Adriaen Willaert - schilderij door Titiaan

Contact | Nieuwsbrief | Sitemap

Nieuwsbrief

Schrijf u in voor de Adriaen Willaert foundation nieuwsbrief op dit contactformulier. Zo blijft u op de hoogte van wijzigingen op de site en nieuwe activiteiten.

We brengen u op de hoogte van nieuwe cd's, boeken, partituren, concerten en zelfs radioprogramma's die met de muziek van Adriaen Willaert te maken hebben.

Onze nieuwsbrief verschijnt om de maand en wordt momenteel verstuurd naar meer dan 600 adressen.

Nieuwsbrieven die vóór aug. 2016 zijn verschenen, werden hier verwijderd.
Maar ze kunnen nog altijd opgevraagd worden.

Vanaf maart 2017 kregen onze nieuwsbrieven een nieuwe hoofding:

Maestro Willaert - Divino Cipriano


om de samenwerking met de Werkgroep De Rore uit Ronse te benadrukken.


ONZE LAATSTE NIEUWSBRIEVEN (ingekort)

                   

Willaert De Rore Nieuwsbrief – 28 febr. 2019

 

THE ALAMIRE FOUNDATION
Het is uiterst belangrijk dat u de ALAMIRE FOUNDATION leert kennen. Deze musicologische organisatie heeft haar thuisbasis in de “Abdij van park” te Heverlee, waarvan hierboven de foto. Een prachtige locatie, een gewezen Norbertijnenabdij: met veel ruimte en een dankbare stilte.
Een goed geschreven bijdrage zou hier wel op haar plaats zijn, maar omdat de ALAMIRE FOUNDATION zelf een heel degelijke website heeft uitgewerkt, waar je praktisch alles kunt in terugvinden, beperken we ons tot het verwijzen naar deze website.
http://alamirefoundation.org/nl/
Raadpleeg vooral:
1. organisatie – missie
2. organisatie – historiek
3. IDEM
4. IDEM – lijst van de handschriften
5. Huis van de polyfonie -video
6. onderzoek – Alamire Digital Lab
7. Projecten
In de reeks IDEM zijn volgende Willaert-composities gedigitaliseerd en via internet toegankelijk: handschriften in ’s Hertogenbosch. Archief van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap.
’s HerAB 72A.

-Missa sex vocum super Benedicta
-Missa (mi-ut-mi-sol)

‘s HerAB 72C.

-Salva nos domine vigilantes [a 6] – hier toegeschreven aan Johannes Mouton
-Infirmitatem nostram [a 5]

Alamire in de Eeuwige Stad

L'arte musicale della polifonia fiamminga - un'esperienza multimediale

Van 26 februari tem 25 maart 2019

De tentoonstelling "Petrus Alamire - Meerstemmigheid in beeld" was al te zien in Antwerpen, Beverley (VK) en Bourg-en-Bresse (FR). Op 25 februari opende minister-president Geert Bourgeois dit venster op de Vlaamse polyfonie in de prachtige Sala Dante van het Istituto centrale per la grafica, in het toeristische hart van Rome, vlakbij de Trevi fontein.
De expo benadrukt de vele historische en actuele banden tussen Vlaanderen en Italië, en kruidt de inhuldiging van een nieuwe Algemene Afvaardiging van de Vlaamse Regering in de Italiaanse hoofdstad.
Op 6 beeldschermen zijn topwerken uit het atelier van Petrus Alamire in hoge resolutie te bekijken. De beelden werden gemaakt met het Alamire Digital Lab. Duiding krijgen de bezoekers via een audiogids in het Engels en het Italiaans. Centraal in de ruimte staat Speculum Musurgica, de media-installatie van Rudi Knoops. Dankzij hoogtechnologische weergave in klank en beeld van de zangers van het Huelgas Ensemble biedt Speculum Musurgica een wandeling doorheen het polyfone weefsel.

Bekijk hier het SPECULUM MUSURGICA op de video: https://vimeo.com/158234283

RONSE IS HET CENTRUM

Een citaat van Jessie Ann Owens:
In 1586 Jean Mégnier wrote a sonnet in praise of Orlando di Lasso in which he described three of Lasso’s great predecessors, all composers from Flanders or northern France: Josquin des Prez (d. 1521), Adrian Willaert (d. 1562) and Cipriano de Rore (d. 1565):
Josquin aura la Palme ayant esté premier:
Willaert le Myrte aura : Cyprian le Laurier :
Orlando emportera les trois comme le maistre.

Trying to characterize these composers’ style and importance, Mégnier described Cipriano de Rore (to give him the name he used to sign many of his letters) as ‘inventif’. [ ... ] ‘Inventif’ suggests both original and innovative.

Ed. by Jessie Ann Owens and Katelijne Schiltz. Cipriano De Rore. New Perspectives on His Life and Music.  Brepols. 2016. p. 21.

We zetten toch even recht, zonder het de auteur, die niet in Vlaanderen woont, kwalijk te nemen: geen van de genoemde musici stamt uit Noord-Frankrijk.
Plaats je de geboorteplaatsen van die polyfonisten op een landkaart, dan valt het op dat ze niet ver uit mekaar liggen.
Meer nog: Teken een cirkel met Ronse in het midden en een straal van laten we zeggen zo’n 50 km.  Kijk dan welke topfiguren er allemaal onder vallen!
Op 7 km.   : Saint Sauveur met Josquin des Prez
Op 12 km. : Oudenaarde met Gaspar Van Weerbeke en Appenzeller
Op 25 km. : Doornik met Pierre de la Rue en Géry De Ghersem
Op 28 km. : Kortrijk - Harelbeke met Jacobus Vaet en Andreas Pevernage
Op 35 km. : Gent met Alexander Agricola en Jacob Obrecht
Op 45 km. : Roeselare - Rumbeke met Adriaen Willaert
Op 50 km. : Saint Ghislain met Johannes Ockeghem
Op 50 km. : Gijzegem met Hayne Van Ghizeghem
Op 50 km. : Valenciennes met Séverin Cornet, Claude Lejeune en Giovanni de Macque

De afstanden zijn hier berekend volgens de gegevens van een moderne wegenkaart. Het zou logischer zijn de afstand in vogelvlucht te nemen. Dan komen er nog een paar belangrijke namen bij.
In vogelvlucht, berekend op een niet al te nauwkeurige landkaart:
Op 40 km. : Bergen met Gilles de Binchois en Roland De Lassus
Op 50 km. : Ieper met Jacobus De Kerle
Op 50 km. : Beersel met Guillaume Dufay
enz. enz.
Misschien mogen ook nog Loyset Compère en Heinrich Isaac, van wie we de geboorteplaats niet met zekerheid kennen., er ook nog bij.

Het is juist dat de polyfonisten uit Frans-Vlaanderen, zoals Jean Mouton en Nicolaas Gombert ook niet in de cirkel staan, maar dat wil niet zeggen dat men mag schrijven dat ze in “Noord-Frankrijk” zijn geboren. In de XVIde eeuw was Frans-Vlaanderen (nog) niet ingelijfd bij Frankrijk.

HET LEMMENSINSTITUUT BESPAART OP OUDE MUZIEK

Mirek Cerny in Tertio (een fragment)
Onlangs raakte bekend dat LUCA School of Arts/Campus Lemmens beslist heeft geen afdeling Oude Muziek in leven te houden. Volgens de directie liggen de financiële en inhoudelijke prioriteiten elders. De beslissing doet bij deskundigen en liefhebbers de wenkbrauwen fronsen. Het Lemmensinstituut werd immers als bakermat van de oude muziek beschouwd.
In de renaissance waren onze contreien een regelrechte muziekgrootmacht. Componisten als Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem, Josquin Desprez, Jacob Obrecht, Jakob Arcadelt, Orlandus Lassus, Philippus De Monte, Adriaen Willaert of Cipriano De Rore behoorden tot verschillende generaties Vlaamse polyfonisten. Ze leefden en werkten in de Lage Landen of verhuisden naar grote muziekcentra in Europa. Ook vandaag behoren de Vlaamse specialisten van de historische uitvoeringspraktijk tot de absolute top. Dat geldt tevens voor de ensembles die zij stichtten en leiden: La Petite Bande, Het Collegium Vocale Gent, het Huelgasensemble, Currende of Anima Eterna zijn tot ver buiten onze grenzen bekend.
Hendrik Vanden Abeele in Tertio (een fragment)
Het niet langer inrichten van een afdeling Oude Muziek is om verschillende redenen een merkwaardige, jammerlijke en zelfs contraproductieve beslissing. (… ) Het afschaffen stemt niet overeen met de missie van een campus als het Lemmensinstituut – om de oude naam toch nog even te gebruiken. (…) De afdeling Oude Muziek is klein en kan ook klein blijven overleven. Het aanwezige docentenkorps heeft genoeg expertise om die afdeling te laten renderen. Het afschaffen is zelfs een ontkenning van die expertise, van die ervaring n van het enthousiasme, waarmee ze werd uitgebouwd.
De musicus ziet Leuven als stad waar de oude muziek zich thuis voelt en waar diverse instellingen van oude muziek zijn gevestigd: de opleiding musicologie van de KU Leuven, waar een van de sterktes sinds jaar en dag de oude muziek is, de Alamire Foundation, een belangrijk expertisecentrum voor oude muziek, en verschillende instellingen die in de Abdij van Park werken. (…)
Eric Van Nevel, een ingezonden tekst
Het niet-stimuleren of zelfs afschaffen van een onafhankelijke of geïntegreerde afdeling oude muziek in een hogeschool is om meerdere redenen een slecht idee:
1. In de meeste hogescholen begint de praktische repertoire-kennis ten vroegste van bij de barok. Het accent ligt sowieso op het 19de-eeuws repertoire.
Sommige conservatoria hebben dan misschien wel een barok-afdeling, maar het repertoire van de 17de, 16de en 15de eeuw wordt helemaal genegeerd, om over de middeleeuwen nog maar te zwijgen.
Hoe kun je de jonge musicus dit omvangrijk en fantastisch repertoire ontnemen. Gebrek aan kennis daarover ontneemt hen de mogelijkheid om het te leren appreciëren en uit te voeren, wat ook een economische invloed heeft naar werkgelegenheid toe in het professionele veld.
2. Is het niet essentieel dat de aspirant musicus noties krijgt van repertoire en uitvoeringspraktijk van voor de 19de eeuw? Door het gebrek daaraan wordt immers alles vanuit een 19de eeuwse bril bekeken en uitgevoerd.
Het gaat immers over veel meer dan zogenaamde 'interpretatie', het is een eigen taal. Elke stijlperiode heeft een eigen, aparte taal.
3. Is het niet totaal onbegrijpelijk dat er in Vlaanderen, de bakermat van de langste stijlperiode van heel de West-Europese muziekgeschiedenis, meer dan 250 jaar polyfonie, geen enkele hogeschool is die zich ook op dat repertoire toelegt? Het zou net een verstandige keuze zijn om als hogeschool een opleiding in dat vakgebied aan te bieden, voor de eigen musici, maar ook internationaal. Het lijkt me net een aantrekkingspool voor internationale studenten. Het zet de polyfonie op de plek waar die is ontkiemt, de Zuidelijke Nederlanden. Enige terechte trots zou hier toch op zijn minst op zijn plaats zijn.
Dit alles negeren, getuigt van bijzonder conservatief denken, ingegeven door jammerlijke onwetendheid. Het zou nochtans de jonge generatie studenten veel kansen bieden, maar ook de instituten zelf.
Het is immers ondenkbaar dat er nooit een beleidsman/vrouw zal opstaan die vindt dat er op onze kleine geografische oppervlakte teveel hogescholen zijn die allemaal hetzelfde aanbieden, namelijk het repertoire en instrumentarium van de 19de een 20ste eeuw. Wat een gigantische lacune!

Het hogeschoolbeleid dat dit inziet en andere keuzes maakt, is een lang leven beschoren.


RADIO PORTUGAL – MUSICA AETERNA

Muziek-wetenschappelijke programma’s op de Portugese radio
Musica Aeterna is een musicologische reeks die wekelijks op RADIO PORTUGAL wordt uitgezonden.
Ze startte op 24 sept. 2011 en zo zijn er tot nu toe reeds 385 uitzendingen.
Allemaal zijn ze nog steeds via internet te beluisteren.
Rechtstreeks zijn ze te pakken iedere zondag van 16u tot 18u en herhaald de volgende zaterdag  van 12u  tot 14u. (plaatselijke tijden – bij ons is het dan resp. 17u tot 19u, en 13u tot 15u).
Via internet kunnen ze ieder moment geopend worden.
Hieronder enkele titels in verband met de Franco-Vlaamse polyfonie.
18 nov. 2018. 500ste verjaardag van de dood van Pierre de la Rue (ca. 1460 – 1518) 1u56min.
14 okt. 2018. 450ste verjaardag van de dood van Jacob Arcadelt (1507-1568) 1u56min.
9 sept. 2018. 500ste verjaardag van Loyset Compère (ca. 1445-1518)
15 juli 2018. Música instrumental e coral sacra na Espanha dos séculos XVI a XVIII e a ‘Capilla flamenca’.
17 juni 2018. O madrigal na Veneza dos séculos XVI e XVII : políticas, diálogos e pastorais
13 aug. 2017. (herhaling van 29 jan. 2017) 5OOste verjaardag van de geboorte van Gioseffo Zarlino (1517- 1590)
11 juni 2017. Roland De Lassus en “de Tranen van Sint Petrus”.
2 april 2017. Heinrich Isaac en de erfenis van Sandro Botticelli, beiden werkzaam bij de Medici in Florence.
26 maart 2017. (herhaald op 20 aug. 2017) 500ste verjaardag van de dood van Heinrich Isaac.  (ca. 1450- 1517)
25 oct. 2015. Guillaume Dufay en de Devotio Moderna.
20 sept. 2015. 450ste verjaardag van de dood van Cipriano De Rore (1515 – 1565)
1 juni 2013. Adriaen Willaert, naar aanleiding van de uitgave van ‘Musica Nova’ door Singer Pur.
11 mei 2013. Johannes Ockeghem en Jacob Obrecht
6 april 2013. Roland De Lassus en zijn “Prophetiae Sibyllarum” en de schilderkunst van Hans Mielich.
15 dec. 2012. 450ste verjaardag van de dood van Adriaen Willaert (ca. 1490 – 1562)

Komende concerten en radioprogramma’s


Het ensemble GRAINDELAVOIX o.l.v. Björn Schmelzer

heeft in de maand maart een achttal activiteiten, vooral in het buitenland.
Het begint al met een concert in de Gemäldegalerie Berlijn op vrijdag 1 maart te 20.00u.
In het kader van een tentoonstelling “Mantegna und Bellini. Meister der Renaissance” brengt Graindelavoix een programma Vlaamse renaissance-polyfonie met werk van o.m. Alexander Agricola, Josquin des Prez, Guillaume Dufay, Johannes Ghiselin, Heinrich Isaac en Gaspar van Weerbeke.
Het concert wordt rechtstreeks door de Duitse radiozender DEUTSCHLANDFUNK KULTUR uitgezonden.
https://www.deutschlandfunkkultur.de/programmvorschau.282.de.html?
cal:month=3&drbm:date=01.03.2019


We vermelden ook vooral hun concertprogramma Dufay in Italië.
Op 13 maart 2019 te 19.00u in de Gereformeerde Kerk in Warschau (Polen) onder de titel Róże ze złota – Rozen van goud”.
Op 29 maart 2019 te 20.00u in de Catharinakerk in Herentals.
En 17 maart 2019 te 19.00u.: hun nieuw programma “Sint Antoniusvuur” ook in Warschau, maar nu in het Cultuurpaleis.
www.graindelavoix.be

Vr. 8 maart 2019 te 13.15u

Free lunchtime recital at St Bride’s Church. Londen. Het blokfluitenkwartet Palisander met o.m. van Cipriano de Rore. Ancor che col partire.
https://www.palisanderrecorders.com/

Zat. 9 maart 2019 – BLUE HERON

te 20.00u. First Church. Cambridge (VS). Johannes Ockeghem. Missa Prolationum.
Zelfde concert 10 maart te 16.00u in Providence.
http://www.blueheron.org/concerts/blue-herons-20th-cambridge-subscription-season-2018-19/missa-prolationum/

Zo. 10 maart 2019 te 16.00u

Sint-Margaritakerk. Tielen. Utopia met  Clemens non Papa, Roland De lassus, Thomas Crecquillon en Nicolas Gombert.
www.utopia-ensemble.be

Do. 14 maart 2019 te 13.15u in de reeks “Midtown Concerts”
Het ensemble POMERIUM o.l.v. Alexander Blachly in de Episcopal Church of St. Bartholomew in New York. De titel luidt: Number Mania: Hidden structures in medieval and renaissance polyphony.  Program will be posted soon.
http://pomerium.us

Vr. 22 maart 2019 te 15.00u

AMUZ. ANTWERPEN. Bel Ayre met een concert “Adieu Anvers. Viaggiando a Venezia”  met werk van Episcopus, Van Turnhout, Rogier, de la Hèle, Willaert en De Rore.
https://www.amuz.be/en/concert/bel-ayre/

Zo. 24 maart 2019 te 15.00u

Kerk O.L.Vrouw-Koningin. Schoten. Utopia met  Clemens non Papa, Roland De lassus, Thomas Crecquillon en Nicolas Gombert.
www.utopia-ensemble.be
(Zelfde concert ? te 11.00u. Wijnegem. Programma ? – website moeilijk toegankelijk!)

Zo. 24 maart 2019 te 20.30u

Espacio Turina. Sevilla. Stile Antico in het kader van het Festival de Música Antigua de Sevilla met hun programma “Queen of Muses” waarin o.m. een werk van Rolande De Lassus en Adriaen Willaert (Vecchie letrose).
https://www.stileantico.co.uk/concerts/2019/03/24/queen-of-muses-15

Ma. 25 maart 2019

Instituto Nationale per la Grafica. Rome. Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull. Workshop met Pierre de la Rue. Missa Cum Jocunditate.
http://www.cappellapratensis.nl/events/lokatie/instituto-nationale-per-la-grafica/

Do. 28 maart 2019 te 13.10u

Queen’s University Belfast. Onder de titel Flowers for the Graces - Sestina Music voeren vier Sestina-zangers madrigalen uit van oud tot nieuw en daarin muziek van Roland De Lassus en Cipriano De Rore.
http://www.whatsonatqueens.com/WhatsOn/?view=day&month=3&day=28&year=2019&
Vr. 29 maart, zat. 30 maart en zo. 31 maart 2019
Het renaissance blazersensemble PIFFARO
In het Folger Theatre. Washington brengt PIFFARO een concert onder de titel Tastes of the Mediterranean. Music of 16th-Century Spain and Italy met o.m. werk van Josquin des Prez, Juan de Urrede en Adriaen Willaert (A quand’ a quand’haveva una vicina).
https://www.folger.edu/events/tastes-of-the-mediterranean

Zat. 30 maart 2019
.

Puerto de la Cruz - Tenerife.
Concert door CURRENDE onder de titel: LACRIMAE DOLOREM.
Muziek van Josquin Desprez, Adriaen Willaert (Douleur me bat), Nicolas Gombert, Geeraard Van Turnhout en Clemens non Papa.
www.currende.be

Zat. 30 maart te 20.00u en zo. 31 maart 2019 te 16.00u.

Sint Machariuskerk. Gent.
Het ensemble El Grillo o.l.v. Inge Bollaert.
Een concert met als titel “Tenebrae – muziek voor donkere metten”.
Vooral de “Tenebrae Responsoria” van Carlo Gesualdo, naast lamentaties en motetten van tijdgenoten zoals Karel Luython, Philippus De Monte en Jacobus De Kerle.
Reservatie: etienne@elgrillo.be

Zo. 31 maart 2019 te 17.00u

In de Alter Dom. Linz. (Oostenrijk). Musica Antiqua Salzburg brengt een concert onder de titel Musica Sacra – Konzert Chori Spezzati met werk van o.m. Adriaen Willaert.
http://www.hard-chor.at/2019-2/


Ingekomen correspondentie


Maestro Andrea Angelini, choral conductor, teacher & ICB Managing editor,  laat ons weten dat hij een studie heeft gemaakt over het AVE MARIA van Adriaen Willaert, onder de titel: Adrian Willaert, Master of Music at St Mark’s , Venice. Transcription and Analysis of Ave Maria for four voices.
Maestro Adriano heeft drie versies gecomponeerd van het AVE MARIA.
Het betreft hier het AVE MARIA dat bij ons het nummer heeft gekregen: [versie 3 a 4] (Zie onze website nr. 369)
De auteur maakte een transcriptie van de druk in 1564, door Rampazetto in Mottetti del Fiore a quattro voci, novamente ristampati, et con somma diligentia revisti et corretti. Libro primo. p. 47
Zie via internet het exemplaar dat bewaard is in Bologna. Museo internazionale e biblioteca della Musica.
In alle uitgaven vormt het een geheel als “secunda pars” met een vierstemmig Pater Noster.
http://www.bibliotecamusica.it/cmbm/viewschedatwbca.asp?path=/cmbm/images/ripro/gaspari/_R/R213/
Die studie, die naast een transcriptie ook een goed gedocumenteerde ontleding bevat,  verscheen in academia.edu: https://www.academia.edu/6265162/Adrian_Willaert_Master_of_Music_at_St_Marks_Venice?email_work_card=view-paper

Citaat 1:

Denis Collins. Art. Approaching Renaissance Music Using Taneyev’s Theories of Movable Counterpoint
in Acta Musicologica. vol. 90, number 2, 2018.

It has become increasingly clear in recent years that a great variety of complex contrapuntal operations exist in Renaissance repertoire. These operations go far beyond the surface dimensions of the music and may not be readily apparent without close scrutiny of available scores. Scholarly engagement with the inner workings of Renaissance counterpoint has emerged over the last three decades, with particular impetus from a landmark study by Joshua Rifkin in 1992 and continuing with contributions by John Milsom, Peter Schubert, and others. Rifkin coined the term “motivicity” to embrace the kinds of contrapuntal procedures that lend extraordinary structural cohesion to the music of distinguished composers such as Josquin or Willaert. Milson has referred to the “combinative impulse” behind Josquin’s thorough-going deployment of musical materials. These materials interact with each other in ways that reveal highly sophisticated pre-compositional panning.

Citaat 2:

Ruth I. DeFord
Tactus”, Mensuration and Rhythm in Renaissance Music. 2015. 
Chapter: De Rore and his madrigals.

The editorial policy adopted in Bernhard Meier’s complete edition of Rore’s  music obscures important features of the composer’s mensural practices and makes them unnecessarily difficult to study.  Meier retains the original note values in C and reduces the values by half in ₵, implying that C is the same as ₵ notated in half-values. That principle applies in some of Rore’s earliest madrigals, but not in the later ones. The visual impression conveyed by Meyer’s editions of the later madrigals is therefore seriously misleading.


Willaert De Rore Nieuwsbrief – 31 jan. 2019

Drie nieuwe cd’s met Cipriano De Rore

Vieni dolce imeneo
GLOSSA GCD922808
Te beluisteren op SPOTIFY
https://www.prestomusic.com/classical/products/8535121--rore-vieni-dolce-himineo-other-madrigals
(Let op de foute spelling in het e-mailadres van PRESTO MUSIC)

meer info over deze (Nederlandse? Italiaanse?) groep

http://www.lacompagniadelmadrigale.com/page/en/home

Profeti della Quinta
Madrigalen van De Rore, Luzzaschi, Gesualdo en Monteverdi.
Profeti della Quinta o.l.v. Elam Rotem
PAN CLASSICS PC10396
uitgavedatum: 1 febr. 2019.
te beluisteren op SPOTIFY
https://oudemuziek.nl/musici/som-1819-profeti-della-quinta/

Silvestro GANASSI
Werken van Cipriano De Rore, Adriaen Willaert,  Josquin des Prez, Nicolas Gombert, Philippe Verdelot, Pierre Attaingnant, Jacob Arcadelt e.a.
De productie krijgt “Diapason D’OR”.
https://outhere-music.com/fr/albums/la-fontagera-ric-395/pistes
Te beluisteren op SPOTIFY

EN  ADRIAEN WILLAERT?

In de derde van de drie “De Rore-cd’s”, die we hierboven vermelden,  is ook een werk van Willaert genoemd, nl. het vijfstemmig motet “Sacro fonte regenerata”, waarvan tot nu toe geen opname bestond. Dit motet verscheen in 1544 in een uitgave van Cipriano De Rore “Cipriani musici eccellentissimi cum quibusdam aliis doctis authoribus motectorum … Liber primus quinque vocum”.  
Maar er is nog nieuws over de MAESTRO: vorige week verscheen bij CENTAUR RECORDS een cd met Willaert, die we nog niet hadden opgemerkt. De titel luidt “Du bon du coeur” met het ALAMIRE CONSORT o.l.v. Peter Urquhart. Er staan naast nummers van Jean Mouton en Noel Bauldeweyn, ook twee Franse chansons van Willaert in, nl. PETITE CAMUSETTE (4 ex 2)
en het zesstemmige EN DOULEUR ET TRISTESSE.  Ook van dit laatste chanson bestond nog geen opname, maar het Alamire Consort had het reeds in 2015 in een concert te Massachusetts (VS) uitgevoerd. De nu uitgebrachte cd-opname dateert van toen. In het programmaboekje bij die concert-uitvoering stond wat uitleg:

https://www.hbdirect.com/album_detail.php?pid=4106334
Te beluisteren in SPOTIFY.

¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨
video:

“Hoe de Vlaamse polyfonie de muziekgeschiedenis veranderde.”
https://www.youtube.com/watch?v=WSwqTdNoKSI&feature=youtu.be

Komende concerten en radioprogramma’s

Do. 31 jan. 2019  te 13.50u
KLARA met I vidi in terra angelici costumi van Adriaen Willaert door Ratas del viejo Mundo o.l.v. Floris De Rycker
https://klara.be/playlists/dagoverzicht/2019-01-31

Do. 31 jan. 2019 te 19.30u in Église de Rougemont, Gstaad (Zw)
in het kader van de Sommets Musicaux de Gstaad,
het Ensemble Vocal Sequenza 9.3 o.l.v. Catherine Simonpietri met werken van o.m. Johannes Ockeghem en Clemens non Papa.
https://www.sommetsmusicaux.ch/concert/jeudi-31-janvier-2019/1930-eglise-de-rougemont/

Zat. 2 febr. 2019 te 20.15 in ’s Hertogenbosch
Cappella Pratensis met “De ongeboren Keizer” waarbij Guillaume Dufay en anderen.
http://www.cappellapratensis.nl/events/event/werken-van-dufay-willem-twee-concertzaal/

Zo. 3 febr. 2019 te 17.00u. Kerk St. Mangen. St. Gallen (Zw).
Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel met Mathematik und Emotionalität: die Ära von Guillaume Du Fay (1397-1474) : Homo Universalis.
http://www.huelgasensemble.be/index.php?option=com_content&view=article&id=95&Itemid=119&concertid=242

Zo. 8 febr. 2019 te 20.00u  in de Washington National Cathedral te Washington (VS).
Het Folger Consort met een concert onder de titel “The Food of Love. Romantic Music of the Renaissance” met werken van o.m. Roland De Lassus en Jacob Clemens non Papa.
Ook ma. 9 febr. zelfde uur, zelfde plaats.
https://www.folger.edu/folger-consort-201819-season

Ma. 11 febr. 2019 te 13.10u in de St. James’s Church. Londen
The Mousai Singers o.l.v. Quintin Beer met o.m. Ego flos campi van Jacob Clemens non Papa.
http://www.mousaisingers.com/diary.html

Do. 14 febr. 2019 te 19.30u. in de Wigmore Hall. Londen
Stile Antico met hun programma “Arise, My Love” ­ waarin Ego flos campi  van Jacob Clemens non Papa. Verder: werken van Roland De Lassus, Nicolas Gombert en Cipriano De Rore (Descendi in hortum meum).
https://www.stileantico.co.uk/concerts/2019/02/14/arise-my-love

Vr. 15 febr. 2019 te 19.30u in het Chiltern Arts Festival in Henley-on-Thames (UK)
Stile Antico met hun programma “Queen of Muses” waarin van Adriaen Willaert Vecchie letrose. Verder: werken van o.m. Roland De Lassus.
https://www.stileantico.co.uk/concerts/2019/02/15/queen-of-muses-13

Zat. 16 febr. 2019 te  20.00u in de Church of Saint Mary The Virgin. New York
Het ensemble New York Polyphony met hun programma “Music from over the Alps”, waarin werken van Jacobus Clemens non Papa, Roland De Lassus, Cipriano De Rore (Anchor che col partire – Mia benigna fortuna – Reiouyssons nous) en Adriaen Willaert (Pater Noster / Ave Maria).
http://www.newyorkpolyphony.com/schedule/

Zat . 16 febr. 2019 te 19.00u
Basilica de San Justo y San Pastor. Barcelona (Sp.).
Concert in het kader van het festival “Llums d’Antiga” met uitsluitend 14  werken van Josquin  des Prez door Anna Maria Friman sopraan, John Potter tenor, Ariel Abramovich en Jacob Heringman vihuela.
https://www.auditori.cat/ca/alternative-history

Zat. 16 febr. 2019 te 20.15
Sint Norbertuskerk. Antwerpen. Het ensemble Polyfoon met een concert onder de titel “Totus tuus” naar aanleiding van hun 20-jarig bestaan met werken van o.m. Guillaume Dufay, Jean Mouton en Brumel.
https://polyfoon.be/totus/

Zo. 17 febr. 2019 te 10.00u
Sint Pieterskerk. Leuven.
Eucharistieviering met Currende o.l.v. Eric Van Nevel in de Missa Ecce Ancilla Domini van Guillaume Dufay.
http://currende.be/index.php/nl/

Zat. 23 febr. 2019 te 19.00u
Holy Trinity Church. Londen. Ensemble Musica Antica Rotherhithe. Concert onder de titel “Douce douleur” met werken van o.m. Gilles Binchois, Ludovicus Episcopius, Guillaume Dufay, Alexander Agricola, Cipriano De Rore, Josquin des Prez en Nicolas Gombert.
http://musicaantica.org.uk/

Zo. 24 febr. 2019 – 15.30u (inleiding te 14.45u)
Graindelavoix in het kader van het Festival van Vlaanderen te Kortrijk (Onze Lieve Vrouwekerk) met hun nieuw programma “Antoniusvuur”.  
Björn Schmelzer haalt de sjamaan in zichzelf naar boven en bezweert het dodelijke antoniusvuur met muziek van Antoine Busnoys en Pierre de la Rue.
https://www.wildewesten.be/nl/event/graindelavoix-0

Do. 28 febr. 2019 – te 20.00u
Lemmensinstituut. Leuven. Optreden van de musici Zefiro Torna samen met het jazztrio Frank Vaganée in het programma “Scattered Rhymes – a tribute to Francesco Petrarca”.
https://www.luca-arts.be/portfolio/scattered-rhymes
De sonetten van de dichter Petrarca vormden een inspiratiebron voor Adriaen Willaert, Cipriano De Rore, Roland De Lassus vele anderen. Hier wordt nu de tijdlijn doorgetrokken.

Voor wie van cryptische teksten houdt.

In onze Nieuwsbrief van november 2018 hadden we aandacht voor het schitterende manuscript  CoimU 2, dat verschillende polyfone missen van Vlaamse polyfonisten bevat. o.m. twee missen van Adriaen Willaert.  Er werd toen gewezen op een aantal cryptische teksten in die bundel. Sommige van die raadselachtige zinnen waren gemakkelijk te ontcijferen. Bijv. waar bepaalde stemmen niet moeten zingen wordt dit normaal aangeduid met de rode rubriek “tacet”, wat betekent “zwijg”.

Maar hier en daar staat een korte spreuk op de blanco halve bladzijde, waar er normaal noten moeten staan, zoals
f. 154v: Superius… non sunt consolari. Ze kunnen niet getroost worden.
f. 155r: Contra… quia non sunt. Want ze zijn er niet meer.
f. 117v: Vigilate et tacete. Waakt en zwijgt.
f. 152v: Os habent et non loquentur. Ze hebben een mond maar kunnen niet spreken.
f. 154v: non sunt consolari + f. 155r. quia non sunt . (Over de kindermoord in Bethelehem:
Ze kunnen niet getroost worden, want ‘de kinderen’ zijn er niet meer.)
f. 172v: Tempus non habet. Hij heeft geen tijd.



Er staan ook cryptische teksten in, die voor ons te moeilijk zijn om te ontcijferen. We komen hier nu op terug, want we hebben kunnen beroep doen op iemand die gespecialiseerd is in raadsels, nl. Katelijne Schiltz, prof. aan de Universiteit in Regensburg (D) en ook stichtend lid van onze Adriaen Willaert Stichting. Prof. Schiltz heeft in 2015 een studie gepubliceerd "Music and Riddle Culture in the Renaissance", waarvoor ze trouwens een prijs heeft gekregen. Hier volgen haar oplossingen. Hartelijk dank, waarde Katelijne.

AWS

Tekst: In chamo et freno maxillas eorum constringe (psalm 32:9)
Vertaling: Je moet ze bedwingen met een bit en een teugel.
Uitleg van prof. Schiltz: De meer volledige tekst van psalm 32 luidt: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. In chamo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te.
Vertaald: Wees niet zo koppig en eigenwijs als een paard of een ezel. Die kunnen niet zelf denken. Zij komen alleen met je mee als je hen dwingt met een bit en of een teugel.
AWS

Tekst: Bassus non sunt loquele. Een citaat uit psalm 18/19 vers 4 : Non sunt loquelae.
Letterlijke vertaling: Geen woord wordt gesproken.
Uitleg van prof. Schiltz: Tacet. Hier moet je zwijgen.
Betekenis: Hier, in dit deel van het Agnus Dei, dat slechts tweestemmig is, nl. voor sopraan en tenor, moet de bas niet zingen, maar voor hem geldt:  “Geen woord wordt gesproken”.
AWS

Tekst: Vado Venio Redio
Vertaling: Ik ga. Ik kom. Ik keer terug.
Uitleg van prof. Schiltz: Die woorden hebben betrekking op de tenormelodie, die eveneens in drie “etages” is genoteerd: Vado heeft betrekking op Benedictus en betekent dat de melodie van voor naar achter moet worden gelezen; Venio heeft betrekking op de tweede lijn, “Qui venit”, die vanachter naar voor (=kreeft) moet worden gezongen; “Redio” moet dan weer met “In nomine Domini” verbonden worden en –zoals de eerste keer- van voor naar achter worden gezongen.
Zie Music and Riddle Culture in the Renaissance. Katelijne Schiltz. Cambridge. 2015. p. 458
De eerste twee voorbeelden staan niet vermeld in dit boek.
De eerste twee bladzijden hierboven komen uit de Missa d’Allemaigne van Jean Mouton.
De derde bladzijde uit de Missa O quam glorifica luce van Antoine de Févin.

De beste cd-opnamen in 2018

Deze lijst van opnamen, uitsluitend uit het repertoire van de Nederlandse renaissance polyfonie, soms “Franco-Vlaamse school” genoemd, werd opgemaakt aan de hand van de muziektijdschriften DIAPASON (F), GRAMOPHONE (UK) en LUISTER (NL) en van de computerlijsten BBC Music Magazine en  ALLMUSIC.

A Renaissance Christmas
The Sixteen. Harry Christophers
Werken van o.m. Jan Pieterszoon Sweelinck, Roland De Lassus en Peter Philips.
CORO
AllMusic. Editors’ Choice 4,5 op 5
BBC Music Magazine 4 op 5
SPOTIFY

 

Antoine de Févin
Missa Ave Maria & Missa Salve Sancta Parens
The Brabant Ensemble. Stephen Rice
HYPERION
AllMusic. Editors’ Choice 4,5 op 5
Diapason 4yyyy
Gramophon: “a discovery”
BBC Music Magazine: 5 op 5. Monthly Choice

 

Josquin des Prez.
Missa Gaudeamus. Missa L’Ami Baudichon
Tallis Scholars. Peter Phillips
GIMELL
Diapason d’Or – nouveautés
AllMusic. Editors’ Choice 4,5 op 5
BBC Music Magazine. 5 op 5. Maandelijkse keuze Choral & Song
SPOTIFY

Parle qui veut
Sollazzo Ensemble
LINN
met één werk van Johannes Ciconia
Diapason d’or de l’année par un jeune collectif de médiévistes absolument maîtres de leurs effets : du théatre déclamatoire comme des ornemantations funambules.
Diapason d’Or – musique ancienne
Gramophone awards - finalist early music – 3de plaats
BBC Music Magazine : 5 op 5

Jacob Arcadelt – motetti – madrigali – chansons
Cappella Méditerranea – Leonardo García Alargón
RICERCAR. 3cd’s
Diapason d’Or
AllMusic. Editors’ Choice 4,5 op 5
Luister: 8 op 10
BBC Music Magazine: 4 op 5
SPOTIFY

Jacob Obrecht
Missa Grecorum & motets. Brabant Ensemble o.l.v. Stephen Rice
HYPERION
Gramophone: ‘Obrecht’s music and these performances are ravishingly beautiful
and form a well-matched pair’
BBC Music Magazine: 4 op 5. The Guardian: 5 op 5.

Guillaume DUFAY.
« The Dufay Spectacle ». Motets et chansons.
Gothic Voices o.l.v. Christopher Page
LINN RECORDS
Diapason d’Or
Gramophone : Editors’ Choice. marvellously
AllMusic Editors’ Choice 5 op 5

The Music Prints of Christophe Plantin
Werken van George de la Hèle, Claude le Jeune, Jacobus de Kerle, Philippe de Monte, Giovanni Pierluigi da Palestrina en Andreas Pevernage.
Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel
DEUTSCHE HM
Diapason 5yyyyy
Gramophone Awards 2018
SPOTIFY

Loyset Compère
Missa Galeazescha. Muziek voor de hertog van Milaan
werken ook van o.m. Gaspar Van Weerbecke en Alexander Agricola
Odhecaton o.l.v. Paolo da Col
ARCANA (2017)
Gramophone classical music award – finalist 2018 Early Music. 2de plaats
SPOTIFY

Sibylla
Lassus Carmina Chromatico. Prophetiae Sibyllarum
Gallicantus o.l.v. Gabriel Crouch
SIGNUM 2018
Gramophone classical music award : Early Music
DIAPASON 5yyyyy
SPOTIFY

Venezia Millenaria (Venice 700-1797)
Jordi Savall. Le Concert des nations – Hespèrion XXI – La Capella Reial de Catalunya
werken van o.m. Guillaume Dufay en Adriaen Willaert.
ALIA VOX AVSA9925
2 cd’s en een boek
AllMusic Editors’ Choice 5 op 5
Gramophone Editors’ Choice
BBC Music Magazine: 4 op 5
SPOTIFY

Liedkunst van Guillaume Dufay
cd ‘New Flowers’ van het Duitse Ensemble Santenay. 
PANTOFONIE
Gramophone Editors’ Choice
Kan nadien nog beluisterd worden, een uur lang, op de Nederlandse CONCERTZENDER op woe. 23 jan. te 10.00u. Ook op een later uur of op een andere dag.

