 11 juni 2006
het 10e festival
Oude Muziek nu.

Het zal u vermoedelijk niet ontgaan zijn dat Nederland in 2006 viert dat Rembrandt van Rijn 400 jaar geleden geboren is. Het festival sluit hier bij aan door muziek te laten klinken die Rembrandt gehoord zou kunnen hebben. Omdat de periode vlak voor Rembrandts geboorte in muzikaal opzicht zeker zo interessant is, rekken we ons thema nog een klein beetje op en worden ook de ontwikkelingen belicht die kenmerkend zijn voor de overgang van Renaissance naar Barok, zowel in Italië als in de Lage Landen. Behalve in diverse concerten gebeurt dat natuurlijk ook weer in workshops voor zangers en instrumentalisten en een masterclass voor koren en vocale ensembles. De muzikale stadswandeling (vorig jaar nog een experiment) wordt wegens groot succes geprolongeerd en als noviteit kunnen we u dit jaar een vijftal smakelijke muzikaal/culinaire arrangementen aanbieden!


 

 

 

DEELNAME AAN DE MASTERCLASS

Op zaterdag 10 juni 2006 wordt in de Oosterkerk te Hoorn een masterclass gegeven door de vier leden van het Egidius Kwartet: Peter de Groot (altus), Marco van de Klundert (tenor), Hans Wijers (bariton) en Donald Bentvelsen (bas). De masterclass is onderdeel van het tiende festival Oude Muziek Nu, dat van 7 t/m 11 juni gehouden wordt.

De organisatie heeft na het grote succes van hun masterclass in het festival van 2005 besloten het Egidius Kwartet nogmaals te vragen. Zij zullen in 2006 dus wederom een dag lang aan het werk gaan op hun eigen muzikale, erudiete èn humoristische wijze. Deelname aan de masterclass staat open voor koren en vocale ensembles, het repertoire bestaat uit Italiaanse madrigalen, al dan niet uitgevoerd met basso continuo begeleiding. Een Italiaans klavecimbel (440 Hz) is in de Oosterkerk aanwezig.

Iedere deelnemer aan de masterclass krijgt op 10 juni de gelegenheid aan tenminste twee madrigalen te werken. Deze worden eerst in hun geheel gezongen, waarna de leden van het Egidius Kwartet aanwijzingen zullen geven en het koor/ensemble vervolgens de gelegenheid krijgt deze aanwijzingen in praktijk te brengen. Ieder koor/ensemble krijgt zowel s ochtends als s middags een les en is daarnaast aanwezig bij de verrichtingen van de andere deelnemers. De masterclass staat open voor publiek.

 

programma:

 


 

PRIMA EN/OF SECONDA

Madrigalen van ‘Fiamminghi’ en Italianen

Egidius Kwartet
m.m.v. Hieke Meppelink, sopraan &
Menno van Delft, klavecimbel

Het jaar 1600 staat in de muziekgeschiedenis bekend als het demarcatiepunt tussen de nieuwe en de oude tijd, de oude en de nieuwe stijl, de prima en seconda prattica. Tot dat jaar waren vijf generaties Franco-Vlaamse polyfonisten gedurende ruim 150 jaar heer en meester over de muziek geweest, zij bepaalden de stijl. Sterker nog: het bij uitstek Italiaanse madrigaal was door vooral Lage Landers tot ontwikkeling gekomen (Arcadelt, Willaert, De Wert, De Rore).

Maar rond de eeuwwisseling breekt een nieuw besef door: "De muziek moet niet de meester maar de dienaar zijn van de woorden!". Dat was een klap in het gezicht van de polyfonie van de Fiamminghi die dan ook in snel tempo plaats moest maken voor een zogeheten monodische stijl waarin het liefst één melodie op een bas te horen was die helemaal gericht was op het zo affectvol, duidelijk, verstaanbaar en expressief overbrengen van de tekst. Caccini, Peri, en Monteverdi gingen de dienst uitmaken in Italië. En in een deftige Florentijnse Academia ontstond de opera! Het was niet alleen het begin van de basso continuo praktijk, maar ook van een nieuwe manier van omgaan met dissonanten en akkoorden. Een nieuwe, extravagante stijl was geboren; de barok

Het Egidius Kwartet probeert in een uur tijd het slingerpad van prima prattica naar de seconda prattica muzikaal in beeld te brengen. Er zullen ouderwetse madrigalen klinken en gedurfde experimenten van Cypriano de Rore, nieuwe klanken van Giulio Caccini, jolige carnavalsstukken van Adriaen Willaert en Gian Domenico Da Nola, balletti van Giovanni Gastoldi en tenslotte de spectaculaire stukken van grootmeester Claudio Monteverdi.

zaterdag 10 juni 2006
20.00 - 22.30 uur, Oosterkerk
€ 12,50 / CJP € 10,00

Met in het voorprogramma een selectie van deelnemers aan de masterclass voor koren en de masterclass voor blokfluitensembles.