-------------------------------------

Flemish Renaissance School (c.1400-1630)

From Composer of the Week, 9:15 am on 5 August 2012
The composers of the Flemish Renaissance School were so highly regarded that they had their pick of musical posts all over Europe.


Orlande de LassusDufay and BinchoisJohannes Ockeghem
Images, L-R: Orlande de Lassus, Guillaume Dufay, Gilles Binchois and Johannes Ockeghem.

Programmablad van de klassieke zender van radio New Zealand RNZ.

Nieuw Zeeland

De staat Nieuw Zeeland (New Zealand) ligt zeer ver van hier: aan de andere kant van de wereldbol met een tijdsverschil van 10 of 12 uur, naar gelang zomer- of wintertijd.
Toch ligt het door internet heel dichtbij. Nu kunnen we gemakkelijk Radio New Zealand beluisteren en we stellen vast dat hun klassieke zender evenveel als wij Bach, Mozart, Haendel en de talrijke Europese componisten bij voorkeur laat horen.
En ook de Vlaamse polyfonisten? Ook die, inderdaad.
Ten bewijze, hier twee heel interessante programma’s van de RNZ. Goed gemaakt en ook voor ons de moeite waard te beluisteren.
1.Flemish Renaissance School (1400 – 1630)
2.Early Music of Venice

1. Flemish Renaissance School (1400-1630)
Dit is een korte documentaire uitzending, 27 min., om de luisteraar een eerste kennismaking te geven. Er is niet veel tekst, maar des te meer goed gekozen muziek. Het begint bij wijze van inleiding met “Ego flos campi” van Clemens non Papa, ontroerend mooi gezongen door Stile Antico. “So sublime that it finds my imagination”.
Dan volgt wat uitleg 1. Waar ligt Vlaanderen? 2. Wat betekent “renaissance” en wanneer was dit? 3. Wat betekent “polyfonie”?
Dit radioprogramma werd reeds in 2012 uitgezonden, maar we kunnen het nog steeds via internet beluisteren.
https://www.radionz.co.nz/search/results?utf8=%E2%9C%93&q=flemish+renaissance+school+&commit=Search
Eén eigenaardigheid: de einddatum van die periode leggen zij op 1630. Waarom zo laat?

2. Early Music of Venice

Drie jaar later, in 2015, volgde een meer uitgebreid programma van David Morriss. Het werd een reeks van vijf uitzendingen, elk van ca. 45 min., op 3,4,5,6 en 7 aug. Ook hier telkens met goede omschrijvingen van het onderwerp, weinig woorden, maar met veel prachtige muziek.

1. Het begin van de XVIde eeuw. De eerste gedrukte muziek door de Venetiaan Petrucci, die vooral de muziek van de Nederlanders in zijn bundels opnam. We horen in de uitzending muziek van Johannes Ciconia, Loyset Compère en de volledige “Missa Ave Maris stella a 5” van Josquin des Prez
2.Deze aflevering gaat bijna volledig over Adriaen Willaert, zijn religieuze en profane werken. We horen ook tamelijk uitvoerig uitleg over de dubbelkorige psalmen, met luistervoorbeelden gezongen door de Capilla Flamenca o.l.v. Dirk Snellings. Verder de voortzetting van deze formule in het bekende meerkorig werk van Giovanni Gabrieli, In ecclesiis,  gecomponeerd voor de San Marco en geschreven voor twee koren en twee instrumentale groepen plus continuo.
3.In deze aflevering wordt Cipriano De Rore slechts even genoemd, maar het onderwerp omvat vooral Andrea en Giovanni Gabrieli: hun muziek binnen de historische situering.
4.Hier wordt hoofdzakelijk muziek gebracht die niet voor de kerk maar voor de Doge van Venetië werd gemaakt: in processies, huwelijksvieringen en kroningen. Gedurende de  uitzending horen we de cd “A New Venetian Coronation 1595” van de Gabrieli Consort & Players o.l.v. Paul McCreesh. Een uitvoering die als een bijna letterlijke reconstructie bedoeld is van een viering in 1595.
5. De laatste aflevering behandelt de opera. De geschiedenis van het ontstaan van de opera begint in Florence en Mantua en pas in 1639-1640 wordt de opera in Venetië gebracht met als eerste productie: Il ritorno d’Ulisse in patria. De namen van de operacomponisten Claudio Monteverdi (ook met het begin van zijn  Mariavespers) en Francesco Cavalli worden uiteraard voortdurend genoemd en hun revolutionaire muziek gespeeld.
Een boeiende radioreeks die we heel zeker kunnen aanbevelen.
https://www.radionz.co.nz/audio/player
Eerder op het jaar, in juni 2015 , werd door Radio New Zealand een programma van 30 min. uitgezonden over Claudio Monteverdi “Barocking the Renaissance” zelf. Michael Stewart was de auteur van de uitzending.
Ook deze, zoals alle hierboven genoemde uitzendingen, is nog te beluisteren.
https://www.radionz.co.nz/audio/player

ANZAC
Ik kan deze bijdrage niet eindigen, zonder een persoonlijke verwijzing naar Nieuw Zeeland. Ik woon in Zonnebeke, in de streek van Ieper. Een vijftal km. van hier ligt een militair kerkhof met gesneuvelde soldaten uit Nieuw Zeeland en Australië. Ieder jaar wordt ANZAC Day gevierd op 25 april. Dan komt een officiële delegatie het kerkhof bezoeken, samen met familieleden van de begraven militairen uit New Zealand en Australië.
Wat is de voorgeschiedenis?
Op 25 april 1915 is voor ‘ANZAC - Australian and New Zealand Army Corps’ de oorlog begonnen met de landing op  het Turkse schiereiland Gallipoli en de verdere doorstoot naar Vlaanderen om hier hulp te bieden.
De pijnlijke geschiedenis van die vier jaar durende loopgravenoorlog is u bekend.
Er zouden in het totaal 16.000 Nieuw Zeelanders omgekomen zijn in 14-18.
Voor sommige bewoners van ginder ver is op deze manier Vlaanderen bekend en is Nieuw Zeeland hier vlakbij.
In dec. 2018 schreef een bezoeker uit Nieuw Zeeland:
Als Nieuw-Zeelander vond ik deze plek bijzonder aangrijpend en emotioneel, het was erg belangrijk voor mij om mijn respect aan onze mannen te betonen en hen te laten weten dat ze niet vergeten zijn.

Citaat 1:

1519. Willaert versus Magellaan

Edward E. Lowinsky. Quid non ebrietas
It is a coincidence of symbolic significance that in the year 1519 -- in which Ferdinand Magellan undertook the first circumnavigation of the globe -- Adriano Willaert composed a piece which, for the first time in history, circumnavigated the whole tonal space through the complete circle of fifths.  It was the same spirit of adventure, the same desire to open new and unexplored spaces that lured the sailors across the sea and beckoned the musicians to their discoveries of remote and distant keys and new harmonic conquests.
Lowinsky, Edward E. art. Adrian Willaert's Chromatic "Duo" reexamined. (Quid non ebrietas) in "Music in the Culture of the renaissance and other Essays". Blackburn, Bonnie J. (uitg.) 1989 
Ook in “Tijdschrift der Vereeniging voor Noord-Nederlandse Muziekgeschiedenis” deel 18, 1ste stuk. (1956) pp.1 -36.
Er bestaan van die canon verschillende uitgeschreven partituren: o.m. E.E. Lowinsky en Roger Wibberley.
Op internet vind je de versie van Adrian M. Wall:

http://www3.cpdl.org/wiki/images/7/71/Willaert-QuidNonEbrietas.pdf
Voor de benadering van Roger Wibberley, zie:
http://www.mtosmt.org/issues/mto.04.10.1/mto.04.10.1.wibberley1.html

Kijk ook op onze website: www.adriaenwillaert.be  -zijn oeuvre -  alfabetisch

Citaat 2:

Josquin des Prez and the combinative impulse.
John Milsom. Brepols 2012.
The composer who conceives  a  fuga  subject  as pure melody, chosen solely for its declamatory properties, will probably nd that its intervals will need to be exed and/or its rhythms altered if it is to be interlocked with itself to form  fuga. Indeed, there is only a slim chance that a subject so formed will interlock with itself with-out the need for some morphological change as it passes from voice to voice. Many sixteenth-century composers were perfectly happy to accept and explore such ‘exed’  fuga. In fact, as the sixteenth century progressed, exing became essential to the art of composing expressive and developmental polyphony, to the extent that the works of men such as Rore, Lassus, and Byrd would be unthinkable without it. But if, conversely, a composer aimed from the start to devise strict fuga  in which a subject will interlock with itself perfectly and ingeniously, with no exing of intervals, no changes of rhythm, and perhaps  in more than one conguration of interlock, then he would have to research this carefully, since it is unlikely to arise by accident. Josquin’s works abound in passages that show precisely such a concern for rigour and exactitude.

Ingekomen correspondentie

Van Erik Van Nevel – begin januari 2019

Beste Arnold,
Vooreerst wens ik je van harte het allerbeste en mocht dat te hoog gegrepen zijn toch zeker het best mogelijke in 2019.
Dank ook voor de systematische berichtgeving over onze polyfonie, wereldwijd.
Graag maak ik je nog even attent op onze @MISSAM-reeks die nu voor de zesde jaargang loopt in de Leuvense Sint-Pieterskerk.
Ik stuur je in bijlage eveneens de folder van 2019 met alle data en missen die worden uitgevoerd.
Volgende zondag is het alweer voor de radio: MISSA CAPUT van Johannes Ockeghem.
In februari wordt het Guillaume Dufay.
Dit is door de jaren heen een constante bekommernis geworden om met regelmaat een andere mis van een Vlaams polyfonist uit te voeren, in de natuurlijke setting van deze composities, nl. de MIS.

Ook verwijs ik graag naar onze (nieuwe) website currende.be waarop je steevast al onze concertprogramma's kunt opvolgen.

Uiteraard komt voor de publieke opinie vooral de programmatie van de bovenlaag van de concertorganisaties in zicht [deSingel|Concertgebouw Brugge|Bijloke|Bozar|...], maar het circuit daar net onder, zeg maar de kleinere organisaties die het even professioneel maar zonder overheidsgeld trachten te rooien en vaak bijzonder interessante en originele programma's presenteren, die komen minder in het vizier, wat heel jammer is.

Ik signaleer alvast dat we met Currende op Goede Vrijdag [19/4) in de O.L.Vrouwekerk in Brugge een programma uitvoeren, genaamd Clemens' Requiem, naast muziek van Clemens non Papa ook werk van Nicolas Gombert en Thomas Crecquillon.
Heel hartelijke groet,
Erik

 Nieuwsbrief 14de jg. nr 10 - 31 dec. 2018

We beginnen met een flinke brok geschiedenis.

 

Filips de Stoute, hertog van Bourgondië, huwde in 1369 met Margaretha van Male, de dochter van Lodewijk van Male, de Graaf van Vlaanderen.
Door dit huwelijk werd Vlaanderen verbonden aan het Bourgondische Huis.
Mede door de grote interesse van Filips de Stoute en zijn opvolgers, de Bourgondische Hertogen Jan zonder Vrees, Filips de Goede, Karel de Stoute en Maria van Bourgondië, groeide in het welstellende Vlaanderen een enorme bloei van het kunst- en cultuurleven, vooral op gebied van schilderkunst (Jan Van Eyck, Hans Memling, de Brueghels enz.) en muziek (de zg. Bourgondische Kapel).
Maar ook de kerken en kathedralen waren centra van bloeiende polyfonie, zoals Sint-Donaas te Brugge, de kathedralen van Luik en Kamerijk, Sint-Walburgis te Bergen.

Een tweede belangrijk huwelijk was dat van Maximiliaan van Oostenrijk met Maria van Bourgondië in 1477. Hierdoor werd het Bourgondisch Huis gekoppeld aan het Habsburgse, dat de titel van Keizer van het Heilig Roomse Rijk mocht voeren.
Al waren de kapellen in de eerste plaats religieuze instellingen, de componisten hadden heel nauwe betrekkingen met de vorsten uit die locaties.
De huidige historici zullen ongetwijfeld in 2019 de 500ste verjaardag van het overlijden van Keizer Maximiliaan vieren (+12 januari 1519) om het belang van deze vorst te onderlijnen.
Belang ook op gebied van de muziek, door het engageren als “hofcomponist” van waardevolle kapelmeesters in vast dienstverband. De eerste die hiervoor in aanmerking kwam was Heinrich Isaac. Zie verder hieronder over het “Maximilianjahr 2019” te Innsbruck.

Over Heinrich Isaac schreef prof. David Burn meerdere teksten, en o.m. volgend fragment.

After what must have been a very difficult period, he took the highly unconventional step, in 1496, of leaving Italy for Vienna and the Imperial court of Maximilian I. With Isaac’s appointment, Maximilian clearly hoped to elevate his court’s musical standards to a level unrivalled anywhere in Europe. To achieve this, Isaac entered Maximilian’s service not as a singer, but as Hofkomponist — court composer — and thus entered Western music history as the first musician known to have been employed exclusively to produce musical works. The position accorded Isaac unprecedented freedom, and was to have profound consequences both for Isaac’s output, and for the musical scene in German-speaking lands as a whole.

Isaac’s primary task in his new position was to provide music for the Imperial chapel. In fulfilment of this, he cultivated two regionally specific forms — the polyphonic mass proper cycle and the chant-based alternation-mass — to an unprecedented degree, and blended them with the most recent Italian trends. Just as remarkable, in other ways, are the individual motets he produced for the chapel. These include the imposing O Maria, mater Christi, a through-composed setting of a Marian sequence, in four sections. A logical global form is guaranteed by basing the work throughout on the sequence chant melody, but the diversity of techniques that Isaac applies to the pre-existent material ensures compelling moment by moment contrasts.

Despite the prestige of being Imperial Hofkomponist, it is clear that Isaac longed to return permanently to Italy. In 1502 he competed for a position at the glamorous court of Ferrara. We are told that he composed a “very fine motet on a fantasia called La mi la sol la sol la mi, in just two days” as part of the selection process. The title refers to a symmetrically constructed eight-note melody (A-E-A-G-A-G-A-E) that determines the overall structure of the work as well as dominates its melodic material. The tenor presents the melody first in fantastically long notes, then repeats it in increasingly reduced note values until it catches up with the three surrounding parts. At the same time, the surrounding figuration spins ever-new variations from the same melody. Isaac lost out to Josquin Des Prez, despite the fact that he was recommended as the best of the candidates. He was, in fact, to remain in Maximilian’s service for the rest of his life, though allowed reside in Florence for much of the time.

At the Imperial court, as in Italy, Isaac was very active not only in the field of sacred music but also in other domains. French song — the true international secular repertory of Isaac’s time — probably made up a part of his non-sacred Imperial activities. En l’ombre d’un buissonet is one such piece, if the fact that it survives only in German sources is to be taken as indicative. The song actually consists of two arrangements of the same popular melody. In the first, the melody is broken up and used to create a dazzling variety of textures, while the second has the two uppermost voices in canon.
Of more fundamental importance was Isaac’s pioneering development of secular songs in German. Among these is found Innsbruck, ich mus dich lassen, undoubtedly Isaac’s best-known work today, thanks to its adaptation, in the mid sixteenth century, into a Lutheran chorale. Despite its fame, the song is profoundly atypical, both in its poetic structure and in the Italianate textural clarity of its music. It is a song that could only have been written by a composer with Isaac’s profile. Alongside the plain version, it also exists in a second form, with the melody in canon between tenor and top voice. Much more typical of sixteenth-century German song is Las rauschen, with its melody in the tenor voice in longer notes, and faster figuration around it in the bass, alto, and soprano.

Naar het voorbeeld van wat in de Nederlanden gebeurde, ontstonden ook in het buitenland, zowel aan kerken als aan hoven, muziekkapellen met liefst zoveel mogelijk zangers uit de Nederlanden.
We mogen gerust spreken van een indrukwekkend aantal in de XVde en XVIde eeuw. Veel van die oude namenlijsten zijn bewaard gebleven en daarop vinden we zeker 650  kunstenaars.
Hier als voorbeeld, enkele van de bijzonderste aan de hoven van Bourgondië en Habsburg. Wanneer daarbij hun locatie is genoemd, wil dat niet zeggen dat ze daar hun ganse carrière zijn geweest. Integendeel, meestal gaven ze er de voorkeur aan regelmatig te veranderen.

Alexander Agricola (ca. 1446 - 1506) werd in 1500 lid van de Bourgondische Hofkapel van Filips De Schone.
Hayne Van Ghizeghem (ca. 1445 - 1497) was in dienst van Karel De Stoute.
Heinrich Isaac (ca. 1450-1517) was hofcomponist van Keizer Maximiliaan I van Oostenrijk.
Benedictus Appenzeller (1480/1485 – na 1558) was in dienst van Maria van Hongarije.
Nicolas Gombert (ca. 1495 – ca. 1560) was lid van de hofkapel van Keizer Karel V.
Filippus De Monte (1521 – 1603) was in dienst in München en later in Praag.
Jacobus Vaet (ca. 1529 – 1567) zong in de Hofkapel van Keizer Karel V en later in Wenen.
Roland De Lassus (1532-1594) was de grote man te München bij Hertog Albrecht V.
Jacobus De Kerle (1531/1532 -  1591) was in dienst te Augsburg, maar ook in Wenen en Praag.
Jacob Regnart (1540/1545  – 1599) was in dienst in Praag en Wenen.
Ivo de Vento (ca. 1543/1545  – 1575) was in dienst van de Hofkapel te München.

Nicolas Payen (ca. 1512 – 1559) was amper 9 jaar toen hij opgenomen werd in de Capilla Flamenca en hij werd er later de eerste kapelmeester.
Georges de la Hèle (1547-1586) werd als 13-jarige opgenomen in de Capilla Flamenca en werd er later Kapelmeester.
Gerardus Van Turnhout (ca. 1520-1580) was kapelmeester, eerst van de kathedraal van Antwerpen en daarna van de Capilla Flamenca te Madrid.
Philippe Rogier (ca. 1561 – 1596) trok als 11 jarige knaap naar Madrid om er te zingen in de Capilla Flamenca. Hij werd er later kapelmeester en keerde pas in 1590 terug naar Vlaanderen, dit keer om zangertjes te rekruteren.
Matteo Romero (1575/1576 – 1647) was de laatste kapelmeester te Madrid die uit de Nederlanden afkomstig was.
In die rij past zeker ook Cipriano De Rore (1515/1516 – 1565), hoewel hij nooit een vaste functie heeft gehad bij Habsburgers, noch bij Bourgondiërs. Maar de bewondering die hij kreeg van Albrecht V in München en zijn vriendschap met Roland De Lassus, was zeker niet toevallig.
Al die zangers en kapelmeesters die we hier noemen, waren ook belangrijke polyfonisten.
Voor de volledige lijst met alle 650 namen: www.adriaenwillaert.be

“HET HUWELIJK VAN DE EEUW”


We blijven bij de Habsburgers te München.
Op 22 februari 1568, dus 450 jaar geleden, huwde Renata van Lotharingen met haar neef, erfprins Willem van Beieren (1548-1626). Hij was de zoon van Hertog Albrecht V van Beieren en Anna van Oostenrijk. In 1579 volgde hij zijn vader op als Willem V, Hertog van Beieren, bijgenaamd “de Vrome”.

Dit adellijk gebeuren groeide uit tot een buitengewoon schitterend feest, dat een ganse week duurde, zodat, naar een uitspraak van de Nederlandse musicoloog Jaap Van Benthem in de TroJa-bijeenkomst van 2016,  men er de naam aan gaf: “Het huwelijk van de eeuw”.
Het hele verhaal staat uitvoerig beschreven in een boek van Massimo Traiano, musicus aan het hof van Beieren. Hij schreef het in het Italiaans en het werd gedrukt in 1568 te Monaco onder de veelzeggende titel: Discorsi delli triomfi, giostre, apparati, é delle cose piu notabile fatte nelle sontuose nozze, dell' illustrissimo & eccellentissimo Signor Duca Guglielmo. Primo genito del generosissimo Alberto Quinto [...] nell' anno 1568, à 22. di Febraro. (…) Di Massimo Troiano.

Dit historisch boek bevat een groot aantal lijsten: van al de aanwezige adellijke vorsten en vorstinnen, koningen en koninginnen, prinsen en prinsessen, edellieden, bisschoppen, aartsbisschoppen, kardinalen, een vertegenwoordiger van de paus enz., ieder meestal vergezeld door een flinke groep lakeien en  ridders te paard.  Bijvoorbeeld: Aartshertog Karl van Oostenrijk had 800 paarden mee, prachtig aangekleed met stoffen in verschillende kleuren. Verder ook tot in detail: de gerechten, de bloemen, de juwelen en van zelfsprekend ook: de componisten en de uitgevoerde polyfonie. Vooral: Roland De Lassus, toen hofcomponist te München.


Digitaal te lezen vanuit het bestand van de Bayerische Staatsbibliotheek.
http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00024645/images/index.html?seite=00001&l=de

Een exemplaar bevindt zich in de Koninklijke Bibliotheek te Brussel in het Fonds Fétis:
Magazijn – Kostbare werken – WBS Fétis  7.276A

Een Duitse vertaling van Friedrich Würthmann: Die Vermählungsfeier des Herzogs Wilhelm des Fünften von Bayern, mit Renata, der Tochter des Herzogs Franz der Ersten von Lotharingen, in München im Jahr 1568.
https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11236596_00005.html

De “Discorsi” bevat een goudmijn aan gegevens voor wie zich interesseren aan het hofleven in West-Europa in die tijd: de relaties tussen de verschillende adellijke families, hoe men zich amuseerde bij feestelijke ontmoetingen, de muziek, de maaltijden enz. enz. Met veel aandacht beschrijft hij ook het bruidskleed van de bruid en hij weet ook te vertellen over  een heel kostelijke diamant met de waarde van 16.000 scuti aan haar borst (an der keuschen Brust).

Tot grote verwondering en bewondering staat hier ook vermeld: Catharina Willaert, dochter van de “beroemde Venetiaanse Meester” Adriano Willaert. Van haar werd een huldelied gezongen op tekst van Nicolas Stoppius ter ere van hertogin Anna van Beieren, de moeder van prins Willem.
We kunnen moeilijk veronderstellen dat Catharina daar ook aanwezig was om haar lied te zingen. Zo eenvoudig was het reizen toen niet! Haar vader Adriano was er zeker niet, want hij was reeds overleden.

Om zo’n gedetailleerd verslag te kunnen schrijven, moet de auteur alles van dichtbij meegemaakt hebben en moet hij zich ook uitvoerig gedocumenteerd hebben. Maar wat hij schrijft over Catharina is fout. Meester Adriano had geen kinderen. Catharina was dus niet zijn dochter, maar wel zijn zus. Ze was gehuwd met een zekere Hay. Dat weten we doordat ze een zoon hadden, Sebastiaen Hay, een componist. Die werd organist in het Maria-heiligdom Loreto in Italië, waar een compositie van hem bewaard is gebleven, nl. een mis “Venite Comedite”.
Een even sterk bewijs over de familieband van Catharina, is het testament van 20 maart 1549 waarin Adriaen Willaert zijn zus Catherina vermeldt:  ”Ik laat 100 dukaten aan mijn drie zeer geliefde zusters,  Maria, Joanna en Catharina, uit liefde tot God en als bewijs van mijn liefde voor hen.

Dat Catharina ook gecomponeerd zou hebben, staat enkel hier vermeld. Het wijst in ieder geval op de goede relaties tussen Roland De Lassus en haar vader, toen beide nog in Venetië verbleven. Lassus had daar geen functie, maar was in zijn jonge jaren veel in Venetië om er zijn composities te laten drukken.

Ook de naam van Adriaen staat meer dan eens vermeld in het boek van Traiano.

 

Hier een tekstfragment uit dit boek, vertaald vanuit de Duitse uitgave, p. 84:

Tijdens het daaropvolgend vorstelijk banket hoorde men de mooiste muziek. Onder andere werd onder de leiding van Orlando di Lasso een vijfstemmig motet gezongen van de beroemde en zeer gewaardeerde Magdalena Gasulana, dat met de grootste aandacht werd beluisterd. De Latijnse tekst was van Nicolaus Stoppius.

Nil mage jucundum mortalibus alma potestas
Concessit stabili, dulci in amore, fide ;
Inclyta paraecipue virtus ubi junxit amantes,
Conjugio illustri, maxima dona Dei.
Omnia quae possunt connubia reddere laeta,
Summa ut nobilitas, gratia, forma, decor
Sunt in Renea Lotharinga, ut lumina in orbe
Bina, et Guilelmo Principe Bavariae.

Hierna volgde een compositie eveneens op tekst van Nicolaus Stoppius, maar nu van de hand van de artistieke dochter van de beroemde Adriaen Willaert: Catharina. Het was een ode aan de Hertogin Anna van Beieren.

Vos sacrae adeste tonis, clarissima pignora, Musae
Laudibus hanc mecum condecorate novis.
Haec est, quae superat virtute Heroidas omnes ;
Quis non coelestem dixerit esse Deam ?
Mente Dea est, formaque Dea est, Dea vera decore,
Undique divinis dotibus aucta, micans ;
Caesaris est summi, divorum est digna propago,
Virtutum exemplo hanc edidit almus Amor.
Femineum decus exortum est, et gloria summa,
En Charites, vobis addita quarta Dea est.

Na de maaltijd verschenen in de tuin van het kasteel twintig ruiters te paard, [ … ]
Hierna werd nog een tijdje gedanst, werd nog een versnapering uitgedeeld en de vorsten gingen dan gaan rusten.

Het Epithalamium of huwelijkslied “Gratia sola Dei” dat Orlando di Lasso bij diezelfde  gelegenheid componeerde, is bewaard als een prachtig fijn getekend manuscript van meer dan 10 bladzijden in de Österreichische Staatsbibliothek
Tik:
http://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_6830674&order=1&view=SINGLE
Voor meer info, tik: https://search.onb.ac.at/primo-

explore/fulldisplay?docid=ONB_alma21312834480003338&context=L&vid=ONB&lang=de_
DE&search_scope=ONB_digital&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=onb_digital&
query=any,contains,%22Gratia%20sola%20Dei%22&sortby=rank&offset=0



Of via IMSLP:
http://hz.imslp.info/files/imglnks/usimg/f/f1/IMSLP512753-PMLP830999-A-Wn_Mus.Hs.2129_-_Epithalamium_(O._di_Lassus)_ms._s.d..pdf

 

Massimo Trojano laat heel duidelijk aanvoelen dat Orlando di Lasso dé favoriete componist was van hertog Albrecht V. Praktisch alle muziekuitvoeringen op die vieringen gebeurden onder diens leiding, de meeste composities waren trouwens gelegenheidsstukken van zijn hand. Zo laat hij o.m. opmerken:
de eerste dag was er tijdens de huwelijksplechtigheid een vijfstemmige mis van Lassus.
de tweede dag was er een zesstemmige mis van Lassus.
De derde dag: een zevenstemmige mis van hem!
Verder nog tijdens het ontbijt: een 40-stemmig stuk van Lassus.
enz. enz.
In hetzelfde verslagboek van Massimo Trojano lezen we, buiten Orlando di Lasso,  de namen van nog andere polyfonisten uit de Nederlanden.

Hier enkele citaten (de paginanummering is van de Duitse vertaling):
p. 24: het repertoire bestond uit werken van Josquin, Willaert, Clemens non Papa, Cipriano De Rore en Morales.
p. 40: Het ensemble speelde later zesstemmige motetten o.m. een van Cipriano De Rore.
p. 80: op 27 febr.: in de mis een zesstemmige mis van Cipriano De Rore
p. 94: Onder het ontbijt: een zesstemmig stuk op tekst van Nicolaus Stoppius en muziek van Jacobus De Kerle, die toen kapelmeester was van de kardinaal van Augsburg. “Laeta est ista dies.”
p. 99: op 3 maart: een zevenstemmige mis van Cipriano De Rore o.l.v. Orlando di Lasso.
De schrijver Massimo, die blijkbaar zelf ook een groot muziekliefhebber was, legde er de nadruk op dat, wanneer er tijdens de maaltijden werd gemusiceerd, de hertog en het ganse gezelschap stopten met eten en de volle aandacht gaven aan de uitvoering.

Twee heel belangrijke publicaties over Cipriano De Rore

Het wetenschappelijk tijdschrift JOURNAL OF THE ALAMIRE FOUNDATION heeft vorig jaar twee afleveringen gewijd aan Cipriano De Rore onder de inspiratie van Guest Editor prof. Jessie Ann Owens.
Een uitgave van de Alamire Foundation: http://www.alamirefoundation.org/.

Hieronder de inhoudstafels:

JOURNAL OF THE ALAMIRE FOUNDATION
Volume 9 – Number 2, Autumn 2017
Theme: Cipriano de Rore I
Guest Editor: Jessie Ann Owens

Introduction, p. 195
Jessie Ann Owens
Citation | PDF (63 KB) 

Alessandro Striggio’s Analysis of Cipriano de Rore’s Ancor che col partire, p. 197
Christopher Reynolds
Abstract | PDF (523 KB) 

Is Il desiderio e la speranza by Cipriano de Rore?, p. 219
Anthony Newcomb
Abstract | PDF (445 KB) 

Cipriano de Rore, Giovanni Battista Benedetti, and the Just Tuning Conundrum, p. 239
Ross W. Duffin
Abstract | PDF (799 KB) 

Cipriano de Rore and Ariosto’s Clamour, p. 267
Bonnie Gordon
Abstract | PDF (263 KB) 

Eine bisher unbekannte Gelegenheitskomposition von Philippe de Monte aus dem Jahr 1589 in der Handschriftenabteilung der Staatsbibliothek zu Berlin, p. 295
Helmut Lauterwasser and Irmgard Scheitler
Abstract | PDF (317 KB) 

In Search of Lost Voices, p. 319
Richard Freedman, Jamie Apgar, Micah Walter
Abstract | PDF (754 KB) 

Guilielmus Monachus Revisited: A Response to Niels Berentsen, p. 357
Eulmee Park
Citation | PDF (81 KB) 

A Response to Eulmee Park, p. 359
Niels Berentsen
Citation | PDF (66 KB) 

Contributors to this Issue, p. 361
Citation | PDF (76 KB) 

 

JOURNAL OF THE ALAMIRE FOUNDATION
Volume 10 – Number 1, Spring 2018

Theme:
Cipriano de Rore II
Guest Editor: Jessie Ann Owens


Introduction, p. 9
Jessie Ann Owens
Citation | PDF (59 KB) 


'Bringing before the eyes': De Rore, Enargeia, and the Power of Visual Imagination, p. 11
Giuseppe Gerbino
Abstract | PDF (231 KB) 


Cipriano de Rore's Da le belle contrade: An Ovidian Work and Precursor of the Seconda prattica, p. 27
Alejandro Enrique Planchart
Abstract | PDF (282 KB) 


The Sacred and the Secular in Post-Tridentine Church Music: De Rore, Lasso, and the Magnificat Da le belle contrade, p. 45
David Crook
Abstract | PDF (296 KB) 

 


Lasso's Ritual Reading of De Rore's Scarco di doglia, p. 73
Jessie Ann Owens
Abstract | PDF (395 KB) 


Birds, Vegetables, and Sharp Objects: Symbolism and Polyphonic Masses from a Sixteenth-Century Lutheran Castle, p. 97
Alanna Ropchock Tierno
Abstract | PDF (472 KB) 

Improvised and Written Canons in Eighteenth-Century Neapolitan Conservatories, p. 133
Peter van Tour
Abstract | PDF (288 KB) 

Contributors to this Issue, p. 147
Citation | PDF (67 KB) 

 

Te bestellen:  Brepols Publishers NV, Begijnhof 67, B-2300 Turnhout
E-mail:
info@brepols.net

 

**************************************

René Clemencic wordt 90.

In het kader van de viering van zijn 90ste verjaardag zal het Clemencic Consort verschillende concerten spelen in telkens andere zalen.
Op 28 jan. 2019 te 19.30u. wordt het een concert in de Brahms-Zaal van de Wiener Musikverein te Wenen. Onder de titel “Meisterwerke der Renaissance” zal het programma daar uitsluitend werken van Adriaen Willaert (hymnen, psalmen, motetten en chansons) omvatten.
https://www.musikverein.at/en/concert/eventid/36314

René Clemencic is a composer, conductor, virtuoso flautist and clavichordist, harpsichordist and organist, director and founder of a world-famous ensemble for early music (the Clemencic Consort), musicologist and writer, philosopher, as well as a collector of emblematic books and sculptures.

Born on 27 February 1928 in Vienna, he is a true child of the Danube metropolis. His ancestors came from Istria, Slovenia, Moravia and Poland. He is a direct descendant on his mother’s side of the creator of modern textual criticism, the German philologist Karl Lachmann. At home he always spoke Italian with his father, a notary, and German with his mother.

He received his formal education in Vienna, then went on to study philosophy and musicology at the Sorbonne and the Collège de France in Paris, and again at the University of Vienna, where he obtained his doctorate in 1956. During the same time he studied music -- the recorder, harpsichord, and Hindemith's music theory with H.H. Staeps in Vienna; harpsichord with E. Harich-Schneider in Vienna; Collegium Musicum with J. Mertin in Vienna; the recorder with J. Collette in Nijmegen (Holland), L. Höffer v. Winterfeld and W. Nitschke in Berlin; Formal Analysis with E. Ratz in Vienna; Theory of Music with Arnold Schönberg's friend and pupil J. Polnauer in Vienna, and J.M. Hauer's Dodecaphonic Theory with J. Schwieger in Vienna.

Ever since the late 1950s he has appeared in solo concerts as recorder virtuoso, and with his ensemble, the Clemencic Consort, playing music ranging from the Middle Ages, the Renaissance to the Baroque and Avantgarde, travelling to concert venues all over Europe, the African countries, North and South America, Asia, and Australia.

For the past 30 seasons he has been responsible for the organization of his own series of concerts dedicated to early music at the renowned Musikverein in Vienna, this current season with programmes ranging from Obrecht and
Willaert (15th/16th c.) to Marco Uccellini (17th c.) and Antonio Vivaldi (18th c.).

Clemencic appears in more than 100 record and CD productions, both as soloist and conductor of his own ensemble, as well as with other orchestras. Many of these recordings were awarded international prizes, such as Edison, Grand Prix du Disque, Diapason d'Or, Prix Cécilia, etc.

Due to his tireless research activity René Clemencic with his ensemble has made many Medieval and Renaissance works accessible to the modern audience for the first time in concert. These include, e.g. Carmina Burana, Ludus Danielis, "Filius Getronis", "Cantigas de Santa Maria", "Le Roman de Fauvel", masses by Dufay, Obrecht, Ockeghem, Isaac, Josquin. He is specialized in Baroque music and the Viennese Sepolcro. Stage productions of the Clemencic Consort include "Euridice" (Peri), "Il lutto dell' Universo" (Emperor Leopold the First), "L'Eternità soggetta al Tempo" (Draghi), "L'Orfeo" (Sartorio), "Assalone Punito" (Ziani), "Narciso" (Scarlatti), "L'Olimpiade" (Vivaldi), "Testoride Argonauta" (de Sousa Carvalho), "Dafne in Lauro" (Fux), "La Purpura de la Rosa" (Torrejon y Velasco). The last-mentioned five Baroque operas were the subject of a tour de force performance all within 10 days at the Paris Théatre des Champs-Elysées.

……………………………………

Musikalischer Kabbalist mit unendlich weitem Horizont

Clemencic ist Forscher, Interpret und schöpferischer Geist in einem - das alles gehört untrennbar zusammen, Reflexionen von Troubadourgesängen und Echos von Klängen der Musik des Ostens durchfluten manche seiner Werke; die Lektüre mythologischer, geisüicher, meditativer Texte aus fernen Tagen - in allen erdenklichen Sprachen - inspiriert ihn ebenso wie das Studium historischer Musikhandschriften und Drucke; natürlich weiß er längst, was er mit seinem Consort im Anflug auf seinen 91. Geburtstag im Brahmssaal aufspielen wird: Im Jänner 2019 gibt es Kompositionen von Adrian Willaertzu hören.

Wilhelm Sinkovicz. Die Presse Vienna.

René Clemencic


***************************************
DAS MAXIMILIANJAHR 2019

De stad Innsbruck in Oostenrijk, hoofdstad van Tirol, plant een uitgebreid feestprogramma om de 500ste verjaardag van de dood van Keizer Maximilaan te vieren. Doordat hij gehuwd was met de Nederlandse prinses, Maria van Bourgondië, en dat hij liefhebber was van de Nederlandse polyfonie, wordt het ook een groot stuk cultuurgeschiedenis van ons land.
Voor het volledig programma: https://maximilian2019.tirol/
Zie facebook: https://www.facebook.com/Kaiser.Maximilian.I/
Zie instagram: https://www.instagram.com/kaiser.maximilian.i/
Enkele hoogtepunten:
-een tentoonstelling: “Leben im Zeitalter Maximilians. Was bleibt?”
-een boek: Maximilian I. Habsburgs faszinierender Kaiser.
-op 1 jan. Nieuwjaarsconcert met de uitvoering van “A La Battaglia” van Heinrich Isaac in een bewerking voor groot symfonisch orkest.
--
op de verjaardag zelf, 12 jan. te 10.00u, een gedachtenismis in de Hoofdkerk te Innsbruck met de uitvoering van het Requiem van Pierre de la Rue.
-op 25 jan. te 20.00u. Concert met de Missa Maria zart van Jacob Obrecht. Het lied “Maria zart” zou een oud Tiroler-lied zijn…
Verder nog: een wetenschappelijk congres, een theater voor de jeugd, een lichtshow in de Hofburg, een “Kaiser Maximilian-Preis”, een daguitstap per bus, een wandeltocht enz.


Heinrich Isaac. Innsbruck, ich muss dich lassen.
Een meezingertje?
of Youtube: THE KING’S SINGERS.
https://www.youtube.com/watch?v=3z3pg7Ocmx8
of Youtube: THE SONG COMPANY uit Australië (+partituur): 

https://www.youtube.com/watch?v=rI712ZGflAQ
of op Spotify: de CAPILLA FLAMENCA (solozang en instrumenten)

Die melodie werd in 1539 door Georg Forster in zijn Liedersammlung verwerkt tot het kerklied
O Welt, ich muss dich lassen. Zo kennen we het ook bij Johann Sebastian Bach, zowel in zijn Johannes-Passion als zijn Matthäus-Passion (Wer hat dich so geschlagen? - Ich bins, ich sollte büssen) en in verschillende van zijn cantaten, meestal met andere teksten. Bij Paul Gerhardt werd het in 1648:  Nun ruhen alle Wälder. In deze laatste versie staat het in het hedendaags Evangelisches Gesangbuch nr 477, maar met het oorspronkelijk ritme. In de uitgave 2006 van Zingt Jubilate,  nr 319  “De zonden zijn vergeven” werd ook het oorspronkelijk ritme gerespecteerd.
****************************
Komende concerten en radioprogramma’s

Zat. 29 dec. 2018 – radioprogramma

te 19.05u. radiozender SWR2. Geistliche Musik. Laatste nummer: Cipriano De Rore. Missa praeter rerum seriem. Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel.
https://www.swr.de/swr2/programm/sendungen/geistliche-musik/-/id=658942/sdpgid=1636034/xl2pw6/index.html

Di. 1 jan. 2019 – nieuwjaarsconcert in Innsbruck
Zie hierboven bij Innsbruck. Concert met “A La Battaglia” van Heinrich Isaac in een bewerking voor groot symfonisch orkest.

Zat. 12 jan. 2019 – Innsbruck

Herdenkingsmis 450ste verjaardag van de dood van Keizer Maximilaan.
Zie hierboven.

Zat. 12 en zo. 13 jan. 2019 – internationale workshop

Universiteiten Regensburg, Bern en Augsburg.
Info: Workshop: "Mehr als nur berührende Musik: Musizierpraktiken in Mittelalter und Früher Neuzeit"."

Research Interests: Medieval Music, Renaissance music, Performance Practice (Music) and Empirical Research
With contributions by Stratton Bull, Wolfgang Fuhrmann, Inga Mai Groote, Moritz Kelber, Paul Kolb, Franz Körndle, Katelijne Schiltz, Bernhold Schmid, Korbinian Slavik, Björn Tammen and Melanie Wald-Fuhrmann

Woe. 16  jan. 2019 te 19.30u

St Pancras Parish Church. Londen. Concert onder de titel “Musica Secreta at St Pancras New Church – Not Mortals, But Angels: The Flowering of Convent Music” met werk van o.m. Gilles Binchois, Josquin des Prez en Cipriano De Rore.
https://musicasecreta.com/concert-diary




Zo. 20 jan. 2019 – misliturgie
te 10.00u. Sint-Pieterskerk. Leuven. Eucharistieviering waarin Currende o.l.v. Eric Van Nevel zingt: Missa Caput van Johannes Ockeghem.
http://www.currende.be/

Zo. 20 jan. 2019 – misliturgie

te 11.00u. St Ignatius of Antioch. New York (VS). Eucharistieviering waarin het parochiekoor zingt:
Missa Surge et Illuminare van Pierre de Manchicourt.
http://www.saintignatiusnyc.org/Music_Schedule.html#jan

Zat. 26 jan. 2019 – Orlando Consort (VS)

Te 20.00u. Concert in New York. Church of St. Mary the Virgin (for Miller Theatre) met een programma onder de titel Love’s Command – Sacred Poetry and Music waarbij werken van o.m. Josquin des Prez, Mathieu Gascongne, Nicolas Gombert, Dominique Phinot, Clemens non Papa en Jean Mouton.
http://www.orlandoconsort.com/concerts.htm

Ma. 28 jan. 2019 – Clemencic Consort
Zie hierboven bij René Clemencic met Adriaen Willaert.

Di. 29 jan. 2019 te 20.00u (uitverkocht)
De Bijloke. Gent. Concert door Jordi Savall, Hespèrion XXI & La Capella Reial De Catalunya met een programma rond Keizer Karel V met van Josquin des Prez »La Canción del Emperador ».
https://www.bijloke.be/programma/488/Mille_Regretz_La_Canci_n_del_Emperador/Jordi_Savall_Hesperion_XXI_La_Capella_Reial_De_Catalunya
Tot 1519 was de in Gent geboren Karel I nog gewoon Koning van Spanje. Maar na de dood van grootvader Keizer Maximiliaan I kreeg hij de kroon toegeschoven van het Duitse Heilig Roomse Rijk. Hij mocht voortaan Carlos V (Quinto) op zijn identiteitspapieren invullen. In onze contreien ging hij voortaan door het leven als Keizer Karel.

Savall put uit de vele composities van het rijke renaissance repertoire die refereren aan belangrijke momenten in het leven en de carrière van Karel V. Zo horen we muziek die te maken heeft met Maximiliaan I, met Maria van Bourgondië, maar ook met het einde van de katholieke Reconquista in 1492, de verdrijving van de Joden uit de Spaanse gebieden, het huwelijk van Filips de Schone met Johanna van Castilië, de geboorte van Karel, zijn heerschappij, zijn huwelijk met Isabella van Portugal, zijn kroning tot koning van Italië, zijn troonsafstand en zijn dood.

Politieke gebeurtenissen als de revolte van de ‘Germanias’ in Valencia, de slag bij Pavia, het beleg van Rome, en veel meer krijgen een muzikale toets. En de titel van dit programma ontleent zijn naam aan Karels lievelingscompositie ‘Mille Regretz: ‘’La Canción del Emperador”’ van Josquin des Prez.

Do. 31 jan. 2019 te 19.30u
Église de Rougemont. Gstaad (Zwitserland). Concert door het Ensemble Vocal Sequenza 9.3 o.l.v. Catherine Simonpietri met hun programma “VOCELLO” in het kader van “Sommets musicaux de Gstaad” waarbij o.m. werk van Johannes Ockeghem (Déploration sur la mort de Gilles Binchois) en Clemens non Papa (Missa ‘Pastores quidnam vidistis’).
https://sequenza93.fr/projet/vocello

citaat
“Since singing is so good a thing, I wish all men would learn to sing.”

William Byrd in zijn eerste songbook in 1588, geciteerd door Stephan Cleobury, dirigent in Cambridge, in LUISTER, 736, dec. 2018, p. 17.

 

 

 

 

Nieuwsbrief 14de jg. nr 10 - 30 nov. 2018

Adriaen Willaert
Missa Laudate Dominum
op een motet van Jean Mouton

Een goed jaar geleden, op zaterdagnamiddag 1 juli 2017, werd te Roeselare onder grote belangstelling het monument van Adriaen Willaert onthuld.
Het mooie beeld, ontworpen en uitgevoerd door beeldhouwer Ron Deblaere, staat er nog steeds ongerept bij en kent van de vele wandelaars en toeristen een grote aandacht.
Vooral ’s nachts, door de speciale belichting, spreekt de contrastvolle expressie van het hoofd van Maestro Adriano sterk aan!
Men bemerkt dat het muziekfragment dat bovenaan rechts in de natuursteen is aangebracht, een kopie is van een oude partituur. Maar wat is het origineel?
Het komt uit een oud lijvig muziekboek, alles prachtig kalligrafisch getekend op papier, dat zich bevindt in de bibliotheek van de Universiteit van Coimbra (Portugal). Het telt alles samen meer dan 200 bladzijden muziek, van Adriaen Willaert, maar ook nog van andere bekende polyfonisten zoals Jean Mouton en Pierre de la Rue. Niemand weet wie de grote kunstenaar was die al die muziek zo mooi heeft getekend. Men is zeker dat het iemand uit Vlaanderen was (of uit ’s Hertogenbosch?) omwille van het watermerk. Wellicht gemaakt
ca. 1530. Niet door de gekende meesterkunstenaar Alamire, want het is niet zijn stijl, maar misschien door iemand uit zijn atelier. Men noemt een zekere kalligraaf “S”.  Philippus de Spina? Wie zal het zeggen? Er waren in de XVIde eeuw meerdere tekenaars die handvaardig genoeg waren om zo’n sierlijke partituren te tekenen.

Het lijkt ons de moeite waard even stil te staan bij dit schitterende handgeschreven boek.
Het kan mooi in kleur gelezen worden via internet op de website van Coimbra.
https://digitalis-dsp.uc.pt/bg6/UCBG-MM-2/UCBG-MM-2_item1/P46.html
De compositie van Maestro Adriano heet “Missa laudate Deum” en is voor vier stemmen. De partijen van sopraan, alt, tenor en bas staan niet in partituurvorm onder mekaar, maar per partij telkens verdeeld over twee tegenover elkaar liggende bladzijden.
Zie hierboven de eerste twee bladzijden. Folio 22 verso en folio 23 recto.
Op f. 22v: bovenaan de sopraan. C-sleutel 1ste lijn. De naam “sopraan” staat hier niet vermeld. Die moest plaats ruimen voor de groots uitgewerkte “K” van het eerste Kyrie. Elders heet ze “superius”.
Er onder de tenor, hier aangeduid met “tenorrisas”. Elders gewoon “tenor”. C-sleutel 4de lijn.
Op f. 23r: staat “contra alt”, elders gewoon “altus”. C-sleutel 3de lijn
en “bassus”. F-sleutel 4de lijn.
Aan het begin van de mis staat bij iedere stem van het Kyrie de titel “laudate deum” in het rood onder de noten.  Die woorden worden niet gezongen.

Het Kyrie staat van folio 22v t.e.m. folio 25r.
Het Gloria van folio 25v t.e.m. folio 28r.
Het Credo van folio 28v t.e.m. folio 33r.
Het deel “Et incarnatus est” is slechts driestemmig. Folio 30v. Daarom staat op die plaats: “superius tacet”: De sopraan zwijgt.
Dan volgt het Sanctus, maar slechts de eerste bladzijde (folio 33v). 
Hier moet bij het inbinden van de bundel een fout gebeurd zijn. De rest van de miscompositie vinden we pas verder.
In de website van de Universiteit van Coimbra staat ten onrechte dat de mis niet volledig in de bundel staat. De mis is wel degelijk volledig, maar men moet verder bladeren tot f. 194r, om de rest van de mis, vanaf de tweede bladzijde van het Sanctus, te vinden.
Het 3de Agnus Dei is ineens vijfstemmig. Dat maakt de partituur ingewikkeld. Op folio 196v staat onder de sopraan (hier niet genoemd) een eerste én een tweede tenor (tenorq of de quintus).
Maar er was geen plaats genoeg om die tweede tenor daar te tekenen. Aan het einde van zijn partij staat daarom een blaadje geschilderd, dat verwijst naar eenzelfde blaadje op de volgende bladzijde, waar de melodie van de tweede tenor verder gaat, en nog een blaadje voor de allerlaatste 4 noten.
Folio 197r.

Op folio 155v is het nog ingewikkelder (maar nu zitten we in de Mis van Pierre de la Rue).   Daar staat bij het 3de Agnus Dei,  ook vijfstemmig, aan de tenor na de derde noot een klein tekentje, dat aanduidt dat die partij in canon moet gezongen worden. Dus: zesstemmig!
Nog enkele Latijnse termen en eigenaardigheden van dit manuscript:
Op folio 5v en op veel andere plaatsen staat: verte: blad omdraaien. Een verwittiging voor de knaap die rechts vooraan staat te zingen.  De zangers staan inderdaad in een grote kring rondom het grote boek dat hoog boven een lessenaar is geplaatst.
Op folio 6v en op veel andere plaatsen staat: residuum: vervolg van de vorige bladzijde.
Op folio 9v: superius tacet: de sopraan zingt hier niet.
Waar het tweestemmig is staat “duo”, voor driestemmig “trio”.
Op folio 8v staan de woorden “Et homo factus est. Hij is mens geworden” in het rood. Omwille van de belangrijkheid van die woorden gaan de priesters (wellicht niet de zangers) het hoofd buigen of knielen.
Op de 1ste folio verso, genoemd in de index “rosto”, staat: Johannes Mouton pie memorie. De in Frans-Vlaanderen geboren Jean Mouton was de leraar van  Adriaen Willaert in Parijs. Jean Mouton was daar hofcomponist. Hij overleed in okt. 1522. Zo kennen we de datum “post quem” van het handschrift.
Hetzelfde voor de mis van Noël Baldeweyn pie memorie. Maar die sterfdatum kennen we niet goed. Misschien 1530?


Folio 154v en 155r
Wat staat hierboven bijgeschreven?
Af en toe moet een stem zwijgen en is de polyfonie maar twee- of driestemmig, zoals hierboven.
Op die bladzijden staat het tweede Agnus Dei van de Missa laudate Deum.
Enkel de tenor en de bassus hebben hier noten staan. De andere partijen zingen niet. Dit deel is dus tweestemmig.
Zie hierboven links: de sopraan (superius) en rechts de alt (contra)
Dit wordt normaal aangeduid met “tacet”, betekent: zwijgt.
Maar zo bekom je twee onbeschreven halve bladzijden, wat niet mooi oogt. De kalligraaf zal daar graag iets mee doen  en een grapje of een raadseltje is steeds welkom.
Lees: f. 154v: Superius… non sunt consolari. Ze kunnen niet getroost worden.
f. 155r: Contra… quia non sunt. Want ze zijn er niet meer. (Deze en de voorgaande tekst vormen samen een citaat uit het verhaal van de kindermoord in Bethlehem. Matth. 2, 18:  Rachel kan niet getroost worden, want (de kinderen) zijn  er niet meer. Versta, lachend bedoeld: Onze sopraantjes en alten kunnen niet getroost worden, want ze tellen niet mee. Ze mogen hier niet zingen!
Andere grappige voorbeelden om aan te duiden: “Hier moeten jullie niet zingen”.
f. 117v: Vigilate et tacete. Waakt en zwijgt. (Dus niet de gewone spreuk: waakt en bidt.)
f. 152v: Os habent et non loquentur. Ze hebben een mond maar kunnen niet spreken. (Een tekst uit psalm 115,5 over de afgodsbeelden.)
f. 172v: Tempus non habet. Hij heeft geen tijd.
(Het wordt moeilijk als de kalligraaf veel afkortingen gebruikt.)
Ook nog speciaal:
f. 70r: de naam Pierre de la Rue. De lettergreep “la” van zijn naam wordt aangeduid door de noot la en niet met letters.
f. 78r: er is geen plaats genoeg op de bladzijde. Op het einde staat een blaadje geschilderd. Dat verwijst naar hetzelfde blaadje op f.77v. Daar staat de rest van de melodie.
f. 82v: Moet in canon gezongen worden. Maar hoe? “Vado Vemo Redio”. Los het maar op!

Over de ontstaansgeschiedenis van de MISSA LAUDATE DEUM schrijft Helga Meier, die de mis in de ADRIANI WILLAERT OPERA OMNIA vol. IX heeft uitgegeven, volgend commentaar:
Wellicht is de ontstaansgeschiedenis van de MISSA LAUDATE DEUM als volgt:
Een opvallend kenmerk in het werk is de nabootsing van de klank van trompetten, waarmee iedere stem inzet: sol, mi, fa, sol, do. De alt, die het eerst inzet, zingt een kwint hoger: re, si, do, re, sol. In het ganse Kyrie I en ook verder in de mis wordt dit motief veel herhaald. Ditzelfde trompettenmotief komt tweemaal voor in een motet van Jean Mouton, daar op de woorden “Laudate Deum” en “et audiatur”. Omdat hetzelfde ook te horen is in het Kyrie van Josquin’s huldemis Missa Hercules Dux Ferrariae, durven we ons afvragen of Willaert hier niet hetzelfde bedoelde als Josquin, nl. hulde brengen.
In ieder geval, het motet van Mouton is gemaakt voor een speciale gelegenheid. De woorden verwijzen naar een Bijbelverhaal. Anna looft God, omdat ze na een lange periode van onvruchtbaarheid zwanger wordt. Hetzelfde gebeurt met Anna van Bretagne, de vrouw van de Franse koning Lodewijk XII. Ook zij bad voortdurend voor een gezond kind. Toen kreeg ze haar enig kind: Renée, die later huwde met Hercules II van Ferrara. Zou het kunnen dat Willaert zijn mis componeerde als dank bij het huwelijk van prinses Renée (1528), op een motet dat Mouton had gecomponeerd als smeekgebed, voor de geboorte van Prinses Renée?


Een quizvraag

Bij de inhuldiging van het beeld van Adriaen Willaert te Roeselare, waarop, zoals reeds gezegd, de eerste notenbalk met de versiering van de MISSA LAUDATE DEUM is gekopieerd, hebben we er de beeldhouwer attent op gemaakt dat hij een kleine fout heeft gemaakt. Er is inderdaad iets in de weergave dat niet overeenkomt met het origineel.
We hebben met de kunstenaar onmiddellijk een akkoord gemaakt dat hij niets moet veranderen. De fout is klein en valt niet op. Wie de fout bemerkt neemt er zeker geen aanstoot aan.
Dit is een interessante gelegenheid om er een quizvraag over te maken. Wie kan antwoorden op de volgende vraag in verband met die zg. “fout”, willen we belonen met een waardevolle kopie van de ganse MISSA LAUDATE DEUM van het handschrift. Het wordt een kleurenkopie op glanzend papier, heel zeker: een waardevolle souvenir.
De vraag luidt: Wat, in de weergave van de partituur van de MISSA LAUDATE DEUM van Adriaen Willaert zoals die op het beeld in Roeselare is aangebracht door beeldhouwer Ron Deblaere, klopt niet met het oorspronkelijke handschrift van Coimbra?
Het feit dat de bovenste sierband niet 100% horizontaal is en dat de naam van de beeldhouwer links staat vermeld, gelden niet als antwoord.
Onder de goede antwoorden zal een “onschuldige” hand de winnaar aanduiden,
aan wie de kleurenkopie zal gegeven worden.
De antwoorden moeten vóór 1 jan. 2019 opgestuurd worden naar info@adriaenwillaert.be.
Vergeet niet duidelijk je naam, adres, telefoon en e-mailadres te vermelden.


 

 

Hugo Van Der Goes. De Aanbidding der Herders
De Vlaamse muziekhandschriften uit de XVde en XVIde eeuw hebben, net als de schilderijen, een enorme kunstwaarde.
Zie hier, in voorbereiding op de aanstaande Kerstviering, een prachtig voorbeeld, met schitterende kleuren, tot in het kleinste detail uitgewerkt. Bemerk o.m. het belang van de weergave van de vele handen! De handen van Maria duiden het centrum aan!
Ook in de muzieknotatie van die tijd zien we die typisch Vlaamse eigenschappen van de miniatuurkunst.

We verwijzen daarom ook nog eens graag naar de tentoonstelling in Frankrijk, die nog tot 16 december 2018 te bezoeken is in Bourg-en-Bresse (Frankrijk)
Zie de poster hierbij:


Een uitstekende gelegenheid om een mooi muziekhandschrift met muziek van Pierre de la Rue ter sprake te brengen is de 500ste verjaardag van zijn dood (Kortrijk 20 nov. 1518).
Er werden enorm veel muziekhandschriften met polyfonie van Pierre de la Rue vervaardigd. Wellicht meer dan van Willaert of van De Rore. Dat komt ongetwijfeld door zijn hechte relatie met de koningshuizen.
In het hierboven besproken boek uit Coimbra staan twee missen van Pierre de la Rue. De Missa Iste Confessor Domini en de Missa Ave Maria.
Een ander interessant en mooi handschrift van zijn muziek werd reeds in I FIAMMINGHI  besproken. Het wordt hier opnieuw voorgesteld:

Pierre de la Rue. Missa pro defunctis.

Van Lucas Wagenrieder. Negen religieuze stukken. 2de helft XVIde eeuw. Handschrift bewaard in de Bayerische Staatsbibliothek.
Lucas Wagenrieder (ca. 1503 – 1567) was een zanger en kopiist verbonden aan het hof te München.
http://daten.digitale-sammlungen.de/0001/bsb00015144/images/index.html?
fip=193.174.98.30&seite=380&pdfseitex
=
Waarschijnlijk werd het boek besteld door Ottheinrich (1502-1559), keurvorst van Palatijn, een gebied ten noorden van de Donau. Of door Hendrik IV, hertog van Beieren, in memoriam van de vrouw van Ottheinrich, Suzanna, die een zuster was van Willem? Ze stierf in 1543. Vanaf beeld 378 is een andere kopiist aan het werk geweest.
Een uitzonderlijk mooie uitvoering van die Requiemmis is te beluisteren op SPOTIFY. De Cappella Pratensis heeft er een soort „lijfstuk“ van gemaakt onder de leiding van Stratton Bull. De cd werd uitgegeven samen met het Requiem van Johannes Ockeghem in 2012 bij CHALLENGE RECORDS.

 




Eerste bladzijde:
De inzet van de Requiemmis is voor de bassus. Ze zingen het woord “Requiem” laag. In het manuscript is dat heel suggestief met zwarte noten getekend!
In het midden van de bladzijde staat de naam van de componist: Petrus de la Rue. Maar de lettergreep “la” van de naam is vervangen door de noot “la”.
Een beter voorbeeld hiervan staat in de andere mis van Pierre de la Rue, in hetzelfde boek, beeld 146.
Vergelijk met beeld 204: een compositie van Pipelare. De laatste twee lettergrepen van zijn naam zijn volgens hetzelfde procedé weergegeven met de noten la en re.
Links boven is het “Laatste Oordeel” afgebeeld.
Er onder: Het Salamon Oordeel? of: de Koning van Moab doodt zijn eerstgeboren zoon die hem moest opvolgen (2 Kon. 3, 27) ???
Onderaan: de dodenmis met de celebranten aan het altaar, fakkeldragers, gelovigen in het zwart, organist en zijn helper aan de blaasbalg van het kleine orgeltje, het koor met enkele knapen en mannen.
In de buitenrand: kinderen en profetische figuren lezen bijbelteksten uit de dodenliturgie in het Duits. Enkele nogal gemakkelijk herkenbare zinnen, min of meer:
rechts boven: Es wird die Bosan (Posaun) erschallen und die Toten werden dan aufstehen (aufstanden)
Links in ‘t midden: Wir (Mir) werden (werdend) nicht (nit) alle (all) entschlafen (enstschlaffen).
Er onder: Tod was ist dein Spies. Hell (Hölle) Was ist dein Sieg (Sig). Cor. 15.
Deze laatste tekst is zeer bekend door Ein Deutsches Requiem van Johannes Brahms, waar het heel nadrukkelijk klinkt in deel 6: Tod, wo ist dein Stachel. Hölle, wo ist dein Sieg?
Rechts: Der Tod ist verschwunden…
Op de tweede bladzijde: de parabel van de rijke vrek (links bovenaan aan de feesttafel) en de arme Lazarus (onderaan in beeld met de hond die zijn wonden likt.)
Iets lager: de redding van de zielen uit het vagevuur (?)
Gans onderaan: een tweede afbeelding van de dodenmis.

Ook de afbeeldingen in datzelfde manuscriptenboek bij de overige miscomposities zijn de moeite waard: Heinrich Isaac, Josquin des Prez, Pipelare, Noel Bauldewyn, Jheronimus Vinders, (John Knöfel van een andere tekenaar) en Roland De Lassus.
Weer een ander prachtig handschrift:

Weer een ander handschrift is het zg. Spy’s Choirbook. Het is van de hand van Alamire en het bevindt zich in de British Library te Londen onder de code Royal 8 G. VII. Hieronder de beginbladzijden met het wapenschild van de koning. Dit zijn zeker de mooiste bladzijden. Ze tonen het motet Celeste beneficium van Jean Mouton. Lees daaronder wat uitleg, genomen uit de website van de British Library en verschillende andere bronnen.


The Spy's Choirbook

Among the manuscripts on display in our Royal exhibition is a sumptuous choirbook made for King Henry VIII of England (r. 1509-1547). Henry's ownership of this book is no surprise, since he had received a thorough musical education and brought the finest musicians in Europe to his court. The scribe who made this choirbook is perhaps more worthy of attention. He was none other than Petrus Alamire (d. 1536), a resident of the Low Countries, who for a short period worked as a spy in Henry's service.
Alamire was not our scribe's real name, being a musical pun on the notes "A-la-mi-re". During his career, Petrus Alamire made similar books for Charles V, Holy Roman Emperor (d. 1558), Pope Leo X (1513-1521), and Frederick III, Elector of Saxony (d. 1525). Many of these manuscripts survive in Vienna, Brussels, Munich, Jena and the Vatican, as well as at the British Library, and they are hugely important for preserving the works of the leading composers of the day. 
But Alamire also had another string to his bow. A number of letters written between 1515 and 1518 document his career as a spy, keeping Henry VIII informed of the movements of Richard de la Pole, claimant to the English throne, who was living in exile in Metz. Pole was the son of Elizabeth Plantagenet, sister of King Edward IV of England (1461-1470, 1471-1483), and was a constant thorn in Henry's side until he was killed at the Battle of Pavia in 1525.
The magnificent choirbook Royal 8 G. vii was made in Alamire's workshop for Henry VIII and Catherine of Aragon (1485-1536), his first queen, and contains twenty-eight motets by Josquin des Prez, Pierre de la Rue and other composers. The opening pages are the most richly decorated, bearing the motet ‘Celeste beneficium’ by Jean Mouton. This motet was composed originally for Anne of Brittany and King Louis XII of France (r. 1498-1515): it calls upon St Anne, mother of the Virgin Mary, to bring forth children, and clearly echoes Henry's pressing desire to father a male heir. This was clearly a manuscript made specifically for the king of England: the marginal flora and fauna common to Flemish illumination are combined here with typical Tudor symbols such as the dragon, greyhound and portcullis.
High-resolution images of the complete manuscript are freely available on the Digital Image Archive of Medieval Music. We will be publishing similar descriptions of our books in the lead-up to and throughout our exhibition, Royal Manuscripts: The Genius of Illumination. 
De verschillende motetten kunnen beluisterd worden op SPOTIFY: album “The Spy’s Choirbook” door het Ensemble Alamire en The English Cornett and Sackbut Ensemble o.l.v. David Skinner.

Nog meer bronnen met uitleg:
-British Library:

https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/record.asp?MSID=6516&CollID=16&NStart=80707
of
https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/ILLUMINBig.ASP?size=big&IllID=40394
-Tage Alter Musik. Regensburg:
https://www.tagealtermusik-regensburg.de/doc/TageAlterMusik2018kompr.pdf pagina 12
-van de BBC: https://www.bbc.co.uk/programmes/m00016t0

Een nieuwe cd met Willaert

Renaissance Choral Masterworks
Europe Chamber Choir o.l.v. Nicol Matt
BRILLJANT CLASSICS 95662 – 2  cd’s
2018

van Maestro Adriano:
-O bene mio fam’uno favore
https://www.prestoclassical.co.uk/classical/products/8400045--renaissance-choral-masterworks

bevat ook nog werken van Allegri, Tallis, Palestrina, Cavalli, Vivanco, Lotti, Byrd, Josquin Des Prez, Gesualdo, Victoria, Monteverdi, Giovanni Gabrieli, Striggio, Grabbe, Nielsen, Pedersøn, Andrea Gabrieli en Merulo.
Kan beluisterd worden op SPOTIFY.

Radioprogramma’s en concerten in de komende maand december.

Zo. 2 dec. 2018 te 6.49u
Radio France Musique, met een kort programma (9 min) onder de titel „François 1er, Prince de la Renaissance“ met werken van o.m. Heinrich Isaac, Josquin des Prez en Jean Mouton.
https://www.francemusique.fr/emissions/histoires-de-musique/francois-1er-prince-de-la-renaissance-66824

Zat. 8 dec. 2018

Te 20.00u. Spivey Hall at Clayton State University (VS).
The King’s Singers met een kerstprogramma Christmas Gold, waarin van Adriaen Willaert Ave virgo en Inviolata.
http://www.clayton.edu/spiveyhall/?occuranceid=872&ctl=viewevent&mid=131912

Zat. 8 dec. 2018

te 17.00u. St. Joseph’s Chapel. Milwaukee.
Pomerium o.l.v. Alexander Blachly met een kerstconcert „Creator of the stars. Christmas Music from the old world“ waarin o.m. Guillaume Dufay, Josquin des Prez, Adriaen Willaert (Enixa est puerpera), Cypriano De Rore (Quem vidistis pastores) en Roland De Lassus.
Zelfde concert op zo. 9 dec. te 15.00u, zelfde locatie.
http://pomerium.us/?page_id=3100

Zat. 15 dec. 2018

te 16.00u en te 19.00u. New York, Rosen House. New York Polyphony met een kerstprogramma „Sing Thee Nowell“, waarin o.m. het Ave Maria van Adriaen Willaert.
https://www.caramoor.org/events/new-york-polyphony/
New York Polyphony

Zo. 23 dec. 2018

te 16.00u. St Stephen’s Church. Providence (VS). Blue Heron met een kerstconcert onder de titel Christmas in 15th-Century France & Burgundy waarin werken van Guillaume Dufay, Johannes Regis, Josquin des Prez, Jacob Obrecht, Antoine Brumel en andere.
Zelfde programma in Wellesley op zat. 1 dec. en in Cambridge op vr. 22 en zat. 23 dec.
http://www.blueheron.org/concerts/other-concerts-events/out-of-town-concerts/concert-in-providence-christmas-in-15th-century-france-burgundy-2018/

Radioprogramma’s die nadien nog te beluisteren zijn:

BBC.  Van 26 nov. t.e.m. 30 nov. 2018

The Women of Renaissance Ferrara
Iedere dag, dus 5 programma’s van 1 uur, van 12u tot 13u (plaatselijke tijd).
https://www.bbc.co.uk/sounds/play/b08h0j1p

Maria Cristina Kiehr zingt Maestro Adriano.


Op het Kopenhagen Renaissance Muziekfestival 2016 zong Maria Cristina Kiehr een solorecital met o.m. een aantal renaissanceliederen, waaronder ook Adriaen Willaert en Jacob Arcadelt. Ze werd er begeleid op luit door Ariel Abramovich.
Het recital had plaats in de slotkerk van  Frederiksberg op 18 november 2016.
Het recital is nog te beluisteren op de Deense radiozender P2.  Het programma zoals ze het uitzenden duurt meer dan 2 uur. Om Willaert en Arcadelt te horen moet je 20 min. doorschuiven. Wie Deens begrijpt mag zich niet ergeren aan het feit dat Willaert daar als „Hollander“ wordt voorgesteld.
https://www.dr.dk/radio/p2/p2-koncerten/p2-koncerten-2016-12-12

Volgorde:
Vanaf min 20. Adriaen Willaert. O dolce vita mia
Jacob Arcadelt. Se per colpa del vostro fiero sdengo
Juan Vásquez. Qué sentis corazon mio.
JuanVásquez. O dulce contemplacion.
Francesco Da Milano. Fantasia de Francesco Milanes
Adriaen Willaert. Dulce exuviae
Adriaen Willaert. Se pur ti guardo (villanesche)
Jacob Arcadelt. Chiare fresche et dolci acque.
Daarna nog van Cristobal de Morales, Luys de Narváez, Juan Vásquez, een anoniem nummer en nog een tweede keer Jacob Arcadelt. Chiare fresche et dolci acque.

 

 

Citaat
Abstract van de voordracht door Julie A Cumming (McGill University, Montréal)
als inleiding op de “TroJa-Tagung”, Mainz, 26-27 april 2018, die als thema had:                                                                        
Digitalität in der Renaissancemusikforschung – Digital Renaissance Musicology
                          http://www.troja-online.eu/kolloquium-2018/

Why should musicologists do digital humanities?

There are at least three reasons musicologists should do digital humanities: to do a better job at the things we already do; to do new kinds of research; and to learn to think in new ways. An example of the first is a better critical edition on the web, in which variant readings and images of the original sources are a click away. The second two reasons are perhaps even more important. I will discuss examples of these from my experience in the digital humanities. 

New kinds of research. Corpus studies and machine learning allow us to ask new questions and answer them with great precision.  Did Palestrina use parallel fifths? Yes! Can we tell the difference between Palestrina and Victoria?  Yes, but only with machine learning – and it can teach us which features distinguish them. How does counterpoint change over the Renaissance? The distribution of contrapuntal patterns changes, and types of dissonance become more limited. 

Thinking in new ways. In order to communicate a research question to a computer, you have to be very clear and rigourous about what you are looking for, and you often have to reformulate your question. I wanted to quantify repetition as a style feature in different kinds of music. I realized that there are several different kinds of quantification: the length of the repetition; the number of times something is are repeated; and the number of different things that are repeated. Even though we talk about repetition all the time in music research, I had never worked this out before.

Thinking in new ways points us toward new kinds of research; it also allows us to find new answers to old questions.

 

 

 

                                             

Nieuwsbrief 14de jg. nr 9 – 31 okt. 2018

500 JAAR GELEDEN OVERLEDEN

PIERRE DE LA RUE

Doornik of Kortrijk ca. 1460 (?) – Kortrijk 20 november 1518

Daarom in deze maand november: conferenties – radioprogramma’s – concerten

Di. 20 tem vr. 23 nov. 2018. INTERNATIONALE CONFERENTIE PIERRE DE LA RUE te MECHELEN.

“Pierre de la Rue, overl. op 20 november 1518,  en de muziek aan het Habsburg-Bourgondische Hof ».
Hof van Busleyden. Mechelen.
Deze conferentie beoogt zowel Pierre de la Rue zelf als de context voor zijn leven en werk te behandelen.

Programma: https://alamirefoundation.org/en/valorisation/spoken-word/conferences-and-study-days/pierre-de-la-rue-and-music-at-the-habsburg-burgundian-court
Aanvangsconcert op di. 20 nov. te 20.00u. door het Binchois Consort in de Kerk van St Peter en Paul te Mechelen onder de titel The Disconsolate Woman and the Queen of Heaven - Marian Devotion by la Rue and Friends”.

Zat. 17 nov. 2018 te 19.05u

De Duitse radiozender SWR2. Zum 500. Todestag von Pierre de La Rue.
https://www.swr.de/swr2/programm/sendungen/geistliche-musik/-/id=658942/sdpgid=1620828/zfzf3c/index.html

Vr. 23 nov. 2018 te 19.00u.  in het Auditorium van 1302 te Kortrijk.
Voordracht door prof. dr. David Burn over de Vlaamse Polyfonist Pierre de la Rue.
http://kgokk.be/pierredelarue/


Zat. 24 nov. 2018 te 22.05u.

de Duitse radiozender br-klassik.de
Zum 500. Todestag des Komponisten Pierre de la Rue.
https://www.br-klassik.de/programm/radio/ausstrahlung-1580944.html

PIERRE DE LA RUE

ca. 1460: geboren (in Doornik?)
1482 en 1483-1485: tenorzanger aan de kathedraal van Siena.
1489-1492: tenorzanger aan de kathedraal van ’s-Hertogenbosch*
1492-1506: zanger aan de hofkapel van aartshertog Maximiliaan en, vanaf 1493, aan dat van Philips de Schone
1501-1503 en 1506: reizen naar Spanje in het gevolg van Philips de Schone
1506: zanger in de kapel van Philips’ weduwe Johanna de Waanzinnige
1508-1514: zanger in de kapel van Margaretha van Oostenrijk in Mechelen
1514-1516: in dienst van  aartshertog Karel
1516-1518: De la Rue trekt zich terug in Kortrijk, waar hij kanunnik was aan de O.L.V.-kerk
Pierre de la Rue staat bekend als de lievelingscomponist van de landvoogdes Margaretha van Oostenrijk. In haar beroemde chansonboek, Ms. 228 uit de Koninklijke Bibliotheek in Brussel, staan niet minder dan vijftien van zijn composities, waaronder enkele melancholische regretz-chansons (‘Tous les regretz’, ‘Secretz regretz’) en het beroemde Vlaamse lied ‘Mijn hert altijt heeft verlanghen’. Ook de meeste andere liederen uit dit en een tweede chansonalbum van Margaretha (Ms. 11239) zijn getoonzet op elegische verzen omtrent verdriet, onvervuld verlangen en ontroostbaarheid.
(…)
De la Rues chansons zijn pareltjes van ingehouden gevoelsuitdrukking, nergens exuberant, hoofs van karakter, vrij van een nadrukkelijke retoriek, maar, aldus de musicoloog Martin Picker, “expressief omwille van de spanningen die worden opgeroepen door een lineaire conceptie.”
(Ignace Bossuyt. De Vlaamse Polyfonie. Leuven. 1994 p. 108-109)
*In ’s-Hertogenbosch en alleen daar wordt hij “Peteren van Straeten” genoemd.

Vecchie letrose
(Oude kletskousen !)

Toen de beroemde Engelse zangers van Stile Antico enkele weken geleden een rondreis maakten naar de VS, naar Zuid Korea, naar Hong Kong en China, zongen ze daar  een programma dat bedoeld was als kennismaking met de renaissance polyfonie uit West-Europa. Ook verwees de keuze van de stukken, zoals ze het zelf omschreven, naar “the great Tudor Queen, Elisabeth I, illuminating the life of a court which rejoiced in some of the finest music ever created in England.”  Onder de hoofdzakelijk Engelse nummers lieten ze ook van Adriaen Willaert zijn alhier veel gezongen Vecchie letrose horen. Duidelijk een toemaatje!
Straks ook dichter bij ons te beluisteren op 13 nov. 2018 te 19.30u in St Mary’s Church. Old Square. Warwick. UK.
Reeds in 1987 bracht Jordi Savall met zijn Hespèrion XX en als soliste Monserat Figueras ditzelfde kleinood op cd en bij ieder optreden werd het een succesvol bisnummer. Ook op hun tournee van 2019, vanaf 22 april in Hamburg, staat Vecchie letrose op het programma.
https://www.elbphilharmonie.de/en/whats-on/von-byzanz-bis-venedig/10567
Zie ook hun cd: “Venezia Millenaria”.
Laten we hopen dat hun optreden in De Bijloke op 29 jan. a.s. zal eindigen, zoals zo dikwijls, met Vecchie letrose als bis!
In afwachting, op Youtube: Jordi Savall en Hespèrion XX versie 2017: https://www.youtube.com/watch?v=J2hTQgPB-DM

Maar wat maakt dit nummer zo aantrekkelijk?
De website van “Muziekweb” vermeldt 33 cd-opnamen en 1 dvd.
https://www.muziekweb.nl/Link/U00000607643/CLASSICAL/Vecchie-letrose
Toch zeker niet de bedenkelijke woorden!

Vecchie letrose non valete niente
Se non a far l'aguaito per la chiazza:
Tira alla mazza.
Vecchie letrose, scannaros'e pazze

Oude kletskousen, je deugt tot niets
tenzij om op de markt op de loer te liggen.
Sla maar met je stok
oude kletskousen, gekke tierders.

Neen, niet de tekst, maar wel het ritme!

AWSAWS


Cantus “Vecchie letrose” in CANZONE VILLANSCHE ALLA NAPOLITANA DI M. ADRIANO VVIGLIARET A QUATRO VOCI … PRIMO LIBRO
(
Venetië. 1545 – Bayerische Staatsbibliothek)

AWS
Blz. 1. Uitgave door Donna G. Cardamone. A-R Editions. Madison in de reeks “Recent researches in the music of the renaissance” volume XXX. 1978.

Vergelijk deze moderne uitgave met de oorspronkelijke druk er boven.

Bemerk in de uitgave van Cardamone:
1. De notenwaarden zijn gehalveerd
2. Er zijn maatstrepen aan toegevoegd met een afwisseling van 2- en 3-telsmaten
3. Er is een sol-sleutel voor cantus, altus en tenor en een fa-sleutel 4de lijn voor de bassus.
4. De vier partijen staan nu samen in één partituur.

Wie niet vertrouwd is met dit soort muziek, zal opmerken dat er geen tempoaanduidingen en geen nuanceringen zijn aangebracht. In de opnamen die er van bestaan, hoor je vaak ritmische begeleiding, ofwel met eenvoudig handgeklap ofwel met een handtrommeltje. Ook dat staat niet op de partituur aangegeven. Inderdaad, dirigent en uitvoerders hebben hierin de volledige vrijheid.
Voor een volledige praktische weergave van het lied:
tik  bij IMSLP: http://ks4.imslp.info/files/imglnks/usimg/9/92/IMSLP278309-PMLP451843-05-vecchie_letrose---0-score.pdf
Hier zijn de noten in een viertelsmaat weergegeven.

Of ook bij CPDL: http://www2.cpdl.org/wiki/index.php/Vecchie_letrose_(Adrian_Willaert)

Meer uitleg door musicologen

1.Jaak Maertens
Uit de website Adriaen Willaert 1998.

Villanesca (It.)
Vandaag is Adriaen Willaert, net als vroeger, het meest beroemd om slechts een klein deel van zijn omvangrijk oeuvre, nl. omwille van een dozijn villanesche .
Dit zijn korte, pittige en volkse meerstemmige liederen op Italiaanse tekst, elk niet meer dan een paar bladzijden lang, maar stuk voor stuk miniatuurtjes.
Hoewel de naam van dit genre - het Latijnse villanus betekent gemeen, van geringe afkomst - verwijst naar het volkse, valt, gelet op de fijne ritmiek en de onmiskenbare harmonische en polyfone elementen, de muziek van die liederen niet als 'eenvoudig' te typeren.
Algemene kenmerken van dit boertig-parodistisch overwegend coupletlied zijn de tweedelige strofe, gelijkaardig naar melodie en een refrein, dat variabel is van lengte en structuur. Van een vast structuurschema is evenwel geen sprake. In oorsprong waren ook de in hoofdzaak homofone zetting met de bovenstemvoering veelal in tertsen en de onderstem als harmonische basis, samen met het gebruik van parallelle kwinten typisch. Later bevindt de melodie zich meestal aan de tenor, soms aan de sopraan. Doorgaans eisen deze liederen een levendig tempo.
Bij de aanvang waren de villanesche driestemmig (Giovanni Domenico da Nola, 1510/1520-1592), later als o.m. bij Willaert vierstemmig.
In de 16de eeuw ontwikkelden componisten in Napels de canzona villanesca alla napolitana , vaak als onderdeel van uitvoeringen van de populaire commedia dell'arte .
Bij Willaert, die een vijftiental van deze canzone villanesche componeerde, ontmoeten we twee types. Enerzijds zijn er de letterlijke bewerkingen van de Napolitaanse modellen, waarbij de cantus en de tenor van positie wisselen, de oorspronkelijke bas grotendeels behouden wordt en de alt de harmonie vervolledigt; anderzijds de vrije bewerkingen, waarbij de melodie aan de tenor voorkomt en heen-en-weer van de ene naar de andere stem wandelt, imitatieve passussen omgeturnd worden in homofone en omgekeerd, en nieuw materiaal wordt ingelast.
Soms bewerkte hij ook de harmonieën en breidde de vocale tessituur naar onder uit.
Vecchie letrose, non valete niente
Villanesca uit die reeks (1545).
Tot op onze dagen kent dit lied een ongehoorde populariteit, getuige de vele cd-opnamen. Daar het zeer kort is wordt het meestal verschillende keren na elkaar gezongen, al dan niet afgewisseld met instrumentale versies. Een handtrommeltje kan het best het pittige ritme accentueren.
De vrijer drijft de spot met de afgunstige oude vrouwen, onder wier hoede het verliefde meisje wordt geplaatst.
SATB - 1 strofe --A(aa)B(bb')C(cc)D(dd) - Direct aansprekende melodie; syncoperingen - Dansante ritmes - Eenvoudige homofone zetting met enkele passussen imitatief contrapunt en ongelijke inzetten; inzonderheid hoofdfuncties met enkele nevenfuncties w.o. een verlaagde VII; een paar vertragingen van de terts; overvloed aan volmaakt authentieke cadensen  

2. Mary Pardoe en Dr L.C. Brook

Engelse vertaling en uitleg van Mary Pardoe en Dr L.C.Brook of the University of Birmingham, overgenomen van de cd VIVA NAPOLI van Doulce mémoire. 2000.
Vertaling in het Engels:

Spiteful old hags, you are good for nothing,
Only for lying in wait in the thicket.
Beat, beat, beat with your canes,
Spiteful old hags, murderous and mad!
The interpretation of the words of these song is problematical.
In this poem, 'letroso' is a dialectal, old word meaning 'stubborn, ill-tempered, fussy'; 'aguaito' is presumably a form of 'agguàto', meaning 'ambush, trap', while 'chiazza' could mean 'blot, stain', but is more likely an old word meaning 'thicket'. The third line is the real problem: 'mazza' means many things - any kind of stick, basically, including 'walking stick'; but 'tira'? Is it 'pull... on your cane?' If so, what does that mean? Does it imply using their canes as weapons? I have chosen that solution. Finally, in line four, 'scannare' means 'to cut the throat of' (persons of animals), hence my choice of 'murderous'. In all cases, I have humbly striven to give some sense to the English text.

3.Piet Stryckers
(overgenomen uit de bijsluiter van de cd van Romanesque)
Terwijl het madrigaal eerder ernstig en gesofistikeerd is van poëtische en muzikale uitdrukking, is de villanesche alla napolitana veel lichtvoetiger en eenvoudiger. Rond de jaren 1530 kwam deze vorm in de mode, en Willaert liet er in de jaren 1544/45 een verzameling van verschijnen. De teksten schilderen allerlei volkse tafereeltjes, uit het leven gegrepen: bijv. een vrijer die spot met oude wijven (Vecchie letrose).


4.Ignace Bossuyt
De Vlaamse Polyfonie. Leuven. 1994
p. 121-122: ". rechttoe rechtaan zettingen in een akkoordische schrijfwijze, waarbij de bovenstem melodisch primeert... de jaloerse vrijer die de spot drijft met de afgunstige oude vrouwen, onder wier hoede het verliefde meisje wordt geplaatst. (…) Deze liederen (Napolitaanse villanella) charmeren vooral door hun dansachtige ritmen en hun direct aansprekende melodieën die de luisteraar onmiddellijk kan nazingen."

5.Timothy Dickey
in AllMusic
In Renaissance Venice, the imported Neapolitan style of popular music known as the villanescha achieved the status of a fad, though its place in society is unclear. On the one hand, both rival printers in the city, Gardane and Scotto, produced numerous editions of the music, some imported from the faraway kingdom of Naples itself, some written by Adriaen Willaert,  and other local composers in learned imitation of the Neapolitan style. Willaert’s villanesche, in fact, may have figured into the entertainments he gave to earned academies meeting at the homes of his noble patrons Neri Capponi and Marco Trivisano. On the other hand, there were many thinkers of the time who agreed with philosopher Alessandro Piccolomini that Neapolitan music makes the soul "effeminate and soft." They might complain with Thomaso Garzoni da Bagnacavallo that "lascivious madrigals and empty, ridiculous Neapolitan vilanelle are more fit for performance at the homes of prostitutes." Indeed, in Venetian society, the higher-class courtesans often featured music and poetry as foreplay in their salons. Either side of the Venetian courtly society could have accepted a piece such as Willert’s  Vecchie letrose non valete niente.
Many of Willaert’s villanesche and other canzoni in the Neapolitan style are direct four-part arrangements of the three-voiced popular music of others, especially the villanesche of Gian Domenico da Nola. Vecchie letrose has no surviving model, though the melody in the tenor could easily derive from a now-lost example in the Neapolitan style. The text speaks of the "worthless" and "spiteful old hags." Much of the musical realization proceeds in homophonic phrases supporting the mostly stepwise motion in the tenor; the rhythms alternate between duple and sprightly hemiola-triples. The composer includes, however, more contrapuntal interest at two points: the second line of text, which imagines the objects of the poet's scorn lying in wait in thickets, incites a brief point of imitation in most voices, and the refrain's image of them beating someone with canes is led, dance-like, by the top voice, who leaps out first!

Nieuwe cd met De Rore

Cipriano De Rore. Le Vergine

https://www.etcetera-records.com/media/filer_public_thumbnails/filer_public/15/4d/154d573b-8ec8-4dac-856e-2e3b7d77537a/ktc_1630.jpg__1080x980_q85_crop_subsampling-2.jpg

 

Cipriano De Rore. Le Vergine
11 madrigalen uit Le Vergine.
Currende o.l.v. Erik Van Nevel.
Label: ET’CETERA
Verschijnt 2 nov. 2018
https://www.prestomusic.com/classical/products/8499328--de-rore-le-vergine-11-madrigals
Deze cd kan ook aangekocht worden via het abonnement van het Davidsfonds.

de lijst van alle nummers:
https://www.etcetera-records.com/album/685/le-vergine-11-madrigals

Drie nieuwe cd‘s met Adriaen Willaert


                                                            1. Co’l dolce suono

door het ensemble Arcimboldo o.l.v. Thilo Hirsch met Ulrike Hofbauer sopraan.
Label: AUDITE
Verschenen 19 oktober 2018
https://www.prestomusic.com/classical/composers/2182--willaert
te beluisteren in SPOTIFY

Van Adriaen Willaert:
-Amor mi fa morire (bew. voor kamerorkest door Andreas Böhlen)
-Ricercar nr 10 (onze nummering a4 – A2)(bew. voor kamerorkest door Felix Verry)
-Un giorno mi prego una vedovella (bew. voor stem en kamerorkest door Thilo Hirsch)
-Passa la nave (bew. voor stem en kamerorkest door Thilo Hirsch)
Verder werken van Jacob Arcadelt, Francesco de Layolle, Sylvestro Ganassi, Segni da Modena, Giacomo Fogliano, Jacob Van Berchem, Valderrabano en D. Ortiz.

Co’l dolce suono presents virtuosic Renaissance music for soprano, recorder and strings by Venetian artists around the composer Adriaen Willaert and the singer Polissena Pecorina. Recorded with an ensemble of early Italian viols, painstakingly reconstructed following the latest scholarly findings, a new soundworld emerges: current research documents that string instruments of the early sixteenth century were built without sound posts and bass bars. Performing these sparkling Renaissance works, the sound of these instruments can now be experienced for the first time.

 

2. Marco Antonio Cavazzoni – Complete Works – Italian ricercars 
Glen Wilson, klavecimbel
NAXOS
https://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=8.572998
Release date: 13 oct. 2017
te beluisteren in SPOTIFY

van Adriaen Willaert. 8ste nr.: Ricercar nr 14 uit Musica Nova.
(onze nummering: ricercar  a 4 - A3)

Ook nog werken van Jacques Brunel (=Giaches Brumel), Girolamo Cavazzoni, Marco Antonio Cavazzoni, Giacomo Fogliano, Claudio Merulo, Girolamo Parabosco, Julio Segni en Claudio Maria Veggio.


3. Dances & Chansons of the French Renaissance published by Pierre Attaingnant

Robert Bates (organ), Yvonne Kendall (percussion), Riyehee Hong (percussion), Roger W. Sherman (percussion)
Label: LOFT
Release Date: 19th Oct 2018
Te beluisteren in SPOTIFY

Van Adriaen Willaert, het 1ste nr: Dessus le marché d’Arras, gepubliceerd in een bewerking voor klavier door Pierre Attaingnant (Parijs 1531).
Verder ook nog werken van Claude Sermisy, Claude Janequin en tal van anonymi.
https://www.prestomusic.com/classical/products/8505181--dances-chansons-of-the-french-renaissance
of: https://naxosdirect.com/items/dances-chansons-of-the-french-renaissance-468680

Beluister hetzelfde lied op YouTube in een opname van Romanesque met Kathelijne Van Laethem sopraan en Philippe Malfeyt luit.
https://www.youtube.com/watch?v=T61YosQJOzY

 

Tentoonstelling Petrus Alamire in het Monastère royal de Brou (F)

Vanaf do. 13 sept. tem. zo. 16 dec. 2018.

Op donderdag 13 september werd in het Monastère royal de Brou (Bourg-en-Bresse, in het Oosten van Frankrijk, ten noorden van Lyon) de reizende Alamire tentoonstelling geopend onder de titel 'La polyphonie en images, Petrus Alamire et Marguerite d'Autriche'. Sinds vrijdag hebben reeds 4500 bezoekers de prachtige kerk en de tentoonstelling bezocht, mede naar aanleiding van de Journées européennes du Patrimoine.
De tentoonstelling omvat een inkijk in de 50 bewaarde handschriften van Petrus Alamire, de ervaringsgerichte media installatie 'Speculum Musurgica' van kunstenaar Rudi Knoops en het Mechels koorboek in facsimile op een originele standaard uit 1532.
Het Monastère royal de Brou, dat Margaretha van Oostenrijk liet bouwen en waar ze begraven ligt samen met haar geliefde derde echtgenoot, Philibert van Savoy, biedt de ideale locatie om de landvoogdes te verenigen met haar geliefde muziek, de polyfonie die ze zo vaak hoorde, die ze promootte en via de handschriften van Petrus Alamire verspreidde in heel Europa.
Te bezoeken tot zondag 16 december 2018.
http://www.monastere-de-brou.fr/


Radioprogramma’s en concerten

Vrijdag 2 november van 14u tot 16u. 
Radio KLARA: Afspraak met Paul Van Nevel aan het kasteel van Créminil. Daar praat Mark Janssens met Paul Van Nevel over zijn boek 'Het landschap van de polyfonisten'.
https://klara.be/afspraak-met-paul-van-nevel-aan-het-kasteel-van-creminil

Zat. 17 nov. 2018 te 19.30u.
Concert: 1 Chestnut Avenue. Esher (UK). Ripieno Choir o.l.v. Huw Llewelyn Morgan met “Voices across the Mountains” waarin o.m. Antoine Brumel, Adriaen Willaert (Mirabile mysterium) en Roland De Lassus.


Di. 27 nov. 2018u te 19.30u.
Concert door The King’s Singers samen met het koor van King’s College in de kapel van King’s College te Cambridge (UK) met o.m. van Adriaen Willaert  Ave virgo sponsa Dei – inviolata est.
https://www.kingssingers.com/concerts/

Do. 29 nov. 2018 te 20 u.

Concert in het Muziekcentrum De Bijloke, Gent  door Michaela Riener sopraan, Soetkin Baptist alt, Indré Jurgelevičiūtė zang & citer, Tomàs Maxé bas, Elisabeth Seitz psalterion en Floris De Rycker luit, renaissancegitaar & cister met werken van Adriaen Willaert, Roland De Lassus, Philippe De Monte e.a.
www.lute-academy.be/CMSimple
Zelfde concert zat. 1 dec. 2018. Predikherenkerk. Leuven.
en 2 dec. 2018. CC De Steiger. Menen.

 


http://jubileum.kvnm.nl/wp-content/uploads/2018/02/header5.jpg

De Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis (KVNM)
bestaat 150 jaar.

In 2018 wordt de KVNM 150 jaar oud, aanleiding voor een groot jubileumfeest.
Als afsluit wordt in november een feestweek georganiseerd.
Meer info:  
https://www.kvnm.nl/nl/Over-KVNM/Documentaire

Op 19 november, de verjaardag van de KVNM, opent de Feestweek met een feest voor leden en genodigden. Bij deze gelegenheid presenteren we de publicatie Muziek in de Republiek van Rudolf Rasch en een speciaal jubileumnummer van ons tijdschrift, het TVNM. Bovendien voert het projectkoor een reconstructie uit van (een deel van) het eerste concert met muziek uit het fonds van de KVNM, dat onder leiding van Daniël de Lange werd gehouden op 15 april 1878

Op 20 en 21 november verzorgen het Utrechts Kamerkoor en het kamerkoor VENUS elk een concert met werken uit het fonds van de KVNM. Diezelfde week geeft pianiste Annette Middelbeek een kort recital en treedt het USQ op tijdens een lunchpauzeconcert samen met studenten van het Utrechts Conservatorium.

 

De feestweek besluit met een internationaal congres over de rol van musicologische verenigingen als intermediairs tussen wetenschap, muziekleven en samenleving. Wij verwelkomen daarbij musicologen, musici, onze internationale zusterverenigingen en geïnteresseerde muziekliefhebbers en studenten.

Verschillende conservatoria stimuleren projecten rond de uitvoering van werken uit KVNM-edities. Daarnaast stelt de KVNM – onder voorwaarden – bladmuziek ter beschikking aan amateurkoren, -ensembles en -orkesten.

 Diapason d‘Or

Deze box JACQUES ARCADELT, met 3 cd’s, die we in onze vorige aflevering hebben voorgesteld, kreeg in het Franse muziekvakblad Diapason”, okt 2018 nr 672 een Diapason d’Or. Nouveauté.  De reporter Denis Morrier schreef p. 87:
Un triptyque accompli et ambitieux, à la mesure du génie foisonnant d’Arcadelt.
RICERCAR RIC392
te beluisteren op SPOTIFY

De Cappella Pratensis naar de VS.

Programma: The imitation Game.

J
osquin des Prez paid homage to his predecessors through the use of imitation. By the same token, subsequent composers played this game as a deliberate tribute, utilizing the same texts, melodies, and other characteristics of his music. The acclaimed Cappella Pratensis, known for their period interpretations, makes their Miller debut with a program anchored by Josquin masterpieces and exploring some of the great polyphonic works of the period by composers who inspired Josquin and those who were later inspired by him.​

Werken van Johannes Ockeghem, Hayne Van Ghizeghem, Josquin des Prez, Antoine Busnoys, Adriaen Willaert (Faulte d’argent), Nicolas Gombert en Cipriano De Rore (Agnus Dei uit de Missa Praeter rerum seriem).
https://www.millertheatre.com/events/cappella-pratensis-the-josquin-imitation-game

Zat. 10 nov. 2018 te 20.00u. St Mary the Virgin Church. New York.
Zo. 11 nov. 2018 te 15.00u. Logan Centre Performance Hall. Chicago.
Do. 15 nov. 2018 te 19.30u. St. Phillips Episcopal Church. Jackson Mississipi.
Zat. 17 nov. 2018 te 19.30u. Getty Center. Los Angeles.
Zo. 18 nov. 2018 te 19.30u. St. James by-the-Sea Episcopal Church. San Diego

Citaten

Björn Schmelzer.
In “Luister”, nr 735, nov. 2018. (nog te verschijnen)

We moeten het beeld uit de muziek zien te krijgen, de muziek zo zingen dat zij het publiek aanzet tot het zien van beelden. (…) Mensen moeten stupéfait zijn, de mond moet hen openvallen als ze polyfonie horen.”

HDR (Hansjörg Drauschke).
Art. Willaert, Adrian in Lexikon der Kirchenmusik.
Band 2 M-Z, Laaber, 2013. p. 1392.

Willaert gehört zu den monumentalen Musikerpersönlichkeiten nicht nur des 16. Jahrhunderts, sondern der europäischen Musikgeschichte überhaupt. In Venedig bekleidete Willaert eines der bedeutendsten musikalischen Ämter Italiens, zu dessen Ruhm er wesentlich beitrug.

Peter Phillips.
Art. Heaven and earth: a performers gide to Josquin’s masses.
in The Musical Times. Autumn 2018, vol. 159. p. 3-4.

Difficult to sing, difficult to interpret, impossible to categorise, yet outstanding at everything he turned his mind to, Josquin had no rivals in his lifetime, and has had very few since. With someone as overwhelming as this, it is fruitless to try to define him by characteristic fingerprints of composition, as one can do with a Gombert or even a Byrd. He came up with so many individual ideas and procedures so regularly that one is soon reduced simply to acknowledging that here was a musical mind which was constantly looking for novelty, coupled to an astonishing certainty of thought. In this self-assured daring he has really only been rivalled by Bach, Wagner and Beethoven. (...)
I suspect no one has the general knowledge to say categorically that any one of the doubted masses by Josquin is so like the music of one of the hundreds of talented contemporary Flemish composers that we need look no further; but to my ear there are no similarities, for example, with the music of De la Rue or Isaac, and very few with Obrecht.

Verder in zijn studie geeft Peter Phillips een grondige bespreking van de meeste van Josquin’s missen. Hij kan daarbij uitgaan van zijn eigen grote ervaring, want hij heeft bijna alle missen van Josquin uitgevoerd met zijn Tallis Scholars.

                  

NIEUWSBRIEF   - 14de jg. nr.8 – 21 sept. 2018


Jacob Arcadelt

geboren in Namen, en daar gedoopt op 10 aug. 1507
overleden in Parijs op 14 oktober 1568 (exact 450 jaar geleden)

Op het einde van de jaren 1520, dus nog heel jong, trekt Jacob Arcadelt naar Florence, waar hij Philippe Verdelot, de toenmalige grootmeester van het madrigaal, ontmoet.
In 1538, of er rond, gaat hij naar Rome en zingt er in het koor van de Sint Pietersbasiliek, in 1539 in de
Sint Juliakapel en nog in hetzelfde jaar wordt hij magister puerorum in de Sixtijnse Kapel.
Heel vroeg (1539) publiceert hij vier bundels vierstemmige madrigalen. Reeds zijn eerste bundel heeft een overweldigend succes en kent 45 uitgaven!
In 1551 verhuist hij naar Frankrijk, wordt eerst kapelmeester van de kardinaal van Lotharingen Charles de Guise en treedt later in dienst van de Franse koningen Hendrik II en Karel IX. De grote drukker Le Roy en Ballard in Parijs publiceert van hem een overgrote  productie van chansons, madrigalen en missen.
Hoewel hij genoemd wordt in elke muziekgeschiedenis als een belangrijk componist en als een van de makers van het Italiaans madrigaal, voornamelijk bekend om zijn Il bianco e dolce cigno en nog meer door een verkeerd toegeschreven Ave Maria, heeft Jacques Arcadelt toch niet de positie bereikt die hij verdient in de muzikale wereld van vandaag. Hij was in dienst van de Medici, het pausdom en de koningen van Frankrijk. Hij had nauwelijks een meer indrukwekkende carrière kunnen hebben. De opnamesessies voor deze set creëerden een echte emotionele schok bij verschillende gelegenheden: we waren ervan overtuigd dat Jacques Arcadelt een echt genie was en het was gemakkelijk te begrijpen waarom zijn tijdgenoten hem als echt uitzonderlijk beschouwden. (Prestoclassical)
De nieuwe cd van Ricercar (zie boven) zal zeker de huidige muziekliefhebber verrassen:
RICERCAR RIC392
te beluisteren op SPOTIFY
Zie ook de video van prestoclassical (fragmenten van de opname, getuigenissen van de dirigenten)
https://www.prestoclassical.co.uk/classical/products/8461614--jacques-arcadelt-madrigali-chansons-motetti#videos
Meer uitleg (leven en werk) in wikipedia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jacques_Arcadelt

Een eerste belangrijk concert met religieuze muziek van  Jacob Arcadelt:

Zaterdag 22 september te 19.30u in de Norbertijnenabdij van Tongerlo
in het kader van MUSICA DIVINA.
ARCADELT. SUPERSTAR. MUZIEK VOOR PAUSEN EN KONINGEN.
Choeur de Chambre de Namur o.l.v. Leonardo Garciá Alarcón.



nog een concert:
Zat. 13 okt. 2018 te 19.00u. Cheapside. Londen. Concert onder het thema: EUROPA IN HARMONIE met werken van o.m. Josquin des Prez, Adriaen Willaert, Roland De Lassus en Jacob Arcadelt.
https://www.brandenburg.org.uk/bcf-concerts/2018/10/13/europe-in-harmony

Een vroeger, maar nog te beluisteren radioprogramma:
De Nederlandse Concertzender : Zo. 10 juni 2018. Te 16.00u. De tuin van Oud.
https://www.concertzender.nl/programma/lesprit_baroque_447787/

Een andere, ook aanbevolen cd:
CHANDOS. CHAN0779. 2011

 

ADRIAEN WILLAERT AWARD

Eerstvolgende activiteiten:

Deze avond, vr. 21 sept. 2018. Graindelavoix
te 19.30u in de O.-L.-Vrouwkerk te Roeselare

Vocaal ensemble Graindelavoix o.l.v. Björn Schmelzer met muziek uit het ETON CHOIRBOOK, een prachtig manuscript van rond 1500 met Engelse religieuze polyfonie.
info: toonvzw.be; - tickets: info@toonvzw.be

Zo.  23 sept. 2018. Bart Naessens. Utopia.
te 11.00u in De Spil te Roeselare


Italiaanse madrigalen van Adriaen Willaert, Giaches De Wert en Claudio Monteverdi door het Utopia Ensemble dat bestaat uit de zangers Griet De Geyter, Bart Uvyn, Adriaan De Koster, Lieven Termont en Bart Vandewege. Klavecimbelbegeleiding: Bart Naessens.
Info en tickets: www.despil.be. Tel:  051/26.57.00

Zo. 30 sept. 2018. Uitreiking AWARD aan Xavier Vandamme, directeur Oude Muziek Utrecht en aan componist Raymond Decancq.
te 11.00u in De Spil te Roeselare


Vr. 12 okt. 2018. Bart Naessens en Willaert
te 20.00u in de O.-L.-Vrouwekerk te Roeselare

Het Willaert Wind Ensemble en het Roeselaars Kamerkoor o.l.v. Bart Naessens brengen een concert onder de titel “Musica sacra nel silenzio
Info en tickets: www.despil.be. Tel:  051/26.57.00

INFELIX EGO

meditaties op psalm 50 door Savonarola.


De Dominicaanse monnik en prediker Girolamo Savonarola werd geboren in Ferrara op 22 sept. (!!!)  1452. Reeds als jonge man was hij heel kritisch: streng voor zichzelf en evenzeer voor anderen. Hij las en bestudeerde Plato, Aristoteles, de Bijbel en Thomas van Aquino. Als twintigjarige schreef hij de Canzona de ruina mundi, waarin hij de rijken “rovers” noemde. Twee jaar later, in 1474, bekritiseerde hij de corrupte clerus in de Canzona de ruina Ecclesiae.
Hij was er van overtuigd dat hij als voorname taak had mensen te mobiliseren tegen de invloed van de Renaissance. Zo wilde hij terug naar 'de leer en levenswijze van de apostelen' en zou hij 'de stad Gods op aarde' stichten.
In 1475 trad hij in bij de Dominicanen en in 1482 werd hij als predikant naar Florence gestuurd. Hij maakte er faam met o.m. zijn preken over het laatste oordeel.
In 1494 werd hij er zelfs tot hun politieke leider verkozen, toen de Franse koning Karel VIII de stad belegerde en de Medici er niet in slaagden aan de Franse koning het hoofd te bieden.
Op handen gedragen door de bevolking, had hij echter veel machtige tegenstanders: Paus Alexander VI, de Compagnaci en de Pallesci, twee benden die hem probeerden te vermoorden. Tot overmaat van ramp brak in Florence de pest uit.
Uiteindelijk werd Savonarola gearresteerd op 8 april 1498. Paus Alexander VI wilde zijn veroordeling uitspreken in Rome, maar de Florentijnse leiders eisten dat hij als misdadiger zou worden terechtgesteld voor de ogen van de bevolking. Op 23 mei 1498 werd Savonarola aan de galg opgehangen.
Savonarola had tijdens heel zijn leven en ook na zijn dood, een belangrijke aanhang in zijn geboortestad Ferrara. De prachtige meditaties op psalm 30 en psalm 50, die hij schreef tijdens de laatste dagen van zijn verblijf in zijn cel te Florence, werden bijzonder populair, niet alleen in Italië, maar ook elders in Europa, o.m. door uitgaven te Leuven en te Antwerpen.
Hertog Ercole I verzocht Josquin des Prez, toen die van 1503 tot 1504 te Ferrara verbleef, om psalm 50,  Miserere mei Deus, voor hem op muziek te zetten. In die compositie verwijst Josquin duidelijk naar de meditatie van Savonarola door een eenvoudig motief op de woorden “miserere mei Deus” na ieder vers in de verschillende stemmen te laten herhalen, zoals ook Savonarola had gedaan bij het schrijven van de tekst .
Adriaen Willaert heeft in zijn motet Infelix ego, waarin ook de woorden van psalm 50 voorkomen, hetzelfde motief van Josquin als ostinato verwerkt. Dit deed ook Cipriano De Rore.  Katelijne Schiltz wijst er op dat onder de vele andere componisten die op een vergelijkbare wijze Josquin hebben geïmiteerd, ook Gioseffo Zarlino in twee van zijn motetten, nl. Miserere mei Deus en Misereris omnium, met zijn tekst en muzikale schrijfwijze aan de soggetto ostinato van Josquin schatplichtig is. Al deze componisten hebben trouwens te maken met het huis van d’Este in Ferrara.
Bronnen:
-https://www.kro.nl/katholiek/abc/savonarola-girolamo
-Ignace Bossuyt. Adriaan Willaert (ca. 1490-1562). Leven en werk. Stijl en genres. Leuven 1985.
-Katelijne Schiltz. Art. Gioseffo Zarlino and the "Miserere" Tradition: A Ferrarese Connection? in Early Music History, Vol. 27 (2008), pp. 181-215

Ook nog een tweede afdruk bij dezelfde IMSLP van INFELIX EGO van Maestro Willaert: http://ks.imslp.net/files/imglnks/usimg/0/0d/IMSLP423779-PMLP687866-33-infelix_ego---0-score.pdf


cd-opnamen:

Zarlino:
https://www.prestomusic.com/classical/products/8032023--zarlino-modulations-sex-vocum

Josquin des Prez
: https://www.prestomusic.com/classical/products/7991135--vivat-leo-music-for-a-medici-pope
of: https://www.prestomusic.com/classical/products/8080956--scattered-ashes
of: De Labyrintho (2009) (zie infra bij Spotify)
of: Dufay Ensemble (2011) (zie infra bij Spotify)
Adriaen Willaert:  Bonfire songs. Savonarola’s musical legacy. Eastman Capella Antiqua o.l.v. Patrick Marcey. OXFORD CLARENDON PRESS

Cipriano De Rore :
' Cipriano de Rore : Missa Praeter Rerum Seriem (The Tallis Scholars, 2001)
of :  Cipriano de Rore : Missa Doulce mémoire (Laudantes Consort) Guy Janssens. SONAMUSICA

bij SPOTIFY :
Josquin Des Prez. Miserere mei Deus. Missa Hercules Dux Ferrariae. De Labyrintho. Walter Testolin. STRADIVARIUS 2009

Philippus De Monte. Miserere mei Deus. Collegium Vocale. Philippe Herreweghe. OUTHERE. 2014.

op YouTube :
Josquin Des Prez: https://www.youtube.com/watch?v=p6pBEHBXmKk (Dufay Ensemble 2011?)

Nieuwe publicaties

Songs of Love and Death: I madrigali a cinque voci (Venice, 1542) by Cipriano de Rore (1515/16–1565)
Jessie Ann Owens; Introduction by Jane A. Bernstein. American Academy of Arts and Sciences. 2018.


A Companion to Music in Sixteenth-Century Venice.
Ed. Katelijne Schiltz.
Series: Brill's Companions to the Musical Culture of Medieval and Early Modern Europe, Volume: 2
Uitgeverij: Koninklijke BRILL nv. Leiden (NL)
https://brill.com/view/title/25222?rskey=ax9Ezi&result=1
hetzelfde in pdf
https://brill.com/flyer/title/25222?print=pdf





NIEUWSBRIEF   - 14de jg. nr.7 – 22 aug. 2018 +

ADRIAEN WILLAERT AWARD+


De Adriaen Willaert Award is een nieuw initiatief van de stad Roeselare. Hiermee wil het stadsbestuur bepaalde musici eren die op een buitengewone wijze zorgen voor een blijvende aandacht voor het werk van Adriaen Willaert, één van Roeselaars beroemdste zonen!
Plechtige uitreiking: zondag 30 september te 11.00u in De Spil, opgeluisterd door het Willaert Wind Ensemble en solisten van het Roeselaars Kamerkoor.
Nadien receptie in de tuin van het kasteel van Rumbeke.
Festival
In dat kader wordt in de maanden september, oktober en november ook een festival met concerten van vooral oude muziek opgezet.

Donderdag 13 september te 20.30u  in de St.-Martinuskerk. Oekene.
Huldeconcert Adriaen Willaert met Amaryllis Dieltiens sopraan, Ruth van Killegem en Thomas Deprez blokfluiten en het Roeselaars Kamerkoor. Algemene leiding: Bart Naessens.
Naast muziek van Adriaen Willaert, werk van Heinrich Isaac, Josquin Des Prez, Cipriano De Rore en Claudio Monteverdi. Ook van de hedendaagse componist Kurt Bikkembergs.
tickets: oekeneNV@live.be
info: oekenenv.wordpress.com

Vrijdag 21 september te 19.30u in de O.-L.-Vrouwekerk. Roeselare

Vocaal ensemble Graindelavoix o.l.v. Björn Schmelzer met muziek uit het ETON CHOIRBOOK, een prachtig manuscript van rond 1500 met Engelse religieuze polyfonie.

tickets: info@toonvzw.be
info: toonvzw.be

Zondag 23 september te 11.00u in de Schouwburg van De Spil. Roeselare
Italiaanse madrigalen van Adriaen Willaert, Giaches De Wert en Claudio Monteverdi door het Utopia Ensemble dat bestaat uit de zangers Griet De Geyter, Bart Uvyn, Adriaan De Koster, Lieven Termont en Bart Vandewege. Klavecimbelbegeleiding: Bart Naessens.
Info en tickets: www.despil.be. Tel:  051/26.57.00

Vrijdag 12 oktober te 20.00u in de O.-L.-Vrouwekerk. Roeselare

Het Willaert Wind Ensemble en het Roeselaars Kamerkoor o.l.v. Bart Naessens brengen een concert onder de titel “Musica sacra nel silenzio. Naast werken van Adriaen Willaert, ook van Thomas Tallis, Henry Purcell en Heinrich Schütz. Daarenboven ook muziek van de hedendaagse meesters Morten Lauridsen en Ola Gjeilo.
Info en tickets: www.despil.be. Tel:  051/26.57.00

Zaterdag 24 november te 20.00u in de Schouwburg van De Spil. Roeselare
Het kamerorkest B’Rock o.l.v. de Duitse blokfluitiste Dorothee Oberlinger speelt concerti uit de barok van Antonio Vivaldi, Georg Friedrich Händel en Francesco Geminiani. Daarnaast ook hedendaagse muziek van John Cage en Terry Riley.
Info en tickets: www.despil.be. Tel:  051/26.57.00

Woensdag 28 november te 20.00u in de Schouwburg van De Spil. Roeselare
(inleiding te 19.15)

Het vocaal Ensemble VOX LUMINIS o.l.v. Lionel Meunier met werken van Johann Sebastian  Bach, maar eveneens van zijn voorouders en zijn kinderen.
Info en tickets: www.despil.be. Tel:  051/26.57.00

                                     

FESTIVAL OUDE MUZIEK UTRECHT
vrijdag 24 aug. tem. zondag 2 september 2018


met o.m. Franco-Vlaamse renaissancepolyfonie door: het HUELGAS ENSEMBLE o.l.v. PAUL VAN NEVEL, VOX LUMINIS o.l.v. LIONEL MEUNIER, GRAINDELAVOIX o.l.v. BJÖRN SCHMELZER, Cantica Symphonia o.l.v. Giuseppe Maletto, Música temprana o.l.v. Adrián Rodríguez Van Der Spoel, Pluto-ensemble o.l.v. MARNIX DE CAT, het Officium Ensemble o.l.v. Pedro Teixeira, Cantar Lontano o.l.v. Marco Mencoboni, CAPELLA DE LA TORRE o.l.v. Katharina Bäuml, Dr DAVID BURN (The Leuven Chansonnier), Rachel Farr & Consort Aubaine (workshop renaissancedans), blokfluitenensemble Daniel Scott e.a., Picchi and the Semi-Crotchets, het Sollazzo Ensemble o.l.v. Anna Danilevskaia, THE TALLIS SCHOLARS o.l.v. PETER PHILLIPS, het ORLANDO CONSORT, Diabolus in Musica o.l.v. Antoine Guerber, Servir Antico o.l.v. Catalina Vicens, Dr. Petra Van Langen, Weser-Renaissance Bremen o.l.v. Manfred Cordes, KVNM-symposium i.s.m. Stimu, PETER VAN HEYGHEN, Marnix van Berchum, CAPPELLA PRATENSIS o.l.v. STRATTON BULL, Internationaal Van Wassenaer Concours, DOULCE MÉMOIRE, Invocare (met o.m. Cipriano De Rore), Tasto Solo o.l.v. Guillermo Pérez, Gli Angeli Genève o.l.v. Stephan Macleod, Cicchetti Musicali, STILE ANTICO, Ryosuke Sakamoto, de Nederlandse luitvereniging, Ensemble Leones o.l.v. Marc Lewon, de CAPPELLA AMSTERDAM o.l.v. DANIEL REUSS, het Ensemble Lucidarium o.l.v. Avery Gosfield, Cappella Mariana o.l.v.  Vojtěch Semerád, Christoph Sommer, Dr. Rosi Braidotti, Claudia Caffagni & Paola Erdas, Hieronymus, Siglo de Oro, Marc Lewon, Paul Kieffer & Grace Newcombe, Les Haulz et les Bas en Companyia Musical o.l.v. Jozep Cabré.

Voor het volledig programma, tik: https://oudemuziek.nl

 

Een eerste activiteit:
Vrijdag 24 augustus te 13.00u, te 15.00u en te 17.00u in de Sint-Jacobikerk te Utrecht.
Vrij
Als prelude op het Festival: een polyfone marathon.
Tijdens drie opeenvolgende concerten zingt het Huelgas Ensemble een heel alfabet aan Bourgondische componisten bij elkaar. Voor elke letter één.

 Het gaat om componisten uit onze streken, die in dienst waren van het Bourgondische hof, met een speciale uitzondering voor de prins van de polyfonie, Josquin des Prez (geb. in St. Sauveur). De zangers gaan arm in arm met Paul Van Nevel langs misdelen, motetten en chansons van bekende en te ontdekken meesters als Champion (geb. in Luik), Divitis (geb. in Leuven), Binchois (geb. in Bergen), De Orto (geb. in Doornik), Van Weerbeke (geb. in Oudenaarde) en vele anderen. Met Anoniem en Incertus wordt een ode gebracht aan de vele polyfonisten-zonder-naam en hun adembenemende bijdragen aan het meerstemmige repertoire van de 15de eeuw.

volledig programma-info: https://oudemuziek.nl/agenda/alle-concerten-20182019/fom18-01-huelgas-ensemble-passepartout/fom18-01-huelgas-ensemble-passepartout/


DE MEDICI CODEX
500 jaar geleden

 

In de Biblioteca Medicea Laurenziana in Florence bevindt zich een waardevol handgeschreven motettenboek uit 1518 onder het nummer “Acquisti e doni 666.”
Er staan 53 motetten in, van de hand van 21 componisten. Twee blijven anoniem.
De polyfonie is duidelijk in Vlaamse stijl, een stijl die toen de voorkeur had aan het Frans en  het Pauselijk Hof.
Ontstaan
Edward E. Lowinsky, die de muziek publiceerde in 1968, verdedigt de stelling dat het manuscript een van de vele kostbare huwelijksgeschenken zou geweest zijn bij het huwelijk van de 26-jarige Lorenzo de Medici met de 17-jarige Madeleine de la Tour te Amboise, een kasteel aan de Loire in mei 1518. Vandaar de naam MEDICI CODEX. Het zou gemaakt zijn in Parijs in opdracht van de Franse koning Frans I, al is een van de kopiisten zeker een Italiaan.
Jean Mouton, hofcomponist te Parijs, kreeg de opdracht tot het samenstellen van de bundel en daardoor is de keuze van de componisten, zoals Josquin des Prez en Adriaen Willaert, duidelijk gericht naar de Franse smaak.
info: Edward E. Lowinsky. The Medici Codex of 1518. A Choirbook of Motets Dedicated to Lorenzo de’ Medici, Duke of Urbino. Monuments of Renaissance Music, III-V. Chicago, 1968.

Joshua Rifkin trekt die theorie in twijfel,  na een quasi microscopisch ontleden van de muziektekst. Het manuscript is volgens hem vervaardigd lang vóór 1518, in de eerste plaats voor privé gebruik van paus Leo, en het werd pas later, door een lastminuut beslissing, aangeboden aan Lorenzo de Medici. Echter dan niet voor de huwelijksceremonie in Frankrijk, maar bij het bezoek van het koppel vier maanden later, op het einde van de zomer van 1518, in Florence. Het zou dus zeker niet aan het Franse, maar aan het Pauselijk Hof zijn gemaakt. Hij baseert zich hierbij op de samenstelling en de tekenkarakters van het manuscript, waarbij duidelijk onregelmatigheden voorkomen: twee belangrijke scriptoren, beide werkzaam aan het Pauselijk Hof, een opeenvolging van de motetten die niet volledig het acrostichon volgt, sterke stijlverschillen in de lay-out, de initialen enz.
info: Joshua Rifkin. Art. The Creation of the Medici Codex in Journal of the American Musicological Society, Vol. 62, No. 3 (Fall 2009), pp. 517-570.
https://www.jstor.org/stable/pdf/10.1525/jams.2009.62.3.517.pdf
Lees ook van dezelfde musicoloog de bijsluiter van de cd: VIVAT LEO! MUSIC FOR A MEDICI POPE.

Tim Shephard volgt die stelling: het zou inderdaad afkomstig zijn van het Pauselijk Hof te Rome onder Leo X, die het als geschenk zou gegeven hebben aan Lorenzo. Lorenzo, de neef van Paus Leo X en Madeleine een nicht van de Franse koning Frans I. Naast dit motettenboek zouden nog veel andere uiterst kostbare geschenken aangeboden zijn, o.m. een reeks portretten geschilderd door Raphael. Tim Shephard wijst daarbij op de politieke betekenis van dit huwelijk, dat moet gezien worden als een verzoeningspoging tussen de paus en de Franse koning.

info: Tim Shephard. Art. Constructing Identities in a Music Manuscript: The Medici Codex as a Gift
In: Renaissance Quarterly, Vol. 63, No. 1 (Spring 2010), pp. 84-127 https://www.jstor.org/stable/pdf/10.1086/652534.pdf?refreqid=excelsior%3A10d5bfc32e953db53dee8463ae1c806a
ook: https://www.academia.edu/11972528/Constructing_Identities_in_a_Music_Manuscript_The_Medici_Codex_as_a_Gift
Nog een andere mening is die van DIAMM.
DIAMM (https://www.diamm.ac.uk/sources/1399/#/) verdedigt zonder enig argument de stelling : On peut penser aussi qu'il aurait été constitué tout simplement à Florence chez Lorenzo lui-même dont la mort inopinée aurait interrompu le travail, ce qui expliquerait que les derniers ff. soient restés blancs.

Lorenzo de Medici
Geschilderd door Raphael in 1518, waarschijnlijk in opdracht van paus Leo X om cadeau te doen aan de Franse koning Frans I. Vandaar: duidelijk in een stijl die verwijst naar de typische portretkunst van  het Franse Hof:  de persoon in drie-kwart van de lengte,  gekleed in een schitterend gewaad.

Samenstelling van de MEDICI CODEX


Jean Mouton, een belangrijke componist aan het Franse Hof, had de opdracht gekregen de bundel samen te stellen. Tien of elf motetten zijn van zijn hand. Zes werken zijn van Adriaen Willaert, vriend van Jean Mouton.

Van de Frans-Vlaamse school zijn, naast werken van Jean Mouton en Adriaen Willaert, werken ook van  Divitis (1), Josquin des Prez (5), Erasmus Lapicida (1),  Jean L’héritier (1), Lupus (1), Moulu (3), Jean Richafort (2) en Thérache (1). Andere componisten zijn: Boyleau, Bruhier, Brunet, Elimon, Constant Festa, Jacotin, Mr. Jam, Lafage, Le Santier en Silva. Deze laatste reeks namen telkens met 1 motet, behalve Festa met 4 en Da Silva met 5. De toewijzingen zijn soms onzeker.
Op de titelpagina staat een acrostichon: “Vivat Semper Invictus Laurentius Medices Dux Urbinus”. Maar opvallend is dat er meer motetten in de bundel staan, dan vermeld in het acrostichon, motetten die dan veelal tussen de andere staan. Vandaar de visie van Rifkin dat de bundel niet “in één optie” is ontstaan.
V irgo gloriosa
I
m pricipio erat
V
erbum bonum
A lma Redemptoris
T
ua est potentia
S icut lilium
E
mendemus
M
iserere meus Deus
P
eccata mea Domine
E
lisabeth Zacharie
R
egina celi
I ntonuit de celo
N
esciens mater
V
irgo Dei genitrix
I
n illo tempore
C
onfundantur
T
e matrem
U
idens Dominus
S
alva nos Domine
L auda Hierusalem
A ngelus ad pastores
U
irgo salutifera
R
egina coeli
E
cce panis angelorum
N
imphes des toys
T
ota pulchra es
I
n omni tribulatione
U
eni Sponsa Christi
S
aluto te V. M.
M issus est angelus
E
xaltate regia
D
educ me Domine
I
n violata
C
orde et animo
E
sto nobis
S
uper flumina
D omine salvum fac Regem
V
ulnerasti cor meum
X
i virgo
U eni sancte Spiritus
R
ogamus te
B
eatus Johannes
I
ntercessio quaesumus
N
uptie facte sunt
I
te in orbem


De 6 motetten van Adriaen Willaert zijn alle vierstemmig en komen niet voor in vroegere handschriften of boeken. Ze zijn dus bijna zeker gecomponeerd op vraag van Jean Mouton, speciaal voor deze codex.
-Virgo gloriosa Christi Margareta preciosa
-Saluto te sancta virgo Maria domina
-Regina coeli laetare alleluya
(versie 2)
-Christi virgo dilectissima virtutum
-Veni sancte spiritus et emitte celitus
(versie 2)
-Beatus Johannes apostolus et evangelista



Willaert’s Virgo gloriosa is het allereerste nummer van de bundel enis een gebed tot de H. Margareta, volgens de traditie aanroepen voor een goede huwelijksvruchtbaarheid.

Musicoloog Joshua Rifkin typeert dit motet: De oorsprong van de muziek, op ongebruikelijke wijze genoteerd voor vier lage stemmen, toont het meesterschap (van maestro Adriano) waardoor hij klaarblijkelijk zo snel zoveel bijval verwierf. Willaert verpakt technische hoogstandjes, zoals een voorliefde voor het omkeren van zijn imiterende motieven, discreet in een rijke sonoriteit, die opvalt door zijn verschuivingen van het harmonische accent. Luister bijvoorbeeld hoe de muziek zich vrijwel onmerkbaar ontwikkelt van de mineur-sonoriteit waarmee ze begint, tot wat wij horen als een stralend F-grootakkoord bij het gebed ‘Audi preces nostras’.

Over het tweede motet van Willaert schrijft Rifkin:
Met Saluto te, sancta Virgo Maria, geheel geschreven in een lucide F-modus, toont Willaert meer evident zijn schatplichtigheid aan Mouton, wiens voorbeeld duidelijk schuilgaat achter de lange, golvende en in complementaire paren geordende duo’s. Maar Willaert ontdoet zich subtiel van de overwegend symmetrische indeling van Mouton’s muziek: waar de oudere meester de duo’s elkaar normaliter regelmatig laat afwisselen, schudt Willaert thema en antwoord onvoorspelbaar door elkaar. Evenzo introduceert de herhaling van de muziek waarmee het tweede deel begint, op de tekst ‘in illa hora’, kleine veranderingen in de imiterende ordening, waardoor de harmonie in nieuwe richtingen wordt verschoven. Maar ondanks alle geraffineerde virtuositeit straalt Willaert’s vroege muziek een hartstocht uit die opvallend contrasteert met de beroemde houtsnede van de uitgedroogde meester van drie jaar voor zijn dood – een beeld dat onze opvatting van de componist al te eenzijdig heeft bepaald.
tekst van de bijsluiter van de cd, p. 42 en 43.


Cd-opnamen

1. The Medici Wedding. Ring Ensemble.
Label ALBA. ABCD 154. 2000, 13 motetten.
cd-bijlage: Antti Häyrynen


2. Vivat Leo! Music for a Medici Pope
Cappella Pratensis o.l.v. Joshua Rifkin
Challenge Classics CC72366
2010
cd-bijlage: Joshua Rifkin en Stratton Bull
DIAPASON D’OR 2010
3. Nuptiae factae sunt
Musica ad Urbino al temp di Raffaello
Ensemble Bella Gerit
Label: BELLA GERIT
2007



Concert op zat. 1 sept. 2018. te 21.15. Firenze. Auditorium di S. Apollonia.

Een selectie uit de MEDICI CODEX,
uitgevoerd door het Ensemble L’Homme Armé o.l.v . Fabio Lombardo.
https://hommearme.it/eventi/floremus-concerto-inaugurale/
Il programma, che ovviamente si basa su una calibrata selezione dei mottetti più belli tratti dal codice, presenta i brani con accostamenti che li legano alle tre figure principali di questo evento: il papa (il committente), gli sposi (destinatari/intermediari), il re di Francia (il destinatario finale), creando un inedito polittico musicale.

Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis
viert 150 jaar bestaan

De KVNM is de nationale beroepsvereniging voor muziekwetenschappers.
Ze is de oudste musicologische vereniging ter wereld en nog steeds springlevend.
Ze werd opgericht te Amsterdam in 1868. Het predicaat “Koninklijk” ontving zij in 1994.

Op 19 november 2018 viert de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis (KVNM), haar 150ste verjaardag.

De KVNM grijpt haar jubileum aan om het Nederlandse muzikale erfgoed en de bijdrage van de vereniging aan de geschiedenis van de muziekwetenschap, nationaal en internationaal, onder de aandacht te brengen.
 
Nu reeds starten de eerste jubileum-activiteiten:
Eerste internationaal symposium: Editing the past (30 -  31 aug. 2018)
Tentoonstelling in de Universiteitsbibliotheek Binnenstad te Utrecht (24 aug. tem 24 nov. 2018)

https://www.kvnm.nl/nl/Over-KVNM
Meer informatie is te vinden via de jubileumwebsite.


In samenwerking met de Stichting voor Muziekhistorische Uitvoeringspraktijk vindt op 30 en 31 augustus in het Festival Oude Muziek Utrecht een internationaal symposium plaats over de interactie tussen editors en uitvoerenden in een wereld met nieuwe, digitale mogelijkheden.
Een van de onderwerpen tijdens het symposium is Josquin Desprez. De KVNM heeft zijn complete oeuvre tweemaal uitgegeven. Het laatste deel van de New Josquin Edition is vorig jaar verschenen.
Het Festival Oude Muziek viert het jubileum van de KVNM mee met een concertreeks gewijd aan Josquin, met dagelijks concerten om 17.00 uur en een aantal avondconcerten.

 

Tijdschrift van het KVNM
Verschijnt eenmaal per jaar.
https://www.kvnm.nl/nl/TVNM/Over-TVNM
Over de inhoud:
https://www.kvnm.nl/nl/TVNM/Overzicht-inhoud-vanaf-1997

 




 

Radio
Deze avond – woe. 22 aug. 2018 - van 20.00u tot 22.00u op KLARA
Paul Van Nevel en het Huelgas Ensemble in een concert met o.m. Jacob Clemens non Papa en Cipriano De Rore.

Herbeluister op KLARA:

POLYFONIE VOOR BEGINNERS
Espresso geeft in de aanloop naar het festival een stoomcursus ‘polyfonie voor beginners’. Elke dag stipt een muzikant die meewerkt aan het festival een muziekstuk aan dat ideaal is voor al wie een ingang zoekt in die honderden jaren prachtige muziek.
met vooral:
1. Peter Van Heyghen bespreekt: Giachus De Wert. Giunto a la tomba
2. Jurgen De Bruyn bespreekt: Roland De Lassus. Veni dilecti me
3. Pieter De Moor bespreekt: Antoine de Févin. Requiem (introitus) https://klara.be/polyfonievoorbeginners

Herbeluister op BBC
THE GLORY OF THE POLYPHONY
een reeks van 6 uitzendingen op BBC door Peter Phillips
https://www.bbc.co.uk/programmes/b0b527p4

1. Palestrina en Gesualdo
2. Josquin en Isaac
3. Lassus en De Victoria
4. Tallis en Gombert
5. Byrd, Cornish en het Eton Choirbook
6. Tomkins, Cardoso and the New World.

Concerten, liturgische vieringen en koorcursussen in september 2018
Do. 23 aug. te 21.30u. HR-Krk, Crkva Sveti Kvirina. Kroatië.

Concert door Singer Pur met hun programma “In the shadow of death” waarin o.m. Adriaen Willaert en Roland De Lassus
Do. 23,  vr. 24 en zat. 25 aug. 2018. Antwerpen. Kapel Campus Carolus

Driedaagse conferentie over het Leuven Chansonnier
http://www.alamirefoundation.org/nl/activiteiten/conference-leuven-chansonnier-context-antwerp-23-25-august-2018-registration-open
Zat. 1 tem zo. 9 sept. Firenze. Scuola di Musica di Fiesole.

Workshop rond renaissancemuziek met muziek van o.m. Adriaen Willaert, Cipriaen De Rore, Josquin des Prez, Jacob Arcadelt en Giaches De Wert.
https://hommearme.it/news/floremus-2018-corso-internazionale-di-musica-rinascimentale/
Zat. 1 sept. 2018. 21.15. Firenze. Auditorium di S. Apollonia.

Openingsconcert met nummers uit de MEDICI CODEX (cfr. supra)
https://hommearme.it/eventi/floremus-concerto-inaugurale/
Ma. 3 sept. 2018. Firenze. Basilica della SS. Annunziata.

Concert door Andrea Inghisciano, cornetto en Andrea Perugi, orgel
met muziek van o.m. Adriaen Willaert en Cipriano De Rore.
https://hommearme.it/eventi/floremus-monumenti-musicali/
Di. 4 sept. 2018 te 21.15. Firenze. Museo di San Marco.

Cinquecento zingt werken van Jacobus Vaet en Jacob Regnart
https://hommearme.it/eventi/floremus-concerto-ensemble-cinquecento/
Zat. 22 sept. 2018 te 20.00u. Maastricht. O.-L.-Vrouwbasiliek

in het kader van MUSICA SACRA MAASTRICHT
New York Polyphony met o.m. Jacob Clemens non Papa en Antoine Brumel.
http://www.musicasacramaastricht.nl/voorstellingen/2018/09/new-york-polyphony-muziek-uit-de-renaissance/
Vr. 28 sept. 2018 te 20.30u. Miry Concertzaal, Biezekapelstraat 9, Gent.
Het Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel met “Het Landschap van de polyfonisten” waarin werken van Johannes Ockeghem, Josquin des Prez, Nicolas Gombert, Jean Mouton, Thomas Crecquillon e.a.
In het kader van het Festival van Vlaanderen.
http://www.gentfestival.be/nl/programma/het-landschap-van-de-polyfonisten/167/
Nieuwe publicaties

Journal of the Alamire Foundation

Vol. 9 / Issue 1 / 2017 / p. 135 - 158
The Leuven Chansonnier: A new source for Mid Fifteenth-Century Franco-Flemish Polyphonic Song. David J. Burn.
Inhoud en abstracties online: https://www.brepolsonline.net/toc/jaf/2017/9/1

 


Vol. 9 / Issue 2 / 2017 / p. 187 - 362
themanummer CIPRIANO DE RORE
o.l.v. Jessie Ann Owens, David J. Burn en Sarah Ann Long.
Inhoud en abstracties online: https://www.brepolsonline.net/toc/jaf/2017/9/2
Paul Van Nevel. Het Landschap van de Polyfonisten. Lannoo.





De zoektocht van topdirigent Paul Van Nevel naar de leefwereld van de polyfonisten
Josquin Desprez, Guillaume Dufay, Orlandus Lassus, enz. Het zijn maar enkelen van de wereldberoemde Polyfonisten of 'Franco-Flamands' die een onuitwisbare stempel hebben gedrukt op de evolutie van de meerstemmige muziek in Europa. Met zijn Huelgas Ensemble brengt Paul Van Nevel sinds tientallen jaren over de hele wereld hun muziek.
Gaandeweg werd hij steeds meer gefascineerd door de vaststelling dat al deze componisten en zangers uit één en hetzelfde gebied kwamen (het zuiden van Vlaanderen, Henegouwen en Noord-Frankrijk). Dit boek probeert een antwoord te geven op de vraag welke invloed de landschappelijke omgeving en het culturele decor hebben gehad op de persoonlijke en muzikale evolutie van die polyfonisten. En hoe uiteindelijk het landschap met zijn melancholie en zijn ritme bepalend is geweest voor de esthetiek van hun muziek.

 meer info: https://www.lannoo.be/nl/het-landschap-van-de-polyfonisten

 

 

Le maître de San Marco

Roman van de Waalse schrijver Claude Raucy
Uitgegeven door Éditions M.E.0., Brussel, 2018.
http://www.meo-edition.eu

 

Fictief verhaal, gebaseerd op het personage Adriaen Willaert.

« Il voulut crier mais plus aucun son ne sortait. Il chercha en vain de l’air, vacilla et s’écroula sur le pavé grenat. »

Venise. 1530. Qui est le vrai maître de San Marco? Le doge Andrea Gritti ? Ou plutôt le compositeur flamand Adriaen Willaert, dont les chanteurs meurent mystérieusement assassinés ?
Par qui et pourquoi ?
C’est ce que le Vénitien Lorenzo et cet autre Flamand Bernardo, dont l’amitié s’est forgée aux temps florentins du Magnifique et de Savonarole, s’efforceront de découvrir à travers ce court récit baigné des mystères de la lagune.

 ----------
Claude Raucy, né à Vieux-Virton en Lorraine belge, a abandonné avant la retraite son métier d’enseignant pour se consacrer exclusivement à l’écriture. Forte de plus de cent titres, son œuvre comprend des poèmes, des romans, des nouvelles, du théâtre…

----------

Pouvait-on trouver meilleur romancier que Claude Raucy pour redonner vie littéraire au compositeur flamand Adriaan Willaert ? Le récit qu’il nous en donne avec Le maître de San Marco s’inscrit dans la lignée des romans qui, sans crier gare, nous enseignent en nous divertissant. Au gré des péripéties d’une enquête  permettant de tirer au clair des morts suspectes parmi le chœur dont il est le chef à San Marco, nous apprendrons du musicien flamand la place privilégiée qu’il occupe dans la Sérénissime, mais aussi dans l’histoire de la musique de la Renaissance. Le roman commence tambour battant au Palais du Doge, Andrea Gritti. Ce dernier a convoqué le Flamand. Il s’inquiète de ces meurtres en série – les musiciens sont étranglés à l’aide d’une écharpe blanche, abandonnée sur les lieux du crime. Il s’indigne aussi que les enquêtes n’aboutissent pas avec assez de célérité à l’arrestation des coupables.
Sur cette trame, Raucy entrecroise les destins de différents protagonistes, tissant en dentelle serrée l’évocation des liens existant entre Flandre et Italie à l’époque, et cette concurrence entre les villes comme Bruges, Gand, Florence, Rome, Trieste, produisant une incessante émulation des arts. Se mêlent les personnages appartenant à l’Histoire et ceux issus de l’imagination du romancier. Apparaissent les noms de Savonarole, Maître du Monastère San Marco à Florence, « l’autre San Marco », et d’un de ses musiciens (fictifs), Giorgio Cecchi que le romancier dispose sur l’échiquier de son récit face à Bernardo Quintin et Leonardo Simoni, ou le chanteur Pietro Capon et la belle Marika de Haute Croix.

Le Carnet et les Instants . Revue des Lettres belges francophones
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                           TOEGANKELIJK VIA INTERNET

Adriaen Willaert. Musica Nova.
W1126 (1559)
volledig gedigitaliseerd in kleur
Bibliothèque Sainte-Geneviève
cantus: https://archive.org/details/VM25_1RES
altus: https://archive.org/details/VM25_2RES
tenor: https://archive.org/details/VM25_3RES
bassus: https://archive.org/details/VM25_4RES
quinta pars
: https://archive.org/details/VM25_5RES
sexta pars : https://archive.org/details/VM25_6RES
septima pars : https://archive.org/details/VM25_7RES

Grove Music online

                                               

http://www.oxfordmusiconline.com/page/about-omo/about-oxford-music-online
Oxford Music Online is a gateway offering users the ability to search multiple music reference resources in one location. With Grove® Music Online as its cornerstone, Oxford Music Online also provides search of The Oxford Companion to Music (revised 2011), which offers more than 8,000 articles on composers, performers, conductors, instruments and notation, forms and genres, and individual works; and the Oxford Dictionary of Music 2nd edition (revised 2006), which supplements Grove's more extensive articles with content geared toward undergraduates and general users. Both of these sources are included in subscriptions to Grove Music Online. Clicking search results in Grove Music Online leads to the Grove website; search results in the Companion and the Dictionary lead to full text articles on Oxford Reference

                                

https://www.mgg-online.com/

Die Musik in Geschichte und Gegenwart

Die Musik in Geschichte und Gegenwart (MGG) is a general encyclopedia of music. MGG is encyclopedic in the true sense of that term: it offers in-depth articles on every aspect of music as well as many related areas such as literature, philosophy, and visual arts. MGG Online contains the second print edition of MGG, published from 1994 to 2008, as well as current, continuous online updates and additions.
Die Musik in Geschichte und Gegenwart, kurz MGG, ist eine »Allgemeine Enzyklopädie der Musik«. Ihr enzyklopädischer Anspruch unterscheidet sie grundlegend von anderen Nachschlagewerken: MGG bietet tiefgehende Artikel zu jedem Bereich der Musik sowie zu vielen mit ihr verbundenen Gebieten wie Literatur, Philosophie und Bildende Kunst. MGG Online umfasst die zweite Druckausgabe der MGG (MGG2, erschienen 1994 bis 2008), deren Inhalt kontinuierlich aktualisiert, erweitert und zeitgemäß als Online-Datenbank erschlossen wird.
Citaat
Het woord ‘vedel’ roept in onze oren de zeurklank op van een tondeuse waarvan de batterijen bijna leeglopen. Prettig dus om te horen dat Baptiste Romain op deze plaat totaal andere dan grienende geluiden aan zijn instrument ontlokt.(…)

tjb in DE STANDAARD van 13 juni 2018 p. D7 bij de bespreking van IN SECULUM VIELLATORIS. Baptiste Romain vedel. Le Miroir de Musique. Ricercar.

Ingekomen correspondentie

17 aug. 2018
vanwege Jessie Ann Owens

A conference at Colgate University and a concert of madrigals from the first book (1542). Blue Heron will issue their 2-CD set in Fall 2019. And here is a talk I gave about the 1542 book for a general audience at the American Academy of Arts and Sciences.
 Warm greetings to all the CIprianisti in Belgium,
Jessie
 Jessie Ann Owens
Distinguished Professor Emeritus
Music Department
University of California, Davis
Mobile and text: 530 902-5330
Email: jaowens@ucdavis.edu


17 aug. 2018
antwoord van Wim Daeleman
Dear Jessie,
This is absolutely wonderful news! The first madrigalbook of De Rore on CD!  It will be difficult for me to wait until Fall 2019 :-)  !!
Thanks also to let us read your text "Songs of Love and Death …" It is interesting to read about the sequence of modi "Dark … Light" in this book. 
I appreciate also that you, in a few words, explain some concepts that for sure scholars know but maybe not other people (e.g. the comparison with score reading by a quartet these days). This makes your text also more  readable for a wider public, I think.

I love very much your detailed description of the FrontPage of this madrigalbook. And the research about the links between the different poets must have been hard work I think. How did you discover also the coat of arms of Brevio ?!


About the Symposium: Cipriano is on the front page! That's the place where he belongs! Great! I think that this symposium has several very interesting papers. Probably it will be published some day? May I ask you to keep us informed? 
Many thanks!
Warm greetings too!
Wim

17 aug. 2018
antwoord van Jessie Owen
Dear Wim,
Thank you for sharing your reactions. I’m glad you enjoyed the article.
The coat of arms is a fun story. There is an illuminated page with the coat of arms in a book Brevio owned, and then I realized that his uncle, Bishop Francesco Brevio, used a version of it. And finally I visited the church in the small town in Italy, Arqua Petrarca, where Brevio placed a plaque in 1524. Next to the plaque was the same coat of arms as in the book he owned. Now to find a portrait! 
All best,
Jessie



14de jg. nr 6 - 31 mei 2018


Caravaggio. De luitspeler (1596)
 Hermitage. Sint-Petersburg
Dit meesterwerk van Michelangelo Merisi da Caravaggio werd jarenlang aanzien als  niet van de meester zelf maar “uit de school van”. Pas recent werd vastgesteld dat het wel degelijk origineel van Caravaggio was. Zijn bekende karakteristieken zijn heel duidelijk aanwezig: gezochte lichtinval vanuit een zijdelingse lichtbron (meestal een venster) en het detail van een lichtweerspiegeling op de vaas links.
Bij nauwkeurige studie kan men zien dat hij een compositie speelt en zingt van Jacob Arcadelt  (geboren te Luik tussen 1504 en 1506 en gestorven in Parijs op 4 oktober 1568 of 1572 ), nl. het chanson "Vous savez que je vous aime et vous adore... Je fus vôtre."
Van dit chanson bestaat jammer genoeg geen opname. Bij het bewonderen van het schilderij kan men zijn wereldberoemd madrigaal er bij beluisteren: Il bianco e dolce cigno.
Van dit madrigaal bestaan er tientallen opnamen.
U mag kiezen:
Valeria Mignaco alt & Alfonso Marin luit
https://www.youtube.com/watch?v=tgT2LJEhTuk
Hilliard Ensemble
https://www.youtube.com/watch?v=5JLdtBoAba4
The King’s Singers:
http://www.interlude.hk/front/jacques-arcadelt-composer/

Il bianco e dolce cigno
Cantando more
ed io Piangendo
giung’al fin del viver mio,
Stran’e diversa sorte!
Ch’ei more sconsolato,
Ed io moro beato,
Morte che gioia tutto e di desire.
Se nel morir, altro dolor non sento,
Di mille mort’il di sarei contento.

De mooie witte zwaan sterft al zingend
Maar ik kom aan het einde van mijn leven wenend.
Oh! Wat een vreemd en contrasterend noodlot.
Want de zwaan sterft troosteloos
maar mijn sterven is een zegen, want, terwijl ik sterf,
word ik volledig vervuld met vreugde en verlangen.
Ware het niet dat ik bij het sterven een ander verdriet voel,
ik zou blij zijn duizend maal per dag te sterven.

(eigen vertaling)


De laatste zin van dit gedicht doet denken aan “Ancor che col partire” van Cipriano De Rore:

Ancor che col partire                                                Telkens als ik afscheid van je neem,
io mi sento morire,                                                   voel ik me sterven.

partir vorrei ogn’ hor, ogni momento:                     En toch zou ik blij zijn je elk uur te kunnen
tant’ il piacer ch’io sento                                        verlaten, elk moment zelfs, want telkens is  
de la vita ch’acquisto nel ritorno:                             bij mijn terugkeer het genot zo groot,
et cosi mill’ e mille volt’ il giorno                             telkens ga ik herleven. En dus zou ik willen
partir da voi vorrei:                                                   duizend en duizend keer per dag van jou afscheid nemen
tanto son dolci gli ritorni miei

want dan jubelt mijn hart als we terug                                         

                                                           bij elkaar komen.

tekst: Alfonso d’Avalos                                                  (eigen vertaling)

 
Van dit madrigaal bestaan er honderden uitvoeringen: 254 op de website van Wim Daeleman: http://www.cypriaanderore.be/NL/index.htm
We stellen voor:
in een bewerking van Dalla Casa, gezongen door de alt Yulia Mikkonen.
https://www.youtube.com/watch?v=R5f-Uqe7_BU

 Cantare et sonare nel lauto

Dit soort liederen, waarbij de melodie gezongen wordt door één stem onder begeleiding van een luit, de zg. luitliederen, brengt ons ook bij Adriaen Willaert. In 1536 drukt Ottaviano Scotto een bewerking voor zang en luitbegeleiding door maestro Adriano van 22 vierstemmige madrigalen van Philippe Verdelot onder de titel Intavolatura de li madrigali di Verdelotto di cantare et sonare nel lauto, intavolati per Messer Adriano. Ongetwijfeld een uiting van zijn bewondering voor de madrigalen van Verdelot, maar evenzeer een bewijs van de grote vraag naar dit genre muziek: het luitlied. In 1540 volgde een tweede druk. Duidelijk betekende het luitlied een stap in de richting van de monodie, die in de barok een doorbraak zal kennen.
Prof. Ignace Bossuyt (Adriaan Willaert. Leven en werk. Stijl en genres. Leuven. 1985. p. 39-40) neemt aan “dat deze bewerkingen bedoeld waren voor Willaerts uitverkoren zangeres Polissena Pecorina”.

Philippe Verdelot was een Franse componist, geboren tussen 1740 en 1480 in Noord-Frankrijk (Departement Seine-et-Marne) en vooral werkzaam in Florence. De eerste madrigalen die Adriaen Willaert liet drukken, verschenen in madrigaalbundels met vooral madrigalen van Verdelot (1534 en 1536)
De ganse reeks van 22 nummers: op cd door Il Desiderio. Intavolatura dei Madrigali di Verdelot (1536).
Label : STRADIVARIUS 33325. 1995. Ook op SPOTIFY.
Luisteren we naar het meest uitgevoerd nummer op cd: Madonna, qual certezza op tekst van Dragonetto.
Op SPOTIFY maar ook op Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=45lD_XFYRD0

Madonna, qual certezza                        Ach meisje. Hoe zou ik meer zekerheid kunnen hebben
Haver' si può maggior' del mia gran foco    over het grote vuur dat in mij brandt
Che veder' consumarmi a poco a poco?       nu ik me beetje bij beetje voel opbranden?
Oimè, non conoscete                                               
Ach, weet je dan niet
Che per mirarvi fiso                                      dat ik zo intens naar je staarde
Sono col pensiero da me tanto diviso          
dat ik van mezelf ben vervreemd geraakt
Che transformarmi sento in quel' che se
en dat ik mezelf getransformeerd voel in wat jij bent?
Lasso, non v'accorgete                                 
Ach, weet je dan niet
Che poscia che io fu preso al vostro laccio  
dat sinds ik in je valstrik ben gevallen,
Arrosso, impalledisco, ardo, et aghiaccio?  
ik bloos, ik verbleek, ik verbrand en ik bevries?
Dunque, se ciò vedete                                  
En als je dit ziet, meisje.
Madonna, qual certezza                               
Hoe zou ik meer zekerheid kunnen hebben
Haver' si può maggior' del mia gran foco   
over het grote vuur dat in mij brandt
Che veder' consumarmi a poco a poco?      
nu ik me beetje bij beetje voel opbranden?

tekst: Dragonetto Bonifazio                          (eigen vertaling)

Wie enigszins thuis is in de Franse poëzie zal bij het lezen van bovenstaande Italiaanse  teksten spontaan denken aan:
Partir, c’est mourir un peu,
C’est mourir à ce qu’on aime :
On laisse un peu de soi-même
En toute heure et dans tout lieu…

Deze zinnen, geschreven 400 jaar later, zijn van Edmond Haraucourt (1856 - 1941).
Een opvallende gelijkenis. Toevallig? Lees verder een reactie van Joost Vanbrussel.

Hieronder de oorspronkelijke druk van Madonna qual certezza. Verdelot, bew. Adriaen Willaert (1536)
(Österreichische Nationalbibliothek)
Bemerk hoe de muziek voor de luit niet met de noten is aangeduid maar met de vingergrepen op de zes snaren.

Moderne partituur: Bernard Thomas, ed. Intavolatura de li madrigali di Verdelotto: de cantare et sonare nel lauto, 1536. Renaissance Music Prints iii, Londen, 1980 (bron: 1540)

Het Adriaen Willaert Trio uit Roeselare en Tielt

Nieuw blokfluitenensemble, nieuwe uitvoering, nieuwe opname
Het Adriaen Willaert Trio, dat bestaat uit Astrid Casteels, Beatrijs Deboutte en Werner Mareels, speelt ricercar primo (onze nummering C1)
Te beluisteren op Youtube:
https://www.youtube.com/watch?v=Whg-Zgc4HQU&feature=share







     Iets over de vader en grootvader van Josquin Des Prez en over zijn kinderjaren.
In een recent artikel over de biografie van Josquin des Prez (Dad and Granddad were Cops. Josquin’s Ancestry )(*) vertelt prof. Herbert Kellman interessante dingen over de vader en grootvader van Josquin, die, zoals de titel luidt, politie-agenten waren. Ze zouden beide “Gossart Des Prez” geheten hebben en de jongste van de twee, de vader dus van Josquin, (Hij noemt hem Gossart II) zou volgens de gevonden documenten ooit acht maand in Doornik in de gevangenis hebben gezeten omwille van een ongeoorloofde handeling bij het arresteren van een persoon. Hij had een vrouw aangehouden in Doornik, waar hij niet bevoegd was. Blijkbaar een groot vergrijp! (d’avoir pris a cause de sen offisce une femme sur le pooir et banlieuwe de tournay). Ook nog andere misstappen over Josquin’s vader staan vermeld in die archieven. Daarom is Kellman ongenadig en typeert hem als: a heedless, headstrong person, belligerent and abusive in his police service, and, not least, a blunderer.
Voor de grootvader, Gossart I, heeft hij meer eerbied: I believe these disparate glimpses do allow us to sketch a likely, if incomplete outline of Gossart I’s character: a conscientious and reliable man, competent in his duties whether in police or quasi-military service, prudent enough to be his superior’s close aide in difficult missions, temperate enough to be mayor of his town for two years.
Over Gossart I valt inderdaad veel te vertellen: de vele opdrachten als hoofd van het politiecorps en dat hij van 1432 tot 1433  burgemeester was van Saint-Sauveur. Of Saint-Sauveur de geboorteplaats is van Josquin Des Prez laat hij in het midden. Toch is hij er van overtuigd dat die in de omtrek van Ath moet gezocht worden.

Prof. Kellman bespreekt ook de verschillende schrijfwijzen van de naam, o.m. de opvallende naam “Lebloitte dit Desprez” en stelt verder dat de Schelde de grens vormde van het Bourgondische Henegouwen, waardoor Condé-sur-L’Escaut wel degelijk tot die provincie behoorde en niet tot Doornik, dat toen behoorde tot de Franse Kroon. Gossart Des Prez, vader en zoon, waren in dienst te Ath, een van de belangrijkste steden in dit gebied en hoofdstad van een zg. Kanselarij (in het Engels: Castellany).

De stemverandering

In datzelfde artikel gaat prof Kellman ook dieper in op de vraag naar de juiste geboortedatum van Josquin des Prez. Hij argumenteert voor het jaar 1450. Een datum die trouwens algemeen aanvaard is. Zowel MGG, als Grove als Thierry Levaux vermelden: ca. 1450-1455. David Fallows echter stelt voor: 1455.
Een van de argumenten die prof. Kellman gebruikt om die datum te verrechtvaardigen is het feit dat er een document is bewaard waarin vermeld staat dat Josquin in 1466 het koor van Saint-Quentin, waarin hij vanaf zijn 7de jaar zou gezongen hebben, verlaat. Hij voegt er aan toe: “op de leeftijd van zestien, in de algemeen aanvaardde veronderstelling dat de jongensstemmen muteerden rond die leeftijd.”
Graag een paar bedenkingen rond die laatste bewering, dus omtrent de stemwisseling bij jongens.
Eerst en vooral is de mutatie geen “breuk” zoals het in het Engels genoemd wordt:  a broken voice.
De verandering is niet meer dan een groeiproces van de stembanden, samen met de algemene groei van het ganse lichaam. De stembanden worden langer en iets dikker. Bij meisjes daarentegen worden ze slechts weinig langer maar wel dikker en krachtiger.
Wat is de gemiddelde leeftijd waarop dat gebeurt?
Vandaag is dat rond 12 jaar.
Vroeger was het later. Ikzelf ben nu ca. 60 jaar geleden veranderd toen ik bijna 13 werd. Ik herinner me dat tamelijk precies en ik weet ook dat ik de eerste was van mijn klasgenoten.
Van waar dat verschil vroeger en nu? Gewoon omdat de kinderen nu groter groeien en dus iets vroeger die verandering ondergaan. Het zou interessant zijn te vernemen of men in een streek, waar de kinderen niet zo groot groeien als in onze streken,  bijv. in Japan, op welke leeftijd daar de mutatie gewoonlijk plaats vindt bij de jongens. Wellicht is dat niet zo vroeg.
Ik ben dan later gedurende 30 jaar dirigent geweest van een jongenskoor. De stemverandering vond in die periode gewoonlijk plaats rond 12 jaar, maar er zijn natuurlijk verschillen, zoals men ziet dat er ook duidelijke verschillen zijn in de manier waarop kinderen groeien.
Het verschil in de stemmutatie kan liggen in “vroeg of laat”, maar ook in “snel of geleidelijk”.
Iets vroeger dan 12 jaar komt voor. Maar later dan 12 gebeurt ook. Ik heb een jongen gekend in mijn koor die aan 17 jaar nog zong en zelfs nog sprak met zijn kinderstem. Nochtans was hij qua lichaamsbouw normaal groot geworden. Een psychiater zei me: Het zou kunnen liggen aan een te sterke “moederbinding”. Toch is die jongen op een bepaald moment, een beetje later dus dan de anderen, met een mannenstem gaan spreken en zingen. Hij werd later zelfs logopedist. Blijkbaar  heeft hij er geen trauma aan overgehouden!
Een verschil in leeftijd dus, maar een verschil in “snelheid” is even vanzelfsprekend. Doorgaans verloopt de mutatie heel geleidelijk. De jongen bij wie het gebeurt, is het nauwelijks gewaar. De evolutie verloopt gewoonlijk als volgt: Een zanger stelt bij het zingen vast dat die hoge noten meer moeite kosten en hij komt vragen om over te schakelen van sopraan naar alt en nog later naar tenor. Dat wil zeggen: hij blijft zingen, maar nu wat lager dan vroeger. Dit gaat wel gepaard met een verandering van de kleur van de stem. Er is een verlies aan lenigheid, aan kracht en aan helderheid. Het kan jaren duren eer het zingen weer optimaal is. En meer nog, operazangers stellen vast dat hun stem pas aan de leeftijd van 30 jaar zijn maximum bereikt.
Maar het kan evengoed voorvallen dat de stemmutatie heel plots en heel snel gebeurt. Ik heb jongens gekend die in twee weken tijd hun “nieuwe” stem kregen. In dit geval, wanneer het zo snel gaat, verliezen ze gemakkelijk de controle over hun stem. Ze kunnen niet meer zingen en soms zelfs niet meer normaal spreken. Ik hoor zo’n jongen nog komen: “Ik ga uit het koor.” En in die korte zin slaat zijn stem tweemaal over!
Op zichzelf is dat geen ramp. Alles valt wel weer “op zijn plooi”.
De vraag die we hier stellen is: hoe was het in vroegere tijden: in de kapittelkerken in de renaissance, waar ze die moeilijke polyfonie moesten aankunnen? Bij Bach, met die “lastige” aria’s in zijn passies en cantates?
Prof. Kellman verwijst naar twee auteurs in dat verband:
Richard Rastall (**) spreekt van tussen 14 en 20 jaar met een gemiddelde van 17 en een half.
Jane Flynn (**) vermoedt rond 14 en 15 jaar.
Voor Prof. Kellman stelt 16 jaar en berekent zo bij Josquin zijn geboortejaar in 1450 en niet later, omdat een vroegere stemwisseling heel onwaarschijnlijk is. 
Een laatste ervaring. Prof Kellman maakt er ook allusie op: de opvoeding thuis en op school kan ook invloed hebben.
Ik heb me lang als dirigent van het jongenskoor de vraag gesteld: Hoe komt het dat er in Oost-Vlaanderen meer en betere jongenskoren zijn dan in West-Vlaanderen?  Dit heb ik duidelijk kunnen vaststellen toen we met onze jongens uit Roeselare samen zongen met de koren uit Gent, Sint-Niklaas en Aalst. Ik vermoed dat dit te maken heeft met de manier van spreken. In West-Vlaanderen spreekt men lager. In Oost-Vlaanderen, en vooral in Gent, spreekt men met een iets hogere stem. Wie bij ons een hoge stem heeft, valt onmiddellijk op wanneer hij hoog spreekt. Dus gaat men te laag spreken en dat is nadelig voor het gebruik van de stem, zowel bij het zingen als bij het spreken. Misschien kan hetzelfde gezegd worden van Antwerpen en Limburg. Denk ook aan de jongens in Engeland. Ook daar klinkt de spreektaal veel hoger en zijn er (wellicht mede daardoor) zulke goede jongenskoren.

(*) Herbert Kellman.  Dad and Granddad were Cops. Art. in  Uno gentile et subtile ingenio: Studies in Renaissance Music in Honour of Bonnie J. Blackburn. Edited by M. Jennifer Bloxam, Gioia Filocamo, and Leofranc Holford-Strevens. Belgium: Brepols. 2009.
(**) Richard Rastall, “Choirboys in Early English Religious Drama,” Young Choristers 650—1700, Susan Boynton and Eric Rice, eds. (Woodbridge: The Boydell Press, 2008), 69—70; Jane Flynn, “Thomas Mulliner: An Apprentice of John Heywood?”, ibid., 174.

Ten slotte, nog dit over Josquin Des Prez : herbeluister de vijfdelige radioreeks op France Musique:
Josquin Des Prez à Condé-sur-L’Escaut en 1521. « Le musicien le plus célèbre de toute l’Europe. »
Uitgezonden van ma. 21 tem vr. 25 mei telkens van 13.30u tot 14.00u, maar ook nadien te beluisteren in de reeks “micropolis”.
https://www.francemusique.fr/emissions/musicopolis/josquin-desprez-a-conde-sur-l-escaut-1-5-61220

------------------------

Concertreis Collegium Vocale Gent o.l.v. Philippe Herreweghe

met hun programma “O tempo, o ciel!” waarin madrigalen van Roland DE LASSUS: Madrigali novamente composti a 5 voci [Nürnberg 1585] en Madrigali a 4-5-6 voci, novamente composti [Nürnberg 1587].
https://www.collegiumvocale.com/concert/o-tempo-o-ciel-2/
08/06/2018 | 20:00 Essen (NL)
09/06/2018 | 20:30 Leuven
10/06/2018 | 16:30 Saint-Michel-en-Thierarche (Fr)
11/06/2018 | 19:30 Londen
12/06/2018 | 20:00 Utrecht
13/06/2018 | 20:00 Keulen
14/06/2018 | 20:00 Brussel
15/06/2018 | 20:30 Parijs
16/06/2018 | 20:00 Amsterdam

Concerten, liturgische vieringen en koorcursussen in juni 2018

Do. 31 mei 2018 te 21.00u. Cremona (Italië).
The Tallis Scholars met o.m. Josquin Des Prez, Heinrich Isaac en Nicolas Vaet.
http://www.thetallisscholars.co.uk/concerts

Zat. 2 juni 2018 te 18.00u. St. Peter & St. Paul. Northleach (UK). Stile Antico met hun programma Queen of Muses waarin o.m. Roland DE LASSUS en Adriaen WILLAERT.
https://www.stileantico.co.uk/concerts/2018/06/02/queen-of-muses-4 Zat. 2 juni 2018 te 18.30u. Église de Bray sur L’Escaut (Fr).
Dansen en liederen uit Venetië met o.m. Adriaen Willaert door het Ensemble Silène op renaissance-instrumenten.
https://www.mapado.com/france/concert-et-initiation-danses-renaissance

Zat. 2 juni 2018 te 20.00u. Sint-Laurentiuskerk. Hove. Het koor POLYFOON o.l.v. Lieven Deroo met o.m. Josquin DES PREZ, Johannes OCKEGHEM, Roland DE LASSUS en Cipriano DE RORE.
https://polyfoon.be/kalender/

Ma. 4 juni 2018 te 12.00uPM tot 1.00uPM. St.- Joseph of Arimathea. Berkeley (USA) met o.m. Descendi in hortum meum van Cipriano DE RORE en Nigra sum sed Formosa van Jean L’Héritier.
https://www.eventbrite.com/e/anticipation-and-wonder-tickets-45755002444  

Do. 7 juni 2018 te 12.00PM. St. Clemens Episcopal Church. Berkeley (USA)
JOHANNESSON, KRUEGER, LION, MELIN, SEE.
À la Fontaine; Renaissance Consorts and Baroque Trios, Quartets and Quintets for Traversi, from Willaert to Boismortier
http://www.berkeleyfestival.org/johannesson-krueger-lion-melin-see/

Zat. 9 juni 2018 te 19.30u. Decanale Kerk. Zottegem. De groepen Crescendo, Pandora en Quilisma met een programma “Klanken in de tijd van Egmont” met werken van Josquin DES PREZ, Pierre PHALÈSE en Benedictus APPENZELLER.
www.quilisma.be

Van zo. 10 tot zat. 16 juni 2018. Music at Monteconero (Italië)
A course for choral singers led by Gabriel Crouch.
Wordt ingestudeerd o.m. van Cipriano De Rore. Dissimulare etiam sperasti.
info: http://www.lacock.org/html/body_monteconero.htm

Di. 12 juni 2018te 20.30u. O.L.Vrouwkathedraal. Parijs. (Fr)
Concert door de Maîtrise Notre Dame de Paris o.l.v. Emilie Fleury met o.m. Josquin DESPREZ, Roland DE LASSUS, Jean MOUTON en Adriaen WILLAERT.
https://www.music-opera.com/en/cathedrale-notre-dame-de-paris/144571-byrd-dowland-luis-de-victoria-guerrero-mouton-josquin-desprez-willaert-hassler-lassus-monteverdi-gesualdo.html#infosTab1

Za. 16 juni 2018 – concert
te 20.15u. Bartholomaeuskerk. Beek (NL). Vocaal Ensemble PANiek.  Magnificat, Motetten en Madrigalen met o.m. Adriaen WILLAERT.
http://www.vocaalensemblepaniek.nl/agenda.html

Zo. 17 juni 2018 – liturgische viering
te 10.00u. St.-Pieterskerk. Leuven. Missa super Laudate Dominum. Roland DE LASSUS door Currende o.l.v. Eric Van Nevel in het kader van @MISSAM.
www.currende.be .

Do. 21 juni 2018 te 19.00u. Prado. Madrid. Singer Pur met o.m. Josquin DES PREZ en Adriaen WILLAERT.
https://www.singerpur.de/de/termine/

Do. 28  juni 2018 te 12.00u. Molen De Ster. Tivoli Vredenburg. (NL)
Lagrime Blokfluit Consort met hun programma “verborgen juwelen” waarin o.m. Adriaen WILLAERT  en Antoine BUSNOIS.
https://www.tivolivredenburg.nl/agenda/verborgen-juwelen-lagrime-blokfuit-consort-28-06-2018/

Vr. 29 juni 2018 te 19.15u. East Neuk Festival Miserere 1. The Tallis Scholars o.l.v. Peter  Phillips met o.m. verschillende werken van Josquin DES PREZ.
http://www.thetallisscholars.co.uk/concerts

Zat. 30 juni 2018 te 19.30u. Church of St Michael and All Angels , Galleywood, Chelmsford (UK). Chelmsford Singers met werken van o.m. Roland DE LASSUS, Jean RICHAFORT en Jacob CLEMENS NON PAPA.
http://www.chelmsfordsingers.co.uk/

Di. 3 juli 2018
te 20.00u. Abdij Floreffe (B). The Tallis Scholars o.l.v. Peter Phillips met o.m. Jean MOUTON en Heinrich ISAAC.
http://www.thetallisscholars.co.uk/concerts


Frauen Kunst und Macht
Drei Frauen aus dem Hause Habsburg
Margarete von Österreich, Maria von Ungarn en Katharina von Österreich

Sonderausstellung Innsbruck
14. Juni bis 7. Oktober 2018
täglich 10 – 17 Uhr
Die große Sonderausstellung im Sommer 2018 auf Schloss Ambras Innsbruck steht ganz im Zeichen von drei bemerkenswerten Renaissancepersönlichkeiten, die besondere Leistungen für die Künste erbracht haben: Herrscherinnen und Sammlerinnen aus dem Hause Habsburg:
Margarete von Österreich (1480-1530),
Maria von Ungarn (1505-1530)
sowie Katharina von Österreich (1507-1578).
Zum ersten Mal in einer Ausstellung – nicht nur des Kunsthistorischen Museums, sondern
überhaupt – wird ein Vergleich des höfischen Mäzenatentums mit Blick auf Frauen in der Renaissance vorgenommen.
Die Ausstellung präsentiert rund 100 Werke aus bedeutenden europäischen Sammlungen, darunter auch Objekte aus Schloss Ambras Innsbruck und herausragende Stücke aus dem Kunsthistorischen
Museum Wien.

Zur Ausstellung, kuratiert von Dagmar Eichberger und Annemarie Jordan Gschwend, erscheint ein Katalog.
https://www.academia.edu/35516802/FORTHCOMING_EXHIBITION_SCHLOSS_AMBRAS_INNSBRUCK._June_14-October_7_2018?auto=download&campaign=weekly_digest



Nieuwe cd’s met Willaert

AMOR CHE FAI
Lieder zur Laute
Aus Renaissance und Barock
Sabine Loredo Silva mezzosopraan
Ulf Dressler luiten
RECORD JET
2018
Van Adriaen Willaert:
-Quanto Sia liet il giorno
-Vita della Mia vita

verder: Sefardische volksliederen en werken van Esteban Daza, Diego Pisador, Luis de Milán, Alonso Mudarra, Cancionero de Palacio, Luis de Narváez, Marco Daquila, Antonio Capiroli, Giulio Caccini, Claudio Monteverdi, Pierre Attaingnant, Lochheimer Liederbuch, Hans Neusidler en John Dowland.
http://www.loredosilva.de/musikbeispiele/

 

 

COMMEDIA! COMMEDIA!
Accademia Strumentale Italiana
Stradivarius STR 37090
2018

Van Adriaen Willaert:
-Vecchie letrose
-O dolce vita mia

Andere componisten: Gasparo Zanetti, Giuseppino Del Biado, Vincenzo Capirola, Orazio Vecchi, Giulio Cesare Barbetta, Marco Fabritio Caroso, Filippo Azzaiolo, Luis de Narvaez, Vincenzo Ruffo, Josquin DESPREZ, Roland DE LASSUS, Clement Janequin, Davide Monti, Benedetto della Tiorba Ferrari, Matthew Locke, Vincenzo Calestani en anonimo XVI sec.
http://www.stradivarius.it/scheda.php?ID=801157037090700

 

 

Citaat

Timothy R. McKinney. Adrian Willaert and the Theory of  Interval Affect. The Musica Nova and the Novel Theories of Zarlino and Vicetino. Surrey, 2009. p.224.

Willaert’s madrigals exhibit stylistic growth that bridges the gap between the early and lighter madrigal style of Verdelot and Arcadelt and the mature and more weighty style typical of Rore and subsequent madrigal composers from the middle decades of the sixteenth century. (...)
Some of the differences I have noted between the Musica nova madrigals and Willaert’s other madrigals simply reflect the general growth of Willaert’s compositional style over a substantial span of years. Perhaps the best example here is his increasing tendency to avoid harmonic successions involving whole-step motion between major sonorities, ostensibly because of the false relation such progressions entail (as explained by Zarlino).

 

Ingekomen correspondentie

Di. 29 mei 2018
Beste Claudine, Herman en Arnold,
De inmiddels overleden Italiaanse popzangeres Valentina Giovagnini heeft o.d.t. Madrigale een versie opgenomen van De Rore's beroemdste madrigaal Anchor che col partire. Haar versie lijkt echter nauwelijks op het origineel en dus heeft Wim het niet willen opnemen in de discografie op de website.
https://www.youtube.com/watch?v=acE2h4qz7Dk
Ook De Rore's meest bizarre compositie Calami sonum ferentes heeft anderen tot voorbeeld gediend! In de opera L'incoronazione di Poppea van niemand minder dan Claudio Monteverdi komt een passage voor, die duidelijk op De Rore's motet gebaseerd is.
“Amici è giunta l’ora / Non morir, Seneca”
https://www.youtube.com/watch?v=J0-nHNYBYdk
Blijkbaar heeft De Rore’s muziek de nodige invloed uitgeoefend!
Met vriendelijke groeten,
Serge De Man


------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zat. 26 mei 2018
Brief van filoloog en dichter Joost Vanbrussel uit Roeselare, waarin hij reageert op bovenstaande verwijzing naar de Franse dichter Haraucourt.
Goeie vondst, bijna een letterlijke vertaling... Maar het aspect van 'sterven aan iets '  (mourir à ce qu'on aime...), lijkt mij het belangrijkste van dit gedicht..... Wij 'zaaien' onze ikjes in relaties, verwezenlijkingen, avonturen, samenzijn met anderen, invloed op anderen, kunst en muziek waar anderen van genieten....en bij het afscheid nemen moeten WIJ van al die invloeden (waardoor wij ons bevestigd weten, en waardoor wij in het sociale leven ook ons eigenlijke IK  in wisselwerking opgebouwd hebben en waarin we ons 'thuis' voelen...)  ook wat achterlaten... (om opnieuw  onze 'ikjes' elders te 'zaaien'.....)
Dat afscheid nemen vaak als 'sterven' aangevoeld en aangeduid wordt, lijkt me heel natuurlijke beeldspraak en een beeldspraak van ALLE tijden, vooral als het afscheid van iets of iemand ook als pijnlijk en  'definitief' aangevoeld wordt, als iets onomkeerbaar. Die betekenis van het definitieve verlies en van het verdriet dat daarmee gepaard gaat, steekt misschien meer in de oude madrigalen...(verdriet dat dan groter is naarmate ook de beleving bij het lief groter was....)
Zoals in een oorlogsgedicht van Wilfred Owen, waar de bloemen die de soldaten van hun vrouw of lief krijgen bij de afreis naar het front, hem al doen denken aan gelijkaardige bloemen op het graf van (vaak diezelfde) gevallen soldaten....
Beste groet!
Joost

                                                                                   
Belangrijk:

De volgende maanden zullen de Willaert – De Rore Nieuwsbrief  en I Fiamminghi niet meer verschijnen.
We zullen onze publicaties terug rondsturen vanaf eind augustus, resp. iedere maand en iedere dag.

 

 

 

 

 

14de jg. nr 5 - 30 april 2018


Gold

Brugse stemmen uit de renaissance

 

Een nieuw festival voor Brugge
stad van muziek, stad van verhalen
van maandag 07 mei tem zondag 13 mei 2018


Ma. 7 mei 2018 van 10.00u tot 16.30u. – Luistercursus. Kamermuziekzaal. Concertgebouw.
Jacob Obrecht. Topmusicus in het XVde eeuwse Brugge.
door Hendrik Vanden Abeele en het ensemble Psallentes

Woe. 9 mei 2018 te 20.00u. – Panelgesprek. Kamermuziekzaal. Concertgebouw.
Solidariteit vroeger en nu. Donaas en Adriana de Moor droegen als rijke Bruggelingen zorg voor hun stadsgenoten die het minder gemakkelijk hadden. Tijd dus voor een gesprek over solidariteit in onze tijd.
Do. 10 mei te 15u
Vr. 11 mei te 10.30u en te 15.00u
Zat. 12 mei. Te 10.30u
(Engels)
4 x Obrechtwandeling. In het voetspoor van de muziek.
Do. 10 mei te 20.00u – concert in de Sint Jacobskerk.
inleiding te 19.15u. door prof. em. Ignace Bossuyt.
The Tallis Scholars. Jacob OBRECHT.  Missa de Sancto Donatiano. Nicolas Gombert. Magnificat IV.
Vr. 11 mei van 18.30u tot 19.45u. Hospitaalmuseum.
Vrij bezoek met inleiding op Hans Memling en op de Missa de Sancto Martino van Jacob Obrecht.
Vr. 11 mei te 20.00u – concert in de Onze Lieve Vrouwekerk.
Psallentes. Jacob Obrecht.  Missa de Sancto Martino
Zat. 12 mei te 15.00u – concertwandeling. Start en einde op de Burg.
“Take out Obrecht” o.l.v. componist Frederik Neyrinck.
Zat. 12 mei te 20.00u – concert. Concertzaal. Concertgebouw.
inleiding te 19.15u.
Het Huelgas Ensemble met “Brugge als centrum van Bourgondische muziekcultuur: Jacob Clemens non Papa. Missa Gaude Lux Donatiane plus motetten van o.m. Antoine Busnois, Arnoldus Brugensis, Adriaen Willaert en Gilles Joye
Zo. 13 mei te 11.00u – Architectuurlezing. Kamermuziekzaal. Concertgebouw.
“De lokroep van de muze”. Een bevlogen exposé van architect Hera Van Sande over de gesloopte Sint-Donaaskerk, over de mythische Burg en over kunstenaararchitect Toyo Ito.
Zo. 13 mei te 11.00u – Liturgische viering in de Onze Lieve Vrouwekerk.
opgeluisterd door het koor Currende o.l.v. Eric Van Nevel “met enkele Brugse hoogstandjes”.
Zo. 13 mei te 15.00u – Wandeling
Donaaswandeling met “Pop upconcerten” op historische plaatsen.

https://www.concertgebouw.be/nl/gold



Jacob Obrecht,

schilderij eerst toegeschreven aan Hans Memling, maar later aan een onbekend meester uit de omgeving van Memling. 1496/1497.
Hangt in het Kimbell Art Museum. Texas.
Mais ce sont surtout Jacob Obrecht (1458-1505) et Adrian Willaert (149-1562) qui contribuèrent au prestige international de la musique de Bruges. Le Gantois Obrecht fut le chef de choeur de Saint-Donatien durant deux périodes (1485-1491 et 1498-1562). Un certain nombre de ses compositions les plus réussies sont explicitement liées à la ville, comme les motets O Beate Basili (une ode à la chapelle où la relique du Saint Sang est encore conservée de nos jours), et O preciosissime sanguis, en l’honneur du Saint Sang, et comme probablement aussi les messes Missa de Sancto Martino et  Missa Salve diva parens.

Prof. Ignace Bossuyt, art. Bruges in Guide de la Musique de la Renaissance, Parijs, 2011,
p. 317.

Prof. Ignace Bossuyt is ook te beluisteren:
Di. 8 mei 2018 – te 20.00u. lezing in de Onze Lieve Vrouwekerk te Brugge.
Ignace Bossuyt over de “Brugse polyfonisten”: Jacob Obrecht, Lupus Hellinck e.a.    

Do. 10 mei te 20.00u
– concert in de Sint Jacobskerk.
inleiding te 19.15u. door Ignace Bossuyt.
The Tallis Scholars. Jacob OBRECHT.  Missa de Sancto Donatiano. Nicolas Gombert. Magnificat IV.



Concerten en liturgische vieringen eind april en mei 2018
Zo. 29 april 2018 – radioconcert
te 11.00u. Elbphilharmonie. Hamburg. Singer Pur met o.m. Josquin DES PREZ, Johannes OCKEGHEM en Heinrich ISAAC.
Te beluisteren via radio NDRkultur.
https://www.ndr.de/ndrkultur/programm/epg1482_display-all_date-2018-04-29.html
Meer uitleg, zie I FIAMMINGHI vandaag.
Zo. 29 april 2018 – liturgische viering
te 11.00u. St. Ignatius of Antioch Episcopal Church. New York met het parochiekoor in o.m. Missa 'Mort m'a privé'. Thomas Crecquillon.
http://www.saintignatiusnyc.org/Music_Schedule.html#jan

Do. 3 mei 2018 te 18.00u. The House of the Academy. Cambridge (VS).
Blue Heron zingt samen met de sopraan Margot Rood “Songs of Love & Death: Sonnets by Petrarch and others set by Cipriano De Rore” uit I madrigali a cinque voci (Venetië, 1542)
Zelfde programma op zat. 5 mei 2018 te 19.30u. Concord Free Public Library. Concord (VS).
http://www.blueheron.org/
Vr. 4 mei 2018 te 20.00u. Sint Quintinuskathedraal. Hasselt.
Graindelavoix o.l.v. Björn Schmelzer. Cipriano De Rore. Il Furore e il Pianto.
Zelfde concert 19 mei 2018 te 20.00u. Sint-Jan-Evangelistkerk. Borgerhout.
www.graindelavoix.be
Vr. 4 mei 2018 te 19.30u. St John’s Lutheran Church. Eau Claire (VS).
Schola Cantorum of Eau Claire met o.m. werk van Roland De Lassus, Giaches De Wert en Adriaen Willaert.
Zelfde concert zo. 6 mei 2018 te 14.00u. Menomonie area. Wisconsin (VS).
http://scholaec.org

Zo. 6 mei 2018 te 18.00u. Kirche St. Pankratius. Schwetzingen (D).The King’s Singers met o.m. Heinrich Isaac.
http://www.schwetzingen.de/pb/site/Schwetzingen/node/38281/Lde/zmdetail_15529702/The_King_s_Singers.html?zm.sid=zmhiuefk5wr1&nodeID=15529702
Zelfde concert: maandag 7 mei te 19.30u. Theater der Stadt Schweinfurt (D).
http://www.theater-schweinfurt.de/spielplan.php?spl=info&infoid=F910

Woe. 9 mei 2018 te 19.30u. Peoria. Arizona (VS).
Helios and the Mill Ave Chamber Players met o.m. Adriaen Willaert.
https://tickets.theaterworks.org/


Zat. 26 mei 2018 te 20.15u. Sint-Elooiskerk. Kortrijk
Poëzie en polyfonie: twee koren, twee data, twee muziekgenres.
Het Leuvens Kamerkoor FLORILEGIUM o.l.v. Simon Van Damme zingt polyfonie van Cipriano De Rore, William Byrd, Heinrich Schütz, Henri Purcell en Felix Mendelssohn.
Het koor ALTRA VOCE o.l.v. Steven Verplancke zingt Morten Lauridsen en Ola Gjelo: hedendaagse composities op poëtische teksten.
Zelfde dubbelconcert: zondag 27 mei te 15.00u. Heilig-Hartkerk. Blauwput. Kessel-lo.
http://www.florilegium.be/Volgende_Concert.html
Zat. 26 mei 2018 te 19.30u. Portaferry. Northern Ireland.
The Tallis Scholars met o.m. Josquin Des Prez en Roland De Lassus.
http://www.thetallisscholars.co.uk/concerts

Do. 31 mei 2018 te 21.00u. Cremona (Italië).
The Tallis Scholars met o.m. Josquin Des Prez, Heinrich Isaac en Nicolas Vaet.
http://www.thetallisscholars.co.uk/concerts


Claude Le Jeune uit Henegouwen

Claude Le Jeune werd geboren ca. 1530 in Valenciennes. Hij overleed in Parijs in sept. 1600.
Hij was dus tijdgenoot en landgenoot van Séverin Cornet, die eveneens ca. 1530 in Valenciennes werd geboren, maar die overleed in Antwerpen in maart 1582.
Deze laatste wordt zonder discussie door ieder musicoloog “Franco-Vlaams” genoemd.
Bij Claude Le Jeune ligt het moeilijker.
Bij *Grove (vol. 14, p. 531) is hij “French composer”.
Hij staat niet vermeld in *Levaux “Dictionnaire des compositeurs de Belgique”, terwijl Séverin Cornet er wel wordt vermeld (p. 137).

Anderzijds geeft Paul Van Nevel hem een plaats in zijn concertprogramma “Arcadia in Flandria – Facetten van de Vlaamse polyfonie 1550-1600, want geboren in Valensijn, een oude benaming voor Valenciennes.”
Waarom dit verschil?
Valenciennes was in de renaissanceperiode een belangrijke stad in Henegouwen. Misschien zelfs een van de belangrijkste.
In 1524 doet Karel V een plechtige intocht in die stad.
Maar Valenciennes werd een bolwerk van het protestantisme. Ook Claude Le Jeune keert zich naar het protestantisme. Hij verlaat Valenciennes en trekt naar Parijs. Wanneer koning Hendrik IV, die protestant (Hugenoot) geworden was, in 1589 de troon bestijgt, neemt Claude Le Jeune contact met hem en hij wordt aangesteld als hofcomponist.
Filips II belegert in 1566 Valenciennes,  moet er het onderspit delven, maar de stad blijft toch onder de kroon van de Spaanse Habsburgers.
Pas in 1677 werd die stad door Lodewijk XIV veroverd en samen met grote delen van Henegouwen en Vlaanderen zoals Rijsel en Duinkerke bij Frankrijk ingelijfd. Lodewijk XIV deed hetzelfde met delen uit Noord-Spanje (Perpignan), Noord-Italië (Barcelonette) en West-Duitsland (Straatsburg en Besançon).
Henegouwen, zoals het vroeger was met de steden Bergen, Doornik, Valenciennes, Nijvel en Zinnik, was de bakermat van veel van onze allergrootste polyfonisten: Josquin Des Prez, Roland De Lassus, Johannes Ockeghem, Pierre de la Rue, Guillaume Dufay, Gilles Binchois, Géry De Ghersem, Marbrianus de Orto, Loyset Compère, Séverin Cornet, Jean De Macque (ook geboren in Valenciennes) en veel andere. Claude Le Jeune zou toch heel mooi in dat rijtje passen!
*Grove. Dictionary of Music and Musicians. Londen. 2002.
French composer. (...) He was one of the most prolific and significant composers of the second half of the 16th century and one of the chief exponents of musique mesurée à l’antique; his application of this and other theories of musical and textual relationships had a lasting influence on French sacred and secular music.
*MGG. Die Musik in Geschichte und Gegenwart. Kassel. 2003. Richard Freedman (vol. 10, p. 1538).
Le Jeunes groβes Interesse an Cantus firmus, Kanon sowie den Traditionen der polyphonen Bearbeitung zeigen, daβ er einer ganzen Reihe französischer und frankoflämischer Komponisten polyphoner Musik verpflichtet ist, darunter A. Willaert (vgl. Le Jeunes „Amour, quand fus-tu né?“, das eine Anleihe an Willaerts „Quando nascesti amor“ ist), Cl. Janequin (dessen „Le Chant du rossignol“ er erweiterte und überarbeitete) und J. de Richafort (dessen Motette „Philomena praevia“ Le Jeune als Vorlage für seine eigene Vertonung desselben Texts verwendete). Diese Werke könnten die Vermutung stützen, daβ die Musikauffassung von Le Jeune in Nordfrankreich und den Niederlanden geprägt wurde.
*Thierry Levaux. Dictionnaire des compositeurs de Belgique du moyen âge à nos jours, Ohain-Lasnes, 2006.

Lees ook over de geschiedenis van Valenciennes:
http://valenciennes.chez.com/histoire.htm
Is het correct dat we Claude Le Jeune “toe-eigenen” als een van de grootste meesters uit onze Nederlandse provinciën?
Al die Henegouwse componisten klasseren we onder “Franco-Vlaamse school”, met de nadruk op “Franco”.  Maar we moeten waarschuwen dat “Franco” hier niet betekent: gans Frankrijk, maar enkel het Franssprekend gedeelte van de Nederlands-Bourgondische provinciën, en anderzijds dat “Vlaams” hier betekent “Vlaanderen inclusief Nederland”!
In opposition to the chanson style of the Netherlandish composers writing at the same time, Le Jeune's "Parisian" chansons in musique mesurée were usually light and homophonicin texture. They were sung a cappella, and were usually from three to seven voices, though sometimes he wrote for as many as eight. Probably his most famous secular work is his collection of thirty-three airs mesurés and six chansons, all to poems by Baïf, entitled Le printemps. Occasionally he wrote in a contrapuntal idiom reminiscent of the more severe style of his Netherlandish contemporaries, sometimes with a satirical intent; and in addition he sometimes used melodic intervals which were "forbidden" by current rules, such as the expressive diminished fourth; these strictures were codified by contemporary theorists such as Gioseffe Zarlino in Venice, and were well known to Le Jeune.
(bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Claude_Le_Jeune)
Vr. 18 mei 2018 te 19.15u. St John Smith’s Square. Londen. Le Printemps. Claude Le Jeune door het Franse gezelschap Doulce Mémoire.

Le Printemps is wellicht het beroemdste seculiere werk van Claude Le Jeune. Het bestaat uit 33 « airs mesurés » en 6 chansons, alle op tekst van Baïf.

Souvent cité, analysé (notamment par Olivier Messiaen) et pourtant peu entendu, Le Printemps de Claude Lejeune affirme en son temps une insolente modernité.
C’est l’éclosion d’un style tout entier dédié à la rythmique et à ses effets, à cette « musique mesurée à l’antique » alors dérangeante dont l’influence fut néanmoins considérable. Ces célèbres pages unies par la thématique du printemps et du renouveau sont en outre dédiées au roi Jacques 1er d’Angleterre pour célébrer son nouveau règne.
Cette œuvre aux résonnances contemporaines et expérimentales effaroucha en son temps la Sorbonne qui l’accusa de corrompre, pervertir, amollir et effréner la jeunesse…. Aujourd’hui Doulce Mémoire entend en restituer l’immédiateté et la puissance rythmique.

http://www.doulcememoire.com/agenda/printemps-londres-18mai/
Discografie Claude Le Jeune : https://www.discogs.com/artist/834700-Claude-Le-Jeune




Nieuwe cd met Willaert


Venezia Millenaria (Venice 700-1797)

2 x SACD plus boekje
Le Concert des Nations - Hespèrion XXI, La Capella Reial de Catalunya - Panagiotis, Neochoritis,
o.l.v. Jordi Savall
ALIA VOX AVSA9925 2018

te beluisteren op SPOTIFY

meer info :
https://www.prestoclassical.co.uk/classical/products/8390448--venezia-millenaria-venice-700-1797
Alle opnamen zijn live-uitvoeringen.

Bevat:
-Adriaen Willaert. Vecchie letrose

Vecchie letrose non valete niente
Se non a far l'aguaito per la chiazza:
Tira alla mazza.
Vecchie letrose, scannaros'e pazze

Oude kletskousen, je deugt tot niets
tenzij om op de markt op de loer te liggen.
Sla maar met je stok
oude kletskousen, gekke tierders.

Editor's Choice Gramophone Magazine April 2018  Editor’s Choice

The syncopated rhythms that pulse through Willaert’s villanesca Vecchie letrose are echoed in the traditional Ottoman dance that follows, and the stile concitato repetitions of Monteverdi’s Combattimento (heard here in full – the most substantial work on the recording) recall the thrumming insistence of the Berber music that precedes it.
https://www.gramophone.co.uk/review/venezia-millenaria
Jordi Savall had reeds in 1984 een opname gemaakt van Vecchie letrose, toen nog op lp met de zangeres Montserrat Figueras. Het was in die tijd zijn gewoonte om dit canzon als bis te zingen bij elk optreden. Van die opname zijn 6 heruitgaven verschenen op cd.
De laatste versie, die van 2018, is een nieuwe uitvoering, live opgenomen en met verschillende zangers samen gezongen. De interpretatie van Jordi Savall schittert door haar uitbundigheid met het accent op de ritmische wisselingen.  
Nog een andere versie van Savall (jaar 2000?):  https://www.youtube.com/watch?v=4NBII2K1YnU
Met de score op het scherm: https://www.youtube.com/watch?v=-ypM7aNn7A0
www.muziekweb.nl vermeldt 36 uitvoeringen van verschillende artisten.

Nieuwe cd met De Rore

 

 


THE DUARTE CIRCLE ANTWERP 1640

Naar aanleiding van de inrichting van een muziekkamer in het vernieuwde Snijders&Rockoxhuis in Antwerpen door Museum Vleeshuis | Klank van de Stad, produceerde Museum Vleeshuis een fraaie en originele cd.
Conservator Timothy De Paepe schrijft:
Terwijl Rubens in zijn Antwerpse atelier zijn meesterwerken schildert, musiceren om de hoek de Duarte’s. In deze familie van Portugees-joodse origine is het al muziek wat de klok slaat, en wie een uitnodiging voor een huisconcert bij de Duarte’s op zak heeft, is een gelukkig man. Vader Gaspar en zijn kinderen zingen en spelen er niet alleen eigen werk maar ook dat van hun ruime cirkel van bevriende componisten.

Label: Musica Ficta MF 8028 – 5410939802821

Het huisconcert dat door het ensemble Transports Publics op deze opname wordt gereconstrueerd, brengt volgende composities:
-Cipriano De Rore – bew. Girolamo dalla Casa. Non gemme, non fin oro
Verder nog composities van Leonora Duarte, Girolamo Frescobaldi, John Bull, Guilielmus Messaus, Nicholas Lanier, Constantijn Huygens, Salomone Rossi en trad.

 

Doctoraatsthesissen met betrekking tot Willaert die kunnen gedownload worden.
1.Ritual, Myth, and Humanism in the Origins of the Venetian Style.
Author: Lawson, Peter Arthur Advisor: Morris Mitchel
University of California. Los Angeles. 2015.
PDF: https://cloudfront.escholarship.org/dist/prd/content/qt4j1076cv/qt4j1076cv.pdf?t=ns05aq

2.The illusion of the Prima Pratica and Seconda Pratica in the music of Willaert and Rore.
Karen Atkins under the direction of Anne MacNeil.
University of North Carolina. 2012.
https://cdr.lib.unc.edu/indexablecontent/uuid:6ff69cd0-7a5b-48aa-89bf-1bbd0aa2ea49

3.Singing the republic. Polychoral Culture at San Marco in Venice (1550-1615)
Masataka Yoshioka
University of North Texas. 2010.
https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc33220/m2/1/high_res_d/dissertation.pdf


14de jg. nr 4 - 31 maart 2018

FESTIVAL CIPRIANO DE RORE
Ronse, vr. 20, zat. 21 en zo. 22 april 2018

De voorzitter nodigt uit:

Met heel veel enthousiasme hebben enkele liefhebbers zo’n 10 jaar geleden zich ingezet om De Rore terug naar Ronse te brengen. Hij was niet bekend, nog minder bemind en gesitueerd in andere geboorteplaatsen. Maar de kleine groep hield vol! En werd spoedig de werkgroep Cypriaan De Rore binnen de cultuurdienst van de stad Ronse. En kreeg daar gehoor en waardevolle steun. En ook vanuit het buitenland klonk er promotie. Jesse Ann Owens, Kathelijne Schiltz, dichterbij wijlen Albert Cambier, allen grote pleitbezorgers. En nog veel meer supporters sloten zich aan. Het dubbel weekend van april 2015 bracht een eerste apotheose met concerten en lezingen. Gerenommeerde ensembles kwamen zich presenteren en brachten vanuit diverse invalshoeken een schitterende kijk op het werk en de persoon van De Rore. Omnium princeps!
Een CD-opname, een stripverhaal, postzegels. Met ruime medewerking van KLARA.
Toen werd er al gefluisterd dat we deze resultaten niet mochten verloren laten gaan. De idee van een terugkerende driejaarlijkse cyclus werd geboren. Het eerste jaar een klein weekend met een zondagmiddag – en een avondconcert. Het tweede jaar initiatieven op zaterdag en zondag. En tenslotte 2018: het derde jaar met een groot programma van vrijdag tot zondagavond.
Niet alleen De Rore komt dan aan bod. Ook zijn tijdgenoten, die zoveel bladzijden mooi polyfone muziek componeerden, krijgen aandacht en gehoor. Zo wordt Ronse stilaan ook een stad van polyfonie.

Raf Verniest, voorzitter van de De Rore-werkgroep

Vrijdag 20 april 2018
Te 20.00u. St. Martinuskerk. Openingsconcert door PSALLENTES.
met o.m. de Missa de Sancto Martino van Jacob Obrecht.

Zaterdag 21 april 2018
Te 17.00u. St. Hermeskerk. Eucharistieviering opgeluisterd door het vocaal ensemble van
de afdeling Polyfonie en Oude Muziek van de Kunstacademie Vlaamse Ardennen
o.l.v. Jonathan De Ceuster en Zoë Van Hellemont.
Te 20.00u. St. Martinuskerk. “Mon Petit Coeur »
Dubbelspel “Classic meets Jazz”.
Peter Hertmans Kwartet Azalaïs i.s.m. 5 zangers van het Currende Consort.
Voorprogramma : Suura o.l.v. Nicolas Van Belle  (Jazzklas van het KASK Gent)

Zondag 22 april 2018
te 12.00u. Crypte onder de St. Hermeskerk.
Ensemble Naessens & De Beun, klavecimbel en blokfluit.
“Instrumentale virtuositeit”.
te 16.00u. St. Hermeskerk. Hoog koor
Ensemble “In Alto” o.l.v. Lambert Colson, (cornetto, luit en 3 trombones)
Muziek van Cipriano en volgelingen
Te 18.00u. St. Martinuskerk
Slotconcert door Currende: “De Rore con furore”
met renaissanceliederen en -dansen van o.m. Tielman Susato en Peter Phalesius.

Met de medewerking van KLARA.
Luister naar het “spotje” van KLARA. Het zal vanaf vandaag vrijdag gedurende drie weken tientallen keren na de nieuwsberichten de luisteraars aansporen om te komen naar ons festival.
Dank u wel, KLARA!
Meer info: cultuur@ronse.be  of 055 23 28 01 of info@ccdeververij.be , 055 23 28 01
Ticketswebshop Ronse  of bij de Cultuurdienst-CC De Ververij, 
(Let op: tickets voor studenten enkel te reserveren via de Cultuurdienst-CC De Ververij mits voorleggen van studentenkaart)


PIERRE DE LA RUE
500 JAAR GELEDEN OVERLEDEN TE KORTRIJK OP 20 NOV. 1518


Pierre de la Rue werd waarschijnlijk geboren te Doornik ca. 1460.
Hij trad in dienst op veel eervolle plaatsen.
Zo was hij van 1489 tot 1492 tenorzanger aan de kathedraal te ’s Hertogenbosch en hij staat er vermeld als lid van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap.  In de documenten daar noemde men hem Peter van Straeten. Overal elders behoudt hij zijn Franse naam, als zoon van Johannes de la Rue. Dus, geen discussie over wat zijn echte naam was.
Verder was hij werkzaam aan de hofkapel van aartshertog Maximiliaan, van Filips de Schone,  van Margaretha van Oostenrijk en tenslotte van aartshertog Karel.
Vooral de periode als zanger in de kapel van Margaretha van Oostenrijk, die toen landvoogdes was van de Nederlanden en in Mechelen verbleef, was zeer belangrijk. Uit de schitterende koorboeken die vervaardigd werden in het atelier van Alamire blijkt hoe Pierre de la Rue de lievelingscomponist was van de landvoogdes.  In haar beroemd chansonboek staan niet minder dan vijftien van zijn composities. In een ander alamire-handschrift, nu nog bewaard te Mechelen onder nr.: MechAS s.s., zijn 6 van de 7 missen van hem. Zie verder een afgebeelde bladzijde.
Ook in een brief van Margaretha aan haar vader in 1509 blijkt hoezeer ze de zanger-polyfonist  genegen was.
Hieronder een fragment.
Bemerk enkele typische eigenaardigheden:
-Ze begroet haar vader met “monseigneur”.
-Ze spreekt over haar overleden broer Filips de Schone met “feu le Roy mon frère, que Dieu absoille”, betekent: wijlen de Koning mijn broer.  God hebbe zijn ziel…
-Tenslotte: Het is met een grote aandrang dat zij Maximiliaan van Oostenrijk vraagt om een bedrag als prebende te mogen toekennen aan Pierchon (zoals Margaretha hem vertrouwelijk noemt).
Monseigneur
J’ay en singuliere recommandacion Pierchon de la Rue, jadiz chantre de feu le Roy mon frère, que Dieu absoille, tant pour les bons services que, passé à XV ou XVI ans, il a fais au dit feu mon frère que a moy et esperant que encoires fera, (…) je vous prye et requers très instamment et acertes que, en faveur de moy, vous plaise me envoyer pleine puissance et autorite de pouvoir donner et conferer au dit Pierchon icelle prebende et le plus brief une faire se pourra, vous priant de rechief de vostre benigne grace ainsi le vouloir faire et vous me ferez un grant honneur et singulier plaisir…

Herdenkingsvieringen:

David Burn

Prof. Burn

Tussen de jaren 1490 en zijn dood was Pierre de la Rue de leidende componist aan het prestigieuze Habsburg-Bourgondische Hof in de Lage Landen. Zijn omvangrijke oeuvre is bewaard in handschriften uit overal in Europa, en bevat een aantal opmerkelijke bijzonderheden, waaronder een van de aller- vroegste polyfone Requiemzettingen. In de lezing situeert prof. dr. David Burn de werken van Pierre de la Rue enerzijds in de context van het hof waarin ze tot stand kwamen, en anderzijds in de context van bredere laat 15e en vroeg 16e eeuwse muziektradities. Op die manier wordt de bijzonder bijdrage van Pierre de la Rue aan het muziekleven van zijn tijd toegelicht.

1.Kortrijk. Di. 17 april. 19.30u. KU Leuven Campus Kulak.
Voordracht door Prof dr. David Burn (KULeuven).
Pierre de la Rue en de muziek aan het Habsburg-Bourgondische hof.
Organisatie: Post-Universitair Centrum KU Leuven KULAK.

2.Kortrijk. Vr. 20 april te 20.15u in de O.-L.-Vrouwekerk.

Concert door de Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull in het kader van het Festival van Vlaanderen, Kortrijk met de uitvoering van het Requiem van Pierre de la Rue.
19u30: Gratis inleiding met Christine Dysers.
Dit concert wordt opgenomen door KLARA.
http://wildewesten.be/nl/event/cappella-pratensis

3.Kortrijk. Woe. 23 nov. te 19.00u.

Voordracht door Prof. dr. David Burn (KULeuven) over de Vlaamse polyfonist Pierre de la Rue,
Organisatie: Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk
Info: http://kgokk.be/pierredelarue/


4.Mechelen. di. 20 – vr. 23 november 2018
De Alamire Foundation organiseert in het Hof van Busleyden te Mechelen wetenschappelijke studiedagen “Pierre de la Rue and the Music at the Habsburg-Burgundian Court”.

In afwachting is er een “call for papers” – deadline 15 april 2018.
Meer info: http://www.alamirefoundation.org/en/call-papers-conference-pierre-de-la-rue-and-music-habsburg-burgundian-court-mechelen-20-23-november

The so-called Mechelen Choirbook, one of the largest and best-preserved of the music manuscripts made in the workshop of Petrus Alamire (+ 1536) and an important source for la Rue’s music, will be permanently displayed there.
The conference aims to treat both Pierre de la Rue himself as well as the context for his life and work. Possible themes include (but are not limited to): genres and individual works; models, borrowing, and compositional techniques; authenticity; liturgical and courtly contexts; sources and dissemination; biography and patrons; influences, legacy, and reception; colleagues and contemporaries.

Alamire Foundation
Klaartje Proesmans, Staff member
House of Polyphony
Park Abbey 1 - B-3001 Heverlee
Tel. 1 +32 16 32 37 46; Tel. 2 +32 16 38 92 85

Radioprogramma’s: (achteraf nog te beluisteren)
1.BBC
https://www.bbc.co.uk/music/artists/e36bcf4d-5eee-4ebf-94ff-70ee6ab371fa
2. de Nederlandse CONCERTZENDER
programma van 5 maart ll.
https://www.concertzender.nl/programma/documento_434019/

Discografie Pierre de la Rue
Een selectie van recente cd’s uit de lijst van www.ALLMUSIC.com .

1. Pierre de la Rue. Missa L’Homme armé– Requiem. Ensemble Clément Janequin o.l.v. Dominique Visse. Harmonia Mundi. 1989
2. Ockeghem. Pierre de la Rue. Requiem. Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull.
Challenge Classics. 2012.
3. Pierre de la Rue. Portrait musical
Capilla Flamenca o.l.v. Dirk Snellings.
Musique en Wallonie. 2011
4. Pierre de la Rue. Missa cum iocunditate en motetten
The Hilliard Ensemble. Veritas Edition. 1997
5. Pierre de la Rue. Missa Nuncqua fue pena mayor. Missa Inviolata
Brabant Ensemble o.l.v. Stephen Rice. 2016
6. Pierre de la Rue. Missa de Sancta Cruce en motetten.
The Clerks’ Group o.l.v. Edward Wickham.
Gaudeamus. 2003
7. Pierre de la Rue. Missa de Feria. Missa sancta Dei genitrix
The Gotic Voices
Hyperion. 1998
8. Pierre de la Rue. Incessament.
Amarcord
Raumklang. 2005
9. Pierre de la Rue.  The complete Magnificats. Three Salve Reginas.
Vivavoce. Peter Schubert
Naxos. 2007
10. Isaac, Obrecht. De la Rue.
Capella Sancti Michaelis. Currende Consort o.l.v. Eric Van Nevel.
Nr 7 in de reeks De Vlaams Polyfonie.
Eufoda. 1994
Geraadpleegde werken:
-Jozef Robyns. Pierre de la Rue (circa 1460 – 1518). Een bio-bibliografische studie. Brussel. 1954.
-Herbert Kellman ed. The Treasury of Petrus Alamire.
Music and art in Flemish court manuscripts 1500 – 1535. Ludion. Ghent. Amsterdam. 1999.
-Ignace Bossuyt. De Vlaamse Polyfonie. Leuven. 1994

PASEN MET ADRIAEN WILLAERT


Waar ze benoemd waren, hetzij in Rome, Venetië, München of Brugge, kregen de renaissance polyfonisten steeds de opdracht te componeren voor de liturgie. Daardoor zijn er zeer veel psalmen, hymnen en motetten bewaard uit die tijd, die ook nog vandaag een waardevolle plaats krijgen in de vieringen, de concerten en de radiouitzendingen bij gelegenheid van Pasen.

Om enkele voorbeelden te geven:

Op Paaszondag a.s. krijgt de Missa Paschalis van Roland De Lassus een zinvolle muzikale functie in de St Ignace of Antioch Episcopal Church te New York.
Ook van Roland De Lassus: te 8.34u op de Oostenrijkse Radio Stephansdom: Laudate Dominum.
Het Victimae Paschali Laudes van Adriaen Willaert, gezongen door Singer Pur, is te horen op Paasmorgen te 9.00u op de Duitse zender BR-Klassik.
Te 9.42u op de Nederlandse zender RADIO4. Regina coeli van Nicolas Gombert.
Te 10.30u. St Bartholomews‘ Anglican Church, Londen. Regina coeli van Adriaen Willaert.
Te 22.00u. de Duitse zender NDR. Jan Pieterszoon Sweelinck. Wir glauben all an einen Gott.
Aan de hand van twee paasmotetten van maestro Adriano gaan we hier naar Pasen.

Victimae paschali laudes (versie 2 a 6)
Tekst :
Victimae paschali laudes immolent Christiani.
Agnus redemit oves : Christus innocens
Patri reconciliavit peccatores.
Mors et vita duello conflixere mirando :
dux vitae mortuus, regnat vivus.

Dic nobis Maria, quid vidisti in via?
Sepulcrum Christi viventis, en gloriam vidi resurgentis.
Angelicos testes, sudarium, et vestes.
Surrexit Christus spes mea : praecedet suos in Galileam.
[Credendum est magis soli Mariae veraci,
quam Judaeorum turbae fallaci.]
Scimus Christum surrexisse a mortuis vere :
tu nobis, victor Rex, miserere.

Vertaling:
Aan het Paasofferlam offeren de Christenen hun loflied.
Het Lam heeft de schapen vrijgekocht:
Christus, onschuldig, heeft de zondaars met de Vader verzoend.
Dood en leven hebben een wonderbare strijd gestreden:
de vorst van het leven is gestorven, maar leeft en heerst.
Zeg ons, Maria, wat heb jij gezien onderweg?
Ik zag het graf van de levende Christus
en de glorie van de Verrezene.
Engelen als getuigen,
de zweetdoek en de banden.
Verrezen is Christus, mijn hoop:
Hij zal de zijnen vóórgaan naar Galilea.
[Men moet de waarheidslievende Maria meer geloven
dan de leugenachtige bende van de Joden.]
We weten dat Christus waarlijk verrezen is uit de doden:
Gij, Koning, overwinnaar, ontferm U over ons.

Dit is de tekst van de sequentia van de misliturgie van Pasen (Dominica Resurrectionis), waarschijnlijk van de pen van Wipo van Bourgondië? (11de eeuw).
De tekst [ ] komt niet voor in de sequentia zoals die nu in de liturgische boeken staat, doordat het Concilie van Trente die zin geschrapt heeft om haar anti-joodse betekenis.
Typisch in de tekst: de dialoog.
« Zeg ons, Maria, wat heb jij gezien onderweg ? »
« Ik zag het graf van de levende Christus, en de glorie van de Verrezene…. »
Die dialoog verwijst naar de middeleeuwse Paasmysteries, de vroegste vormen van liturgisch toneel.

Willaert heeft die zinsstructuur muzikaal overgenomen door een zeker contrast te leggen tussen de verschillende verzen, contrast door de bezetting af te wisselen.

-Dic nobis… : de laagste stemmen
-Sepulchrum… : de 4 hoogste stemmen
-Angelicos testes… : 5 stemmen
-Surrexit Christus…: een jubelende climax door alle stemmen.

Het motet is gebouwd op de gregoriaanse versie van het Victimae paschali laudes.
De melodie wordt door een van de stemmen, meestal VI of V, in lange notenwaarden gezongen.
Dat doen ze niet letterlijk en de delen sluiten ook niet aaneen.

Het valt op hoe de naam “Maria” telkens benadrukt wordt door ze te zingen met een stijgende kwart of kwint op de tweede lettergreep.
Oude druk, online via de website van de Bayerische Staatsbibliothek München. (Musica Nova).
https://stimmbuecher.digitale-sammlungen.de/view?id=bsb00071866
Moderne partituur IMSLP (1559): enkel eerste deel
http://hz.imslp.info/files/imglnks/usimg/6/61/IMSLP402610-PMLP651939-Victimae_paschali_laudes.pdf

Opera omnia (CMM): 3-05, p. 164-173 (bron 1559a)
Cd:
Singer Pur. MUSICA NOVA. The Motets
OEHMS CLASSICS OC 835. 2011 – 2012
https://www.oehmsclassics.de/artikel/6397/Singer_Pur_Adrian_Willaert__Musica_Nova_-_Die_Motetten?erweitertesuche=true
2 1/2 toon lager gezongen.
Te beluisteren: SPOTIFY.  Musica Nova. The motets.

Videns Dominus flentes sorores Lazari

De woorden van dit motet vertellen de wondervolle opwekking uit de dood van de overleden Lazarus. Een verhaal ons verteld door de evangelist Johannes, hier enigszins verkort.
Het is een duidelijke verwijzing naar de verrijzenis van Christus zelf: verrijzen door de kracht van God, drie of vier dagen na de dood.
De latijnse woorden, zoals Willaert ze gebruikt:
Videns Dominus flentes sorores Lazari ad monumentum, lachrimatus est coram Judeis, et clamabat: Lazare veni foras: et prodiit ligatis manibus et pedibus, qui fuerat quatriduanus mortuus.
(Jo 11:33, 35, 43-44, 39).
Joshua Rifkin heeft in zijn studie “Miracles, Motivicity, and Mannerism” speciale aandacht geschonken aan dit motet van Willaert. 
Hij onderstreept er twee uitzonderlijke kenmerken:

In die tekst zijn duidelijk drie delen te onderscheiden:
1. De Heer ziet de zusters van Lazarus wenen bij het graf, en ook Hijzelf barst in tranen uit.
2. De Heer roept: “Lazarus. Kom naar buiten”.
3. De handen en voeten nog gebonden komt Lazarus naar buiten, hoewel hij reeds vier dagen dood  is.
Adriaen Willaert volgt deze driedeligheid.
Hij behandelt de tweede zin als de belangrijkste: De Heer roept: Lazarus, kom naar buiten. “clamabat: Lazare veni foras”.
De vier partijen zingen in polyfonie heel nadrukkelijk deze woorden. Die korte passage wordt daarbij letterlijk herhaald (vgl. maten 33-37 met 36-41).

Een tweede kenmerk:
Op de woorden waarbij vermeld wordt dat handen en voeten gebonden zijn (prodiit ligatis manibus et pedibus) gebruikt Willaert een uitzonderlijk dichte en complexe stemvoering van de vier partijen.
Verder valt nog op dat dit motet heel kort is: slechts 73 maten met een opvallende soberheid.
Het woord “clamabat” bijv. is gebouwd op slechts twee akkoorden: C-G-C.
Op “lacrimatus est” – hij barste in tranen uit:  lange vocalise op klinker “a”, in een laag register.
Besluit: een heel verzorgde en boeiende compositie, waarvan er nochtans nog geen cd-opname bestaat.
Geraadpleegd werk:
Joshua Rifkin. "Miracles, Motivicity, and Mannerism. Adrian Willaert's Videns Dominus flentes Lazari and Some Aspects of Motet Composition in the 1520s", in: Dolores Pesce (uitg.), Hearing the Motet. Essays on the Motet of the Middle Ages and Renaissance , New York-Oxford 1997, 243-264.

Online : Bayerische Staatsbibliothek München:
https://stimmbuecher.digitale-sammlungen.de/view?id=bsb00073118
Zie Opera Omnia : CMM-01, p. 71
Moderne partituur: Notre Dame Choir Editions. (PE.NDC036)

Het ensemble VOX LUMINIS o.l.v. Lionel Meunier

Dit relatief jonge ensemble werd, zoals PSALLENTES (zie hierboven), door KLARA uitgeroepen tot « Ensemble van het Jaar 2017 – oude muziek”.
De verdiensten van dit ensemble, opgericht in Namen in 2007 en bestaand uit specialisten van de oude muziek gevormd in Den Haag, zijn algemeen bekend.
Hun inbreng in de verspreiding van de Franco-Nederlandse renaissancemuziek is uiterst belangrijk.

Een paar van hun vele optredens als voorbeeld:
in 2015: de Roland De Lassus-week in Bergen, het De Rorefestival in Ronse met een programma uitsluitend Cipriano De Rore, een concert met Engelse polyfonie in Roeselare.
In 2016: Oude Muziek in Utrecht.

2 cd’s die bekroond werden met de Diapason d’Or:
-Lassus l’Europeen. Uitgave: Musique en Wallonie
-La Polyphonie Flamande. RICERCAR RIC102 

Iedereen wil ze horen, iedereen wil ze zien. Hun drukke agenda is nauwelijks nog bij te houden: meer dan 60 concerten per jaar, 2 Amerikaanse tournees dit seizoen, een meerjarige residentie in Wigmore Hall en al meer dan 12 cd’s die door publiek en pers steeds enthousiast worden onthaald.
Dat programma verscheen bovendien onlangs op cd, evenals de gelauwerde Ricercar-uitgave Ein feste Burg ist unser Gott – Luther und die Musik der Reformation. Het is duidelijk: met nog genoeg barok en renaissance-repertoire om licht op te schijnen voor een parcours van vele, vele jaren wordt vandaag gelauwerd met de prijs voor beste ensemble van het jaar: Vox Luminis met artistiek leider Lionel Meunier. Te horen op KLARA: zaterdag 31 maart van 15u tot 19u.
Meer info vindt u op www.voxluminis.com
Bron: KLARA


MODALITEIT EN TONALITEIT

Er heerst nog steeds veel verwarring in verband met de manier waarop de Renaissancepolyfonie is gestructureerd. Vaak leest men nog over de ‘tonaliteit’ van een zestiende-eeuws motet, chanson of madrigaal, wat een flagrant anachronisme is, want het systeem van de tonaliteit begint maar geleidelijk vaste voet te krijgen vanaf ca. 1650. Voor die tijd geldt het systeem van de modaliteit, gebaseerd op de modi uit het eenstemmige gregoriaanse repertoire. Elke poging om de muziek van Willaert in een tonale dwangbuis te stoppen is tot mislukking gedoemd! Ik geef enkele voorbeelden om het toen geldende modale systeem te illustreren.
Een modus is een toonreeks die, eenvoudig (en ook anachronistisch!) uitgelegd, in principe beperkt is tot de witte toetsen van het klavier. Men vertrekt hierbij van vier tonen: re, mi, fa en sol. Vanuit elk van die vier tonen bouwt men een toonreeks op tot een octaaf hoger, alleen op de witte toetsen, dus zonder kruisen of mollen (met één uitzondering: de reeks van fa tot de hoger gelegen fa heeft een si mol, zie verder). Dit betekent dat die vier toonreeksen van elkaar verschillen door de ligging van de halve tonen. De halve tonen zijn gelegen tussen mi en fa en tussen si en do. In de re-modus ligt de eerste halve toon tussen de tweede en de derde toon(re-mi-fa), de mi-modus begint echter met de halve toon (mi-fa). Dit is een eerste groot verschil met de tonale muziek: bij de tonaliteiten liggen de halve tonen altijd op dezelfde plaats. In do groot (of C) tussen de derde en de vierde (mi-fa) en tussen de zevende en de achtste toon (si-do). Wanneer men in het tonale systeem van een andere toon vertrekt, moet de toonreeks aangepast worden om de halve tonen op dezelfde plaats te behouden (namelijk tussen de derde en de vierde en tussen de zevende en de achtste toon). Wanneer men bv. vertrekt van sol voor de toonaard van sol groot (of G), moet men een toon wijzigen, want tussen fa en sol (de zevende en de achtste toon) ligt geen halve toon, maar een hele. De oplossing is de verhoging van fa tot fa kruis. Enzovoort voor alle andere toonaarden.

A. Willaert, Dulces exuviae

Een eerste voorbeeld: het begin van het motet Dulces exuviae van Willaert, op de beroemde tekst uit Vergilius’ epos Aeneis: het afscheid van de Carthaagse koningin Dido die uit het leven stapt omdat de Trojaanse held Aeneas haar in de steek laat. Dit motet staat in de mi-modus, dus met de typische halve toon bij het begin van de toonreeks (mi-fa). De hoogste stem zet in met de begintoon mi (e’), stijgt in maat zes tot de do (c”) en daalt terug naar sol (g’, rustpunt in m. 9). De tweede zin accipite hanc animam is verwant: nu vanuit sol (g’) stijgen naar do (c”) en dalen naar een tweede rustpunt, de begintoon mi in m. 16 (e’). Dit zijn typische melodische formules voor de mi-modus, die men ook in het gregoriaans aantreft (zoals het begin van de hymne Pange lingua, waarop Josquin des Prez zijn mis baseerde).
De rijkdom van de modale muziek is precies die wisselende ligging van halve tonen. In de Renaissance krijgt die mi-modus bovendien een speciale expressieve betekenis, precies omwille van die halve toon bij het begin. De halve toon, het kleinste interval in de West-Europese muziek, wordt namelijk geassocieerd met affecten als lijden, droefheid, dood, zonde, klacht, smeekbede enz... Niet toevallig kiest Willaert voor dit ontroerende afscheid van Dido voor de mi-modus. In de eerste maten komt het expressief karakter van de mi-modus mooi tot uiting in de tonen mi-sol-fa-mi. Ook Josquin des Prez en Willaerts leermeester Jean Mouton kozen voor de mi-modus voor de zetting van diezelfde tekst. Josquins psalm Miserere mei Deus, een intense smeekbede tot God om erbarmen, staat eveneens in de mi-modus.
Sommige componisten van tonale muziek zijn zich wel bewust van het dramatisch effect van een tweede halve toon. Een mooi voorbeeld is de slotmaat van het geniale Strijkkwintet van Franz Schubert: hij schrijft niet do-re-do, maar do - re mol- do.
NB. In maat 7 van Willaerts motet staat wel een fa kruis (en een door de uitgever toegevoegd in maat 8). Hier zien we dat er wel kruisen en mollen worden toegevoegd in de modale muziek, maar daar waren ook specifieke regels voor, waar we hier niet op ingaan. Het is wel zo dat bij Willaert  - en vooral de Rore - het gebruik van kruisen en mollen toeneemt, vaak met expressieve intenties. Zie bijvoorbeeld maat 48 van de Rores madrigaal Dalle belle contrade (partituur op imslp.org): hij schrijft daar zelfs la mol en re mol, toen nog zeer uitzonderlijk!

C. de Rore, Per mezz’i boschi

Een tweede voorbeeld.  Het madrigaal Per mezz’i bosschi van Cipriano de Rore (in een uitgave van 1552). De cantuspartij begint op fa (f’) en stijgt op het einde van de eerste regel op tot het bovenoctaaf (fa’’). Er staat hier één mol aan de sleutel, wat nodig is voor de fa-modus. Dit komt omdat men de afstand fa – si wil vermijden, die een kwalijke reputatie had als een slechtklinkend interval, vandaar dat die bekend stond als de ‘diabolus in musica’ (‘de duivel in de muziek’). Daarom werd de si verlaagd tot si mol. De fa-modus komt wat de toonreeks betreft wel overeen met de toonaard van fa-groot, maar er zijn nog andere factoren in het spel voor het onderscheid tussen modaliteit en tonaliteit, zoals de harmonie of de opbouw en de opeenvolging van de akkoorden en ook het gebruik van dissonanten. Maar dit is een ander, nog complexer verhaal!
Deze twee eenvoudige voorbeelden ter illustratie dat modaliteit en tonaliteit twee totaal verschillende systemen zijn, met eigen regels en wetten.

Ignace Bossuyt

003
004

005

 

006

Hans Memling
De spelende en zingende Engelen

16 jaar lang werkte Lizet Klaassen aan de restauratie van Hans Memlings Christus omringd door zingende en musicerende engelen. Het drieluik is eindelijk klaar. Het resultaat is adembenemend.
Video: de restauratie van het schilderij van Hans Memling: De spelende en zingende engelen
http://www.arttube.nl/videos/de-memling-restauratie-een-marathon

Nieuwe cd’s met Willaert

Valente. Intavolatura de Cimbalo.
Ensemble L’Amorosa Caccia.  Fabio Antonio Falcone  klavecimbel, virginaal en leiding
BRILJANT CLASSICS 95326BR.
april 2018
-van Willaert. Qui la dira la peine de mon coeur
Ook nog werken van Thomas Crecquillon, Philippus De Monte en Antonio Valente

 


Panorama de la guitare. The world of classical guitar music
ERATO
Barcode: 0190295801724
2018
Een reeks van 25 cd’s.
https://www.prestoclassical.co.uk/classical/products/8422704--panorama-de-la-guitare
-van Adriaen Willaert.  9de ricercar in de reeks 9 Ricercari a 3 Voci. (onze nummering C9)
bew. door Oscar Cáceres voor luit en orgel.
uitv. Hanni Widmer orgel en Konrad Ragossnig luit

INGEKOMEN CORRESPONDENTIE
7/03/2018
Dear Arnold,
You always do an amazing job with your newsletter. Thank you loads for your effort!
For this issue I wanted to send you  special thanks for featuring Singer Pur so much. Thank you for this honour!
It is just such a pity that we don’t have proper contact to a concert agency in Belgium to sing there more often. But in merit of you we don’t get forgotten entirely in your country.
All the best and keep going on with this exceptional work
Markus
Singer Pur
Ligastraße 50
D-93049 Regensburg
+49 173 35 92 728
---------------------------------------------------------------------
KLARA
Een brief van ons aan KLARA een maand geleden:
Adriaen Willaert is een van onze allergrootste Vlaamse componisten in de XVIde eeuw. Sedert Nieuwjaar is hij op Klara nog niet geprogrammeerd geweest. Wel enkele keren op Continuo.
Jammer!

Kort nadien dit antwoord:

Beste Arnold,
Bedankt voor uw belangstelling voor Klara.
We sturen dit door naar de muziekredactie van Klara.
We hopen u hiermee van dienst te zijn geweest en wensen u nog veel luisterplezier.
Met vriendelijke groeten,
Edda Spitaels
VRT-Klantendienst

Sedert dit korte antwoord, niets meer:
Geen verdere mededeling. Geen enkele Willaert op de radio... Zelfs niet op CONTINUO.

CITAAT
Medieval motets are not normally, I confess, my personal cup of tea. I have other ways of self-inflicting periodic bouts of sackcloth-and-ashes. If anything can convert me, however, it is this collection of beautiful works by the sixteenth-century Flemish composer Cipriano de Rore (who spent most of his life in Italy). Based on Josquin Desprez's Christmas motet 'Praeter rerum seriem', and thrillingly performed by Paul van Nevel's Huelgas Ensemble, Rore's Missa is a work of shimmering beauty; the track I keep replaying is the opening 'Mon petit coeur', full of harmonies arresting enough to top the bill at Huddersfield.
Holden Anthony. The Observer. London, 2003.

14de jg. nr 3 – 28 febr. 2018

Het Franse Chanson bij Adriaen Willaert

De vroegste ons bekende chansons van Willaert schreef hij in 1520. Ze klinken nog als schoolse stukjes, waarin duidelijk de invloed van zijn leraar Jean Mouton te herkennen is, en evenzeer die van zijn voorgangers Josquin Des Prez en Loyset Compère.  Het zijn meestal dubbel-canons in een streng contrapunt uitgewerkt, ten koste veelal van de harmonische basis. Ze vertrekken van korte motieven, die veel herhaald worden en op dezelfde cadensen, maar in een andere tonaliteit, eindigen.
De chansons van Willaert kenden een groot succes, getuige de vele drukken en herdrukken. Tussen 1520 en 1560 werden 60 tot 65 chansons gepubliceerd.
Vooral 1536 werd een succesjaar voor Willaert, heel speciaal door de publicatie in datzelfde jaar door de Venetiaanse drukkers Andrea Antico en Antonio dell’Abbate van de muziekbundel “la Courone et fleur des chansons à troys”  waarin 20 van de 41 chansons van Willaert waren.
Onder de titels treffen we enkele van zijn topnummers aan, zoals: Allons, allons gay, gayement, ma mignone / N’as tu point veu la viscontine / J’ayme par amours / La rousé du moys de may / Or suis je bien au pire / Perot, viendras tu aux nopces? / Qui est celuy qui a dit mal du con ? / Qui la dira la peine de mon cueur.
De andere componisten in die bundel waren Antoine Bruhier, Jacotin Le Bel, Josquin Des Prez, Pierre Moulu, Jean Mouton, René en Jean Richafort. Dus opvallend, hoewel de bundel in Italië was gedrukt, allemaal componisten verbonden aan het koningshuis van Parijs. Ook opvallend: Jean Mouton was toen reeds overleden en Willaert verbleef in Venetië. Ongetwijfeld heeft de maestro zelf rechtstreeks de drukkers geholpen om de componisten aan te duiden en de partituren te bezorgen.

Ook nog in 1536 publiceerde dezelfde Andrea Antico, maar nu samen met Ottaviano Scotto, een boek Franse chansons onder de titel “Canzoni francese di messer Adriano & de altri Eccellentissimi Autori… Libro Primo. Nu met 5 chansons van Willaert, waarvan 4 nieuwe.
In onze tijd is er minder belangstelling voor die Franse chansons van Willaert, ten voordele van de Italiaanse profane liederen (zijn latere villanellen en madrigalen).
Hier toch enkele van zijn succesnummers:

Allons, allons gay


Een succesnummer? Inderdaad. Het kende 9 verschillende drukken.
1536, Venetië, Andrea Antico en A. dell'Abbate, La Courone et fleur des chansons à troys
1538, Lyon, Jacques Moderne ?
1539, Lyon, Jacques Moderne, Le Parangon des chansons met 3 chansons van Willaert
1553, Parijs, Adrian Le Roy en Robert Ballard, Tiers livre de chansons, composées a trois parties par bons et excellent musiciens
1560, Parijs, Adrian Le Roy en Robert Ballard, Cincquiesme livre de chansons composé a troys parties par M. Adrian Willart ?
1562, Venetië, Girolamo Scotto, Il terzo libro delle muse a tre voci ?
1569, Leuven, Pierre Phalèse, Recueil des fleurs produictes de la divine musique a trois parties .
1574, Leuven, Pierre Phalèse, La Fleur des chansons a trois parties
1578, Parijs, Le Roy & Ballard, Tiers livre de chansons a trois parties composé par Ad. Vuillart…
Er zijn van dit chanson ook vier handschriften bewaard (1 in Gdansk en 3 in Londen) en er werden van dit chanson 2 intabulaties geschreven (één in Venetië en één in Leuven)
Dit chanson komt voor in 5 cd’s: o.m. The King’s Singers, Camerata Hungarica en Romanesque o.l.v. Philippe Malfeyt
 tekst
Allons, allons gay m'amye, ma mignonne,
Allons, allons gay, gayement vous et moy.
Mon père a faict fair ung chasteau,
Il n'est pas grand, mais il est beau!

Et allons, allons gay, gayement, ma mignonne.
Il n'est pas grand, mais il est beau,
D'or et d'argent sont les crénaulx:

Et allons, allons gay, gayement, ma mignonne.
Et si a troys beaux chevaulx:
Le roy n'en a point de si beaulx:

Et allons, allons gay, gayement, ma mignonne.
L'ung est gris, et l'autre est moreau,
Mais le petit est le plus beau:

Et allons, allons gay, gayement, ma mignonne.
Ce sera pour aller joure,
Pour ma mignonne, et pour moy:

Et allons, allons gay, gayement, ma mignonne,
J'irons jouer sur le muguet,
Et y ferons ung chappelet
Pour ma mignonne et pour moy:
Et allons, allons gay, gayement, ma mignonne.
De tekst doet denken aan het Franse volkslied “Trois jeunes tambours”:
Joli tambour, dis-moi quel est ton père. Sire le roi, c'est le roi d'Angleterre. Joli tambour, tu auras donc ma fille. Sire le roi, je vous en remercie. Dans mon pays y en a de plus jolies.
(Zelfs de koning heeft geen zo’n mooie dochter /kasteel /paarden /schepen .)

Volgens Bernstein (op. cit.): “An arrangement that incorporate some "modern" stylistic traits”.

-moderne partituur 1536
http://imslp.org/wiki/Allons%2C_allons_gai_(Willaert%2C_Adrian). Allen Garvin.
of
https://imslp.nl/imglnks/usimg/a/a3/IMSLP409155-PMLP494021-13-allons_allons_gay---0-score.pdf
uit « Le parangon des chansons, quart livre. » 1539
La Rousée du moys de May
Ook dit chanson was een succesnummer.
Het kende een eerste uitgave in de hierboven genoemde La Couronne et Fleur des Chansons a troys (1536)
Nadien volgden nog 8 andere gedrukte uitgaven, veelal in dezelfde bundels van Adrian Le Roy en Robert Ballard, waar ook Allons allons gay te vinden is.

Andere versies, vijf- en zesstemmig, werden ook aan Willaert toegeschreven, maar waren waarschijnlijk van Jean Mouton of Benedictus Appenzeller.

tekst:
La rousé du mots de May
M’a gasté ma verde cotte.
Par ung matin m’y levay,
La rousé du mois de May.

En mon jardin m’entray,
Dites vous que je suis sotte ?

La rousé du moys de May
M’a gasté ma verde cotte.

moderne partituur
http://petrucci.mus.auth.gr/imglnks/usimg/3/32/IMSLP399221-PMLP646394-Willaert_A_-_La_rous%C3%A9_du_moys_de_May_-_EN260-06(2015).PDF (1536. Andrea Antico. Venetië)
ook
http://ks.petruccimusiclibrary.org/files/imglnks/usimg/a/af/IMSLP356331-PMLP575401-Chansons_%C3%A0_trois_parties_1553_22_-_EN183,1-26(2014).pdf (1553. A. Le Roy & R. Ballard, toegeschreven aan Jean Richafort)
online Augsburg Kriesstein 1540 (enkel discantus)

https://books.google.be/books?id=Sq4Ffui_7qgC&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
of München. Bayerische Staatsbibliothek:
http://stimmbuecher.digitale-sammlungen.de/view?id=bsb00081591

 

En ten laatste, nog een heel simpel “niemendalletje”, een “petit rien”. In de onderste stem: niet meer dan 5 noten die zich nauwelijks ontwikkelen, in contrast met een bovenstem die vertrekt van dezelfde notengroep, maar met een iets grotere soepelheid de volledige octaaf doorloopt. De maestro kan dat zo uit zijn mouw schudden!

Mon petit cueur n’est pas a moy
tekst :

Mon petit cueur n’est pas a moy.
Il est a vous, ma doulce amye.
Mais d’une chose je vous prie.
La vostre amour gardez la moy.

vertaling:
Mijn klein hartje is niet van mij.
Het is van jou, mijn zoete lief.
Maar één iets wil ik je vragen:
Reserveer jouw liefde voor mij.
Het chanson kende een eerste druk in 1520 door Andrea Antico in Venetië: Motetti novi & chanzoni franciose e quatro sopra doi. folio 33v. – 34.
Een tweede druk volgde in 1528 bij Pierre Attaingnant: Chansons et Motetz en canon a quatre parties sur deux. nr 21.
Een handgeschreven versie, met enkel de bovenstem, staat in het Zangboek Zeghere van Male f. 86, bewaard in Cambrai.
Meer oude uitgaven zijn er niet.
De noten bestaan uit sopraan en tenor.
Attaingnant vermeldt: “in dyatessaron”.
In de uitgave van Andrea Antico staat een raadsel: “Alterius dicetis amant alterna camene”.
De verklaring van het raadsel vinden we bij de raadselspecialiste: prof. Katelijne Schiltz.
Katelijne Schiltz. Music and Riddle Culture in the Renaissance. 2015. p.284 en  477.

De tekst is een citaat uit Bucolica: Ecloga tertia lijn 59 van Vergilius.
Vertaling : Je zal afwisseling brengen in je manier van spreken. Daar houden de muzen van.
Betekenis: Dux wordt comes in de tweede stem.
Er staan twee signa congruentiae boven de tweede en de zesde noot van de bovenste stem.

Bernard Thomas verstaat het aldus: "De canon is zo gebouwd dat hij kan opgelost worden op twee verschillende manieren: eerste oplossing: de canonstemmen een kwart hoger.
Tweede oplossing (zie de uitgave): een kwart lager.
Thomas, Bernard, ed., Adrian  WillaertFour double canons for 4 voices or instruments (ATTB). Antico Edition, Londen, 1972.

De Capilla Flamenca volgt deze interpretatie bij hun cd-opname uit 1990: Renaissance-polyfonie in Brugge.  Het Liedboek van Zeghere van Male. EUFODA 1155.
Versie 1 en 2 volgen na elkaar, uitgevoerd met twee stemmen en twee instrumenten.
Duur: 1’48”.
Op diezelfde woorden heeft Cipriano De Rore een grootsklinkende achtstemmige versie gemaakt, gepubliceerd bij Tielman Susato 1550/14.
Zie: http://ricercar.cesr.univ-tours.fr/3-programmes/basechanson/03231-3.asp?numfiche=5803

Door het Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel op cd gezet: Cipriano De Rore. Missa Praeter Rerum Seriem. HARMONIA MUNDI - HMC 90 1760 (2004)
en ook door Vox Luminis . Cipriano De Rore. Ancor che col partire. RICERCAR (zie: SPOTIFY)
“Mon petit cueur” wordt het thema van een avondprogramma in Ronse, 21 april te 21.00u. Sint-Martinuskerk met o.a. een optreden van Currende.
Info over de versie Cambrai:
http://ricercar.cesr.univ-tours.fr/3-programmes/basechanson/03231-3.asp?numfiche=5805
Moderne partituur versie 1528. Pierre Attaingnant. (Universiteit van Montréal)
http://lmhs.oicrm.org/wp-content/uploads/2014/09/21v-22.pdf
Lees ook de degelijke verantwoording van de Universiteit van Montréal bij hun versie.
Bronnen:
-Frank Dobbins. Andrea Antico’s Chansons and the Diffusion French Song in the Second Decade of the Sixteenth Century. Studie in La la la Maistre Henri... Mélanges de musicologie offerts à Henri Verhulst. Turnhout. 2009.
-Erich Hertzmann. Adrian Willaert in der weltlichen Vokalmusik seiner Zeit. Ein Beitrag zur Entwicklungsgeschichte der niederländisch-französischen und italienischen Liedformen in der ersten Hälfte des 16. Jahrhunderts. Leipzig 1931 / Neudruk 1973.
-Ignace Bossuyt. Adriaan Willaert (ca. 1490-1562). Leven en werk. Stijl en genres. Leuven. 1985.
-Lawrence F. Bernstein. Art. “La Courone et fleur des chansons a troys”: A Mirror of the French Chanson in Italy in the Years between Ottaviano Petrucci and Antonio Gardano. in : Journal of the American Musicological Society, Vol. 26, No. 1 (Spring, 1973), pp. 1-68.
- Katelijne Schiltz. Music and Riddle Culture in the Renaissance. 2015


Singer Pur – 25 jaar
Cappella Pratensis – 30 jaar
The King’s Singers – 50 jaar

Belangrijke verjaardagen van drie ensembles, heel bekend o.m. als vertolkers van de renaissancemuziek. Ook Adriaen Willaert staat bij elk van hen hoog op het repertoire, zowel op hun cd’s als bij hun concertoptredens.
The King’s Singers en Singer Pur hebben dit gemeen dat ze ontstaan zijn  als een groepje oudzangers van een knapenkoor, resp. King’s College en de Regensburger Domspatzen. Deze laatste zijn later wel aangevuld met een vrouwelijke sopraan.

SINGER PUR leverde in 2009 - 2012 een prachtprestatie door de volledige muziekbundel MUSICA NOVA van Adriaen Willaert uit 1559 op cd te brengen: 27 motetten en 25 madrigalen, in totaal 5 cd’s. Samen 5u45 min. moeilijke polyfonie!
Begin 2017 brachten ze een nieuwe cd uit met een “fabelachtige” inhoud onder de titel: “Sagenhaft” waarin een werk van Giaches DE WERT: Queste non son più lacrime.
In hun jubileumprogramma met hoogtepunten uit de voorbije 25 jaar is ook Adriaen Willaert vertegenwoordigd met zijn madrigaal op tekst van Petrarca: “Cantai or piango”, “Zal ik zingen of wenen?” en met het motet “Salve sancta Parens / Virgo Dei genitrix”, naast een werk van Roland de Lassus en een van Jean Richafort.
Lees meer over hun jubileumprogramma: http://www.singerpur.de/media/page_data/18/files_to_be_linked/singer_pur_jubilaeumsprogramm.pdf
Ze plannen in 2018 een concertreis naar Azië en de VS.
Zie ook hun website: http://www.singerpur.de/index.php?page_id=3


 

 

DE CAPPELLA PRATENSIS  bestaat  uit acht mannenstemmen. Aanvankelijk, toen ze zongen onder de leiding van Rebecca Stewart, waren er ook vrouwenstemmen bij.
We lezen verder in hun website: De Cappella Pratensis is gespecialiseerd in de muziek van Josquin Desprez (= Pratensis) en andere polyfonisten uit de 15e en 16e eeuw. Het ensemble brengt doorlopend uitvoeringen met eigen programma’s en originele interpretaties, die gebaseerd zijn op wetenschappelijk bronnenonderzoek.  Zoals in de Renaissance gebruikelijk, staan de zangers van Cappella Pratensis vaak rond een centrale muziek-standaard. Zij zingen uit facsimile-uitgaven van originele koorboeken. Daardoor ook ontstaat een uniek perspectief op het repertoire.
Het ensemble werd in 1987 opgericht en het staat nu onder de artistieke leiding van zanger en dirigent Stratton Bull.
Naast reguliere concerten in Nederland en België was de Cappella Pratensis vorig jaar (2017) te horen op toonaangevende internationale festivals en podia in Frankrijk, Portugal, Duitsland en de Verenigde Staten.
De Cappella Pratensis deelt haar visie op en haar benadering van de vocale polyfonie met professionals en amateurs in masterclasses, met multimedia presentaties, en ook in  een week durende Summerschool die jaarlijks in het kader van Laus Polyphoniae in Antwerpen plaatsvindt.
In een structurele samenwerking met de universiteiten van Leuven en Oxford worden alle muziekhandschriften van het atelier van Petrus Alamire ontsloten en geschikt gemaakt voor ook andere musici en voor musicologen.
In 2010 brachten ze de cd uit: Vivat Leo! Music for a Medici Pope. Die buitengewone productie, waarvoor ze beroep hebben gedaan op Joshua Rifkin als dirigent, kende de DIAPASON D’OR. We horen er o.m. twee motetten van Adriaen Willaert: Virgo gloriosa Christi, Margareta en Saluto te, sancta Virgo Maria.

 

THE KING’S SINGERS zijn zeker de voornaamsten van de drie in die zin dat ze praktisch het ganse jaar door rondtrekken op concertreis. In maart 2018 zullen ze zingen in Australië en in Nieuw Zeeland. In april in de VS, in mei in Duitsland en daarna in China en Japan…

Ze blijven in hun repertoire trouw aan de Vlaamse muziek, getuige hun twee optredens op 10 en 11 febr. ll. in Duitsland met werken van o.m. Heinrich ISAAC, Josquin DES PREZ, Roland DE LASSUS en Giaches DE WERT.
Bemerk dat Willaert er niet meer bij is en ook dat ze rondtoeren in West-Europa zonder België aan te doen. Doodjammer!
Hun manier van zingen vatten ze op als een demonstratie van vocaal meesterschap.
-O dolce vita mia: een heel langzaam en gevoelvol treurlied vanuit een sterke beleving van de woorden:
O dolce vita mia, che t’haggio fatto, che mi minacci ogn’hor con tue parolle?
O mijn dierbaar leven. Wat heb ik je toch misdaan, dat je me zo voortdurend bedreigingen toestuurt?  (Canzone villanesca alla napolitana)
Doet het je ook aan Dowland denken?
-Ave virgo sponsa Dei.
Een sterk polyfoon gebed dat van bij de eerste inzet aangrijpt en blijft ontroeren telkens een stem bijkomt met een nieuwe melodie of zelfs met een cantus firmus.
De King’s Singers gaan tot de uitersten in expressie: van uiterst zacht kinderlijk vroom tot mannelijk expressief in fff .
Een “romantische” Willaert? Heel zeker, maar tussendoor (in het jaar 1991) mocht dat misschien wel  even.

Hieronder hun cd’s met Willaert:


THE KING'S SINGERS' MADRIGAL HISTORY TOUR
- Faulte d’ argent

LA DOLCE VITA
-O dolce vita mia (instrumentaal)
-Ave virgo sponsa Dei
-O dolce vita mia
-Qual dolcezza giamai
-Vecchie letrose


RENAISSANCE. JOSQUIN DES PREZ
--Allegez-moy, doulce plaisant brunette (Josquin? of Willaert?)

 


FRENCH SONGS

-Allons, allons gay
-Faulte d’argent

French (?) songs: We mogen ons niet altijd ergeren aan het feit dat Willaert of andere Vlaamse polyfonisten heel dikwijls als Fransen worden aanzien. Leg het maar eens uit aan buitenlanders wat het geografisch verschil is tussen Nederland(en), België, Vlaanderen, Wallonië en Frans Vlaanderen nu, of – nog moeilijker! - in de XVIde eeuw.
In 1973 maakten ze een lp onder de titel “A French Collection “ ook al met  tweemaal Willaert. De titel was een duidelijke verwijzing naar de film uit 1971 “A French Connection”.
Zie hun website: https://www.kingssingers.com/

Een mooi luistervoorbeeld:
ADRIAEN WILLAERT. O DOLCE VITA MIA.
gezongen door The King’s Singers, die dit jaar hun 50ste verjaardag vieren.
https://www.youtube.com/watch?v=Z3nsTH5kKtg

De opname komt uit hun cd van 1991 “La dolce vita”, waar naast dit canzona nog 3 andere Willaertnummers staan.
Hun optreden begonnen ze in die tijd graag met Willaert’s motet: Ave virgo, sponsa Dei, dat ook op die cd staat.
Op internet kan men lezen dat dit prachtig motet vorig jaar in februari eveneens werd uitgevoerd door de Engelse groep Gallicantus en eveneens als eerste nummer in hun concertoptreden in Carnegie Hall New York en in het Institute of Sacred Music New Haven. Ook 2 motetten van Cipriano De Rore stonden toen op het programma.
Citaat uit het programmaboekje van Carnegie Hall:
The program begins with Adrian Willaert, founder of the Venetian School of music, who was not even Italian. One of the most delicious ironies of this is that the Venetian [Music] Renaissance was in a sense, a Flemish construction.

 

 

Internetadres voor de cd: https://www.discogs.com/The-Kings-Singers-Tragicomedia-La-Dolce-Vita/release/10136167


The Psalms Experience. - A Mirror for Today’s Society
In het kader van het KLARAFESTIVAL – van zat. 10 maart tot woe. 28 maart 2018.

In dit programma wordt de helft van alle psalmen, 75 van de 150, uitgevoerd.
We noemen hier de psalmen, gekozen uit het repertoire van de Nederlandse Polyfonisten.
Onlogisch maar noodgedwongen moeten we de Engelse titels overnemen.
20 maart te 20.00u. – thema: “A mirror for today’s society
Nederlands  Kamerkoor. Flagey. Studio 4.
met 9de nr. Johannes Tollius. Mighty God. Psalm 68

21 maart te 20.00u
. – thema “Path of Life

Det Norske Solistkor. Flagey. Studio 4.
met 5de nr. Heinrich Isaac. Trust in God makes stronger, Psalm 125
en  13de nr. Jean Richafort. Its good to be together. Psalm 133.

21 maart te 22.00u
. – thema: “Gratitude
The Tallis Scholars. Kerk van de Ter Kamerenabdij. Elsene bij Brussel
met 2de nr. Philippe De Monte. Gratitude for God in history. Psalm 107.
en 6de nr. Jean Mouton. God Listens. Psalm 34.

22 maart te 20.00u.
– thema: “Authority and Oppression
The Tallis Scholars. Flagey. Studio 4.
met 5de nr. Jan Pieterszoon Sweelinck, Surrounded by bad people, you are righteous,
Psalm 36
en 10de nr. Ferdinando di Lasso, My soul is longing for silence, Psalm 62

22 maart te 22.00u
– thema: “Suffering”
Het Nederlands Kamerkoor. Kerk van de Ter Kamerenabdij. Elsene bij Brussel
met 7de nr. Constantijn Huygens, Out of the hands of bad people, Psalm 35

Alle info: https://www.flagey.be/nl/group/4345-the-psalms-experience

concertEN

Het Amerikaanse Blue Heron Renaissance Choir.

Johannes OCKEGHEM. Missa Fors Seulement en andere liederen. Verder ook werken van Pierre De La Rue, Matthaeus Pipelare, Gilles Binchois, Alexander Agricola en Johannes Ghiselin.

In 2015 the ensemble embarked on a long-term project to perform the complete works of Johannes Ockeghem (c. 1420 – 1497); entitled Ockeghem@600, it will wind up in the 2020-21 season, just in time to commemorate the composer’s circa-600th birthday.

Concerten in het kader van het project “Ockeghem@600”
Do. 1 maart te 19.30u.  St Cecilia Parish. Boston.
Vr.  2 maart te 19.30u.  St. Andrew’s Episcopal Church. Wellesley
Zat. 3 maart te 20.00u. First Church. Cambridge (VS).

http://www.blueheron.org/concerts/other-concerts-events/concert-in-boston-fors-seulement-ockeghem600-concert-7/


The Tallis Scholars o.l.v. Peter Phillips

Concertprogramma met religieuze polyfonie uit de renaissance waarbij o.m. Josquin DES PREZ en Palestrina.
Vr. 2 maart te 20.00u. Enschede
Zat. 3 maart te 19.30u. Tilburg
Zo. 4 maart te 20.15u. Muziekgebouw. Amsterdam

In het kader van het Klara Festival Brussel – 150 Psalms project
(zie hierboven)
Woe. 21 maart te 22.00u met o.m. Philippus De Monte en Jean Mouton
Do. 22 maart te 20.00u met o.m. J.-P. Sweelinck

 

 

 

http://www.thetallisscholars.co.uk/new-concerts

 

verdere concerten:


Vr. 2 maart te 19.00u. Concert in de Glass Hall van het Müpa. Budapest door het “Cipriano Consort”
met werken voor blokfluit van Jacob Obrecht, Josquin Des Prez, Jacob Arcadelt, Nicolas Gombert, Cipriano De Rore en Adriaen Willaert.
https://www.mupa.hu/en/program/classical-music-opera-theatre/cipriano-consort-2018-03-02_19-00-glass-hall
Zo. 11 maart te 17.00u. St. Martinuskerk. Stadthagen (D). Het Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel met hun programma “Een polyfone caleidoscoop 1350-1600”

http://www.huelgasensemble.be/index.php?option=com_content&view=article&id=95&Itemid=119&concertid=222

Het programma confronteert de luisteraar met de diversiteit van de polyfonie zoals die zich ontwikkelde tussen 1350 en 1600. Zowel Italiaanse middeleeuwse composities die op het principe van de isoritmiek gebaseerd zijn, als de meest ritmisch-complexe renaissancewerken, de verstilde melancholie van het Franse chanson uit de renaissance en emotionele madrigalen van de zestiende eeuw zijn onderdelen van dit zeer afwisselend en voor het publiek verrassend programma. Twee werelden worden zo op één avond gecombineerd : de middeleeuwse ritmische complexiteit en het woordgebonden humanisme van de renaissance.  Een avontuurlijke avond ! 
Het programma omvat drie- tot zesstemmige werken van anonieme componisten en van Matheus de Sancto Johanne (Avignon, fl. 1380), Alexander Agricola (1446 - 1506), Jacob Clement (ca. 1515 - 1556), Cipriano de Rore (1516 - 1565), Nicolas Gombert (ca. 1500 - ca. 1560), Claude Le Jeune (ca. 1530 - 1600), Charles de Courbes (ca. 1580 - après 1622) etc. Er zijn profane en sacrale werken te horen onder andere chansons, rondeaux, gymel, madrigalen, mess delen en motetten.


Zo. 11 maart te 19.30u. O.L.V.-Geboortekerk. Ham.  Het Ensemble Currende o.l.v. Eric Van Nevel met het Requiem van Clemens non Papa en muziek van Nicolas Gombert, Cipriano De Rore en Thomas Crecquillon
www.Currende.be

Zo. 18 maart te 15.00u. Dominiek Saviokerk. Dilbeek. Het koor Gaudicanto zingt koormuziek uit de Lage Landen met o.m. Adriaen Willaert en Lupus Hellinck.
https://www.uitinvlaanderen.be/agenda/e/gaudicanto-concert-met-koormuziek-uit-de-lage-land/3ba95460-cd1a-4916-a01c-8a54fd22ce77

Ma. 19 maart te 13.00u. Wigmore Hall. Londen. Stile Antico met o.m. Adriaen WILLAERT en Roland DE LASSUS.
https://www.stileantico.co.uk/concerts/2018/03/19/queen-of-muses-2

Vr. 21 maart te 21.00u
. AMUZ. Antwerpen. met het programma Ratas del viejo Mundo: OSSESSO, Italiaanse prebarokke madrigalen” waarin werken van Adriaen Willaert, Roland De Lassus, Phlippus De Monte e.a.
https://www.uitinvlaanderen.be/agenda/e/ratas-del-viejo-mundo-ossesso-italiaanse-prebarokk/774d742c-76f2-4ded-bb53-80bd26f984cf
Zat. 22 en zo. 23 maart 2018.
Musikwissenschaftliche Tagung te München.

Am 22. und 23. März 2018 veranstaltet die Bayerische Staatsbibliothek zusammen mit der Professur für Musikwissenschaft an der Universität Augsburg eine Fach tagung zu den handschrift lichen Tabulaturen und
Sti mmbüchern aus dem 16. und 17. Jahrhundert. Die Veranstaltung bildet den Abschluss eines Projekts zur Digitalisierung und Online-Erschließung der Manuskripte.
https://www.etlichliedlein.de/fileadmin/www.etlichliedlein.de/Tagungsflyer.pdf

 

EEN NIEUW INITIATIEF:
Het blokfluitenensemble CIPRIANO CONSORT.


Het Hongaars blokfluitenensemble Cipriano Consort is gevestigd in het cultuurcentrum MÜPA. Budapest. Hongarije.
Leden zijn de blokfluitisten János Bali, Balázs Bánfi, László Kecskeméti, Apolka Laurán, Éva Valóczki-Bánfi
e-mailadres: info@mupa.hu
Geeft een eerste (?) concert di. 2 maart te 19.00u in het MÜPA te Budapest.
Zie meer info hierboven
en ook: https://www.mupa.hu/en/program/classical-music-opera-theatre/cipriano-consort-2018-03-02_19-00-glass-hall

 

Nieuwsbrief 14de jg. nr. 2 – 31 jan 2018

Musicque de Joye

Muziek die ons blij maakt…
Een heel aantrekkelijke titel, want iedereen wil graag wat vreugde beleven.
Of deze muziek echt blij maakt, is natuurlijk de vraag, want dit genre verschilt erg van wat we vandaag daar onder verstaan.
Het zijn in ieder geval eenvoudige nummers: geen snelle ritmen, geen nervositeit, geen chromatische wendingen, geen heel hoge of heel lage noten; wellicht gedacht voor de huiskamer waar ouders en kinderen op blokfluiten, snaren of schalmeien gezellig bezig zijn. Of voor de vriendenkring in de school, in de stad of op het paleis. Zeker geen echte dansmuziek, niet te vergelijken met Tielman Susato, Pierre Phalèse, Claude Gervaise of Michael Praetorius.
Toch de moeite om te spelen, oordeelde Jordi Savall, die er in 1978 met zijn Hespèrion XX een volledige cd aan wijdde. (Astrée – Auvidis E 7724).
Maestro Adriaen Willaert was in zijn tijd ook bekend en gewaardeerd voor zijn ricercars. Nochtans heeft hij er maar een twintigtal gecomponeerd.
Ze werden uitgegeven in drie reeksen.
Een eerste reeks (onze nummering: reeks A) werd uitgegeven in 1540 onder de titel “Musica Nova” en later, tussen 1550 – 1555,  heruitgegeven onder de titel “Musicque de Joye”.
Een tweede reeks (onze nummering: reeks B) bestond uit vier driestemmige ricercars. Ze werden door Antonio Gardano uitgegeven onder de titel “motecta trium vocun”, eerst in 1543 en opnieuw in 1551 en in 1569.
Een derde reeks (onze nummering: reeks C) is de meest uitgebreide. Ze telt 10 ricercars en ze werden uitgegeven onder de titel “Fantasie et recerchari (contrapunti) a tre voci”, eerst in 1549 door Girolamo Scotto en daarna door Antonio Gardani in 1551, 1559 en 1593.

De eerste uitgever van de reeks A was Andrea Arrivabene.  De titel van zijn gedrukte uitgave luidde: Musica nova accomodata per cantar et sonar sopra organi et altri strumenti, composta per diversi eccellentissimi musici. Venezia, al segno del pozzo, 1540.
In die eerste uitgave staan vijf vierstemmige ricercars van Adriaen Willaert.
Diezelfde ricercars kenden een tweede uitgave door Jacques Moderne uit Lyon onder de titel “Musicque de Joye”.
Hier iets meer over die “Musicque de Joye”.

Jacques Moderne werd geboren in Istria (toen in Italië) ca. 1495-1500 – zijn oorspronkelijke naam was “Giacomo Moderno” -  en hij vestigde zich vanaf 1528 als drukker-uitgever in het Franse Lyon.  Hij werd er vooral bekend als drukker van muziek, maar hij gaf ook een honderdtal boeken uit met andere onderwerpen, zoals religie en geneeskunde.
In zijn in gans West-Europa meest beroemde muziekuitgave Motetti del Fiore (1532-1542), die 8 volumes telde met een totaal van 228 muziekwerken, nam hij veel Franse chansons op van Belgische meesters, zoals Adriaen Willaert, Jacob Arcadelt, Nicolas Gombert, Jean L’Héritier, Jacquet De Berchem, Jacob Buus en Thomas Créquillon, naast die van Fransen, Italianen, Spanjaarden en Duitsers.
De elf volumes van zijn “Le Parangon des Chansons” (1538-1543) kenden een even groot succes.

Musicque de Joye bestond uit twee delen, die sterk verschilden in stijl. Het eerste deel bevatte 22 ricercars, waarvan 19 nummers overgenomen waren van een oudere publicatie, nl. de Musica Nova uit 1540 van Andrea Arrivabene, een uitgave waarvan moet gezegd worden dat ze zeer onverzorgd was uitgevoerd en weinig aandacht kende.
Het tweede deel bestond uit verschillende Franse dansen.
In die uitgave nu staan vier (of vijf?) vierstemmige ricercars van Willaert, naast 11 van Julius de Modena, 2 van Hieronimus Parabosco, en telkens 1 van Guilielmus Colin, Nicolaus Benoist, Gabriel Coste en van Hieronimus De Bononia.

Moderno gebruikte bij het drukken een zeer geavanceerde druktechniek, waarbij alle elementen (notenbalken, noten, sleutels, voortekening en eventuele tekst) in één keer werden gedrukt. Alleen Attaingnant te Parijs was hem daarin voor.
Toch bemerken we dat de notenbalken getekend zijn door het samenvoegen van kleine streepjes. Pas later zal men die als doorgetrokken lijnen kunnen tekenen.
De muziekstijl van die ricercars van Willaert is nog zeer verwant aan de vocale polyfonie met de strenge contrapuntische regels. Toch komen hier op vele plaatsen melodische wendingen voor die niet meer gedacht kunnen zijn voor de stem maar voor instrumenten. Daardoor zijn die ricercars een eerste aanloop naar de verdere ontwikkeling van de instrumentale muziek, vooral de kamermuziek. Het zijn dus geen “instrumentale motetten” meer. Anderzijds is het nog zoeken naar een eigen muzikale taal, specifiek voor de viool of voor de fluit of voor het orgel of klavecimbel.  Nu is het nog heel elementair:  want ook typische instrumentale wendingen zoals bijv. ritmische figuren met herhaalde noten ontbreken. Doet het niet denken (mutatis mutandis) aan “Die Kunst der Fuge” van Johan Sebastian Bach?
Ook het volgende doet ons aan Bach denken. Heel toevallig, maar interessant.
De tenorpartij hierboven begint met een motiefje van 5 noten: si, la, do, si, la. Laat de laatste noot weg en maak van de eerste noot sib: dan hebben we het Bachmotief: b-a-c-h. Er is 200 jaar verschil natuurlijk.
Online de oorspronkelijke versie van de Musicque de Joye” door Jacques Moderne.
Tik hieronder:
SUPERIUS
http://hz.imslp.info/files/imglnks/usimg/d/d5/IMSLP58337-PMLP119657-superius_wikipedia.pdf
ALTUS
https://imslp.nl/imglnks/usimg/b/b7/IMSLP58340-PMLP119657-Altus.pdf
TENOR
http://ks.imslp.info/files/imglnks/usimg/e/e3/IMSLP58342-PMLP119657-Tenor.pdf
BASSUS
https://imslp.nl/imglnks/usimg/7/78/IMSLP58343-PMLP119657-Bassus.pdf


De belangrijkste opnamen: (zie ook de website: www.adriaenwillaert.be)

1. Musicque de Ioye.
Hespèrion XX o.l.v. Jordi Savall
Astrée. Auvidis E 7724
bevat Ricercar A2 (track 16), A4 ( track 21 Julius Modena), A5 (track 15 Cabezon?) en A7 (track 14 Costa)
SPOTIFY
2.Vespro della beata Vergine (anno 1550)
Joris Verdin, orgel
RICERCAR RIC 325
https://outhere-music.com/store-RIC_325
bevat Ricercar A1 (track 4) en C1 (track 7), C7 (track 10) en A2 (track 13)
SPOTIFY
3. Musica Nova
Consort Veneto op blokfluiten en dulciaan
Roberto Loreggian, spinet
TACTUS TC 540002, 1996
bevat Ricercar A1, A2, A3 (track 12), A4 en A5
ook op YouTube:  A1, A2 en A3
http://www.youtube.com/watch?v=DPjZP-MG8Vs
https://www.youtube.com/watch?v=MKE9rZ0nsmY

4. Complete works of Adriaen Willaert. Vol VII.
STRADIVARIUS 33355
Danilo Lorenzini, Antonio Eros Negri, Riccardo Villani en Giuseppe Azzarelli.
Ricercar A1, A2, A3, A4, A5, A6 (track 20) en A7
Youtube A1 op clavecimbel door Danilo Lorenzini:

https://www.youtube.com/watch?v=Tb37MqCboqo

Bemerk dat wij aan de ricercars van Willaert een eigen nummering hebben gegeven.
Daarom hieronder een vergelijkende tabel.
De eerste kolom is ons nummer (A.W.F. = Adriaen Willaert Foundation)
De tweede kolom is het nr in onze alfabetische lijst van het ganse oeuvre op onze website
De derde kolom is het nr in het handboek van Kidger, dat alle werken bespreekt en nummert.
De vierde kolom is Musica Nova. RISM 1540/22
De vijfde kolom is van Musicque de Joye
De zesde kolom is de moderne uitgave van prof. H. Colin Slimm.
Jordi Savall en bijna alle cd-opnamen volgen de nummering van Jacques Moderne.
Onze nummering sluit min of meer aan bij die van Kidger.

Vergelijkende tabel van de reeks A.


A.W.F.-
nr

oeuvre
nr

Kidger
nr

Musica Nova
154022

Musicque de Joye ca. 155024

H. Colin Slimm

A1

436

I015

1

3

p. 1

A2

437

I016

10

4

p. 43

A3

438

I017

14

21

p. 66

A4

439

I019

6

8

p. 21

A5

440

I020

13

17 en 20

p. 60

A6

441

I018

-----

7

p. 125

A7

442

-----

-----

24

p. 128

 

 

 

 

 

 

Bron:
1. Jean Michel Vaccaro in de bijsluiter van de cd Musicque de Joye. Hespèrion XX. 1978
2. Simon Van Damme.  Willaert’s Ricercares and their Use of Inganno.  Art. in  "Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis" LIX/1 (2009).

HET CONCILIE VAN KONSTANZ
1414 - 1418

Over het waarom en het belang van dit concilie, lees wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Concilie_van_Konstanz
In het kader van de herdenking van dit belangrijk concilie  in de stad Konstanz, werden in september 2017 vier concerten georganiseerd door de stad Konstanz onder de titel:

"Europäische Avantgarde um 1400 - Musik zum Konstanzer Konzil"

Musikalisch änderte sich die Welt



De Duitse radiozender SWR2 zond de vier concerten integraal uit.
Ze kunnen herbeluisterd worden via internet.
Tik:
https://www.swr.de/swr2/programm/sendungen/geistliche-musik/konstanzer-konzil-europaeische-avantgarde/-/id=658942/did=20739544/nid=658942/wl44m5/index.html

Es war der größte und längste Kongress des Mittelalters und ganz nebenher trafen auch verschiedene europäische Musikstile aufeinander.
So änderte sich musikalisch gesehen von Konstanz aus die Welt. 

Beim Konstanzer Konzil begegneten sich nicht nur wichtige Machthaber und Entscheidungsträger, sondern auch deren Hofkapellen sowie Stadtpfeifer und Spielleute. Erstmals treffen verschiedene europäische Musikstile aufeinander, die sich gegenseitig beeinflussen. Musikalisch gesehen ändert sich in diesen Jahren von Konstanz aus die Welt. Die Konzertreihe "Europäische Avantgarde um 1400" erinnert mit führenden Ensembles der Alten Musik an dieses Ereignis. Auch das vierte Festival im September 2017 brachte Konzerte an historische Schauplätze des Konzils.

Eerste concert:  Orlando Consort: Pausen en tegenpausen

Das britische Orlando Consort greift das Thema der Papstwahl auf. Die durch das Schisma verursachten politischen Machtkämpfe spalteten nicht nur die Kirche während des frühen 15. Jahrhunderts, sondern eigentlich ganz Europa. Raffinierte und anspielungsreiche Motetten und Balladen dienten der kirchenpolitischen Agitation und Propaganda.

TWEEDE EN DERDE CONCERT: EUOPESE AVANTGARDE ca. 1400


Das Sollazzo Ensemble widmet sich der avantgardistischsten Musik der Zeit um 1400. Die Musikwissenschaft bezeichnet diese sehr verfeinerte Kunst als "Ars Subtilior". Denn die Kompositionen sind geprägt von äußerst verfeinerter Rhythmik und verarbeiten Texte voller mythologischer, christlicher und zeitgenössisch-politischer Anspielungen. Sollazzo hat sich darauf spezialisiert, diese raffinierte Klangkunst wieder zum Leben erwecken.
Gleiches gilt für das spanische Ensemble Tasto Solo, das sich der frühesten überlieferten Instrumentalmusik widmet. Sein Leiter Guillermo Pérez erforscht seit Jahren intensiv das Spiel von frühen Tasteninstrumenten wie Portativ und clavisimbalum.  Gleiches gilt für das spanische Ensemble Tasto Solo, das sich der frühesten überlieferten Instrumentalmusik widmet. Sein Leiter Guillermo Pérez erforscht seit Jahren intensiv das Spiel von frühen Tasteninstrumenten wie Portativ und Clavicymbalum, einer Frühform von Cembalo und Fortepiano.vicymbalum, einer Frühform von Cembalo und Fortepiano.

Sollazzo Ensemble: Ars subtilior – Verfijnde Kunst rond 1400

Ensemble Tasto Solo: Instrumentale muziek uit de Codex Faenza

 VIERDE CONCERT: ENSEMBLE CINQUECENTO - ISAAC IN KONSTANZ
Im Reformationsjahr 2017 weitet das Festival seinen Blick auch auf die Zeit 100 Jahre nach dem Konzil: Hier wirkte der große franko-flämische Komponist Heinrich Isaac am Hof Kaiser Maximilians I. Das Konzert des Ensemble Cinquecento bietet eine Mischung aus Teilen des für Konstanz komponierten "Choralis Constantinus" mit festlichen Motetten, wie sie während des Reichstags erklungen sind.

Ensemble Cinquecento: Isaac in Konstanz

Ook in Nederland:
De Nederlandse groep AVENTURE organiseert een tweedaagse workshop in Amsterdam voor  zangers en instrumentalisten, eveneens in het kader van het concilie van Konstanz en de figuur Jan Hus.
Tweedaagse workshop 27 januari & 7 april met muziek van ca. 1418.
Docenten: Christopher Kale, Marco Magalhães, Ita Hijmans
Tijd: beide dagen 10.00-17.00 uur 
Niveau: gevorderde (koor)zangers en instrumentalisten. De indeling van groepen gaat naar niveau.
Meer info & aanmelden: itasgk@xs4all.nl / 020 6699814  Of kijk op de website van Aventure.

Willaert en kardinaal Granvelle (vervolg)

In de vorige Willaert De Rore-Nieuwsbrief werd kard. Antoine Granvelle besproken als een belangrijke politieke figuur voor ons land, maar met tevens een grote voorliefde voor de muziek.  Hij had relaties met o.m. de Belgische polyfonisten Adriaen Willaert, Cipriano De Rore, Pierre De Manchicourt en Roland De Lassus. Prof. em. Ignace Bossuyt stuurde nadien een aanvullende tekst en een niet onbelangrijke rechtzetting in verband met die relaties.  Waarvoor dank.
Sta me toe te wijzen op een fout: Manchicourt en Lassus hebben inderdaad ook een motet geschreven ter ere van Granvelle, als eerste werk, een 'opdrachtmotet' (om de kerkvorst en eerste minister van Karel V te charmeren!) van een bundel motetten aan hem opgedragen, maar niet op de tekst van O socii. De opdracht had snel resultaat voor Manchicourt:  twee jaar na zijn bundel uit 1554 werd hij bedacht met een (ongetwijfeld lucratief) canonicaat in Atrecht en in 1559 werd hij kapelmeester van Filips II in Spanje. Lassus, die kort nadien in Antwerpen op zoek was naar een vaste betrekking, had wellicht gehoopt op een plaats in de capilla flamenca van Karel V en nadien Filips II , die na  de troonsafstand van zijn vader in 1555 ongetwijfeld op zoek was naar nieuwe krachten (Lassus' bundel dateert van 1556). Maar Manchicourt had duidelijk een voetje voor. Lassus werd dan wel, onder meer dankzij de tussenkomst van Granvelle, aangesteld als tenorzanger (in 1562 als kapelmeester) aan het prestigieuze Beierse hof in München, waar hij tot zijn overlijden in 1594 bleef.  De motetten van Manchicourt en Lassus zijn, respectievelijk, O decus o patriae lux en Delitiae Phoebi. De teksten zijn anoniem, maar mogelijk van de hand van de componisten. Lassus zinspeelt onder meer op zijn naam (lassus = 'vermoeid').
Ignace Bossuyt
International Colloquium "Antoine Perrenot de Granvelle (1517-1586)
A European Statesman in An Age of Conflict"
(Florence, 25th-26th January 2018)


Ondertussen vernamen we dat in Florence een Internationaal Colloquium wordt gehouden aan Granvelle gewijd op do. 25 en vr. 26 jan. 2018.
Of daar over muziek zal gesproken worden, is evenwel niet zeker.
Meer info: https://www.academia.edu/35666081/International_Colloquium_Antoine_Perrenot_de_Granvelle_1517-1586_A_European_Statesman_in_An_Age_of_Conflict_Florence_25th-26th_January_2018_

CITAAT I – The Tallis Scholars in bewondering voor Cipriano De Rore

In 1994, the Tallis Scholars received the Early Music Award for their recording of music by
Cipriano de Rore.

These practices of Josquin and Palestrina (to use rhythmic shifts to emphasize particularly important words in addition to closely relating musical and textual rhythms) directly relate to the rhythmic processes of the text-driven madrigal. In Cipriano de Rore’s madrigals, for example, both the alignment of musical and textual rhythm and the use of rhythm to embed extramusical meaning in the music accompanying a text were vital in creating the most artful text setting possible.

                                                      Kimberley Hieb,
fragment uit het review op het boek van Ruth I. DeFord
Tactus, Mensuration and Rhythm in Renaissance Music.                 
Cambridge 2015.

CITAAT II – Toward a choral pedagogy for Composers.


Steven Sametz:

We should all want to know the major great works, and that is a lifelong pursuit. We are in an age where our bedrock—the glory of Renaissance counterpoint—is heard and performed less and less. Studying Renaissance counterpoint can be quite a trial; experiencing Renaissance counterpoint (preferably as a performer) is to encounter the essential beauty of voices in harmony and motion. When I was an undergraduate, I studied  Ockeghem, Obrecht, and Josquin; it meant very little until I was inside it, performing it. Curios ity led me to sixteenth-century Italy and a love for Lassus, Palestrina, Monteverdi, Marenzio, and Cipriano de Rore.
Our art is grounded in an era when the voice was the primary instrument. If we lose this connection, we lose our treasure. Knowing Schütz, Schein, Scheidt, and Buxtehude allows us to more fully understand the roots of Bach's amazing contrapuntal versatility.
The major works of the eighteenth and twentieth centuries are a living history of the growth of the choral art to the symphonic level. The small bands that accompanied Haydn masses expanded over time to the symphonic proportions of a Mahler orchestra, and choirs grew accordingly. Tracing the history of major works from Mozart's Requiem to Daphnis and Chloe to the War Requiem provides a roadmap of the organic development  of the coral art.

ABOVE ALL, CHOOSE A TEXT THAT REFLECTS YOUR OWN VOICE - A TEXT THAT BEARS THE STAMP OF YOUR OWN CONVICTION, EVEN IF YOU ARE NOT ITS AUTHOR.

Author(s): DAVID CONTE, ROBERT KYR and STEVEN SAMETZ
Source: The Choral Journal, Vol. 55, No. 1 (AUGUST 2014), pp. 8-26
Published by: American Choral Directors Association

Ingekomen correspondentie

8 jan. 2018

Bonjour.
J'ai le plaisir de vous signaler que mon roman Le maître de San Marco va sortir cette année aux éditions MEO.
Le personnage principal de ce polar vénitien est Willaert.
Bien à vous.
CLAUDE
Claude Raucy rue Walthère Jamar, 231 (boîte 21) 4430 Ans
Tous mes livres sont mes faux journaux intimes.


14de jaargang nr 1 - 8 januari 2017

Willaert en kardinaal Granvelle

Antoine Perrenot de Granvelle werd op 20 augustus 1517 in de Franche-Comté geboren als zoon van Nicolas Perrenot de Granvelle, een belangrijke adviseur van keizer Karel V. Zijn vader zorgde voor een goede opvoeding, waardoor hij onder meer een groot aantal talen leerde. Granvelle stond al vroeg bekend om zijn intelligentie. Na de Artes in Leuven, waarvan het encyclopedisch onderricht uitzicht gaf op hogere faculteiten, volgde hij Rechten in Padua.

Op zijn eenentwintigste werd Granvelle bisschop van Atrecht, maar hij liet zich in die hoedanigheid al snel vervangen om zijn vader bij te staan, onder meer op verschillende Duitse Rijksdagen. Dit maakte hem al snel vertrouwd met de internationale politiek. Na de dood van zijn vader in 1550 volgde Granvelle hem op als staatssecretaris en grootzegelbewaarder van Karel V en werd hij een van de belangrijkste adviseurs van de Spaanse koning Filips II in de jaren voor de Tachtigjarige Oorlog.

Na Filips vertrek uit de Nederlanden werd Granvelle adviseur van landvoogdes Margaretha van Parma. Mogelijk was het bij haar dat hij Cipriano De Rore leerde kennen, namelijk toen de maestro na zijn ontslag in Ferrara op den dool was.

Muziekliefhebber in hart en nieren, onderhield Granvelle
graag contact met componisten. Zo had hij een heel goede relatie  met onder anderen Roland De Lassus, Cypriano De Rore,  Zarlino en Adriaen Willaert. Dit blijkt uit een aantal interessante brieven, die momenteel in Madrid gearchiveerd zijn. Zo vroeg de aartsbisschop vroeg aan Willaert om werken te componeren waarin zijn wapenspreuk voorkwam: "Durate et vosmet rebus servate secundis – Houd vol en maak je sterk voor betere tijden” (Vergilius, Aeneis, I, 207).

Hoewel Maestro Adriano in die periode serieus ziek is, wil hij dat zeker niet weigeren. Meer nog, hij gaat op een hoogst creatieve manier te werk! Vooreerst selecteert hij de passage, waarvan het motto het zevende en laatste vers vormt, en herwerkt het naar de persoon van Granvelle toe. Vervolgens ontwerpt hij een ostinato van drie noten naar het soggetto cavato-principe: ut – fa – re, op basis van de kerngedachte ‘Durate’. Dit ostinatomotief laat hij ten slotte onafgebroken herhalen door de tweede of de vijfde stem, waarbij de notenwaarden geleidelijk verminderen. Terwijl de bezetting overgaat in zesstemmigheid, wordt het ritme hierdoor naar het einde toe steeds verder opgedreven.

Ook Cipriano de Rore ontving dit verzoek, maar aarzelde. Hij ging eerst te rade bij Willaert, die hem aanmoedigde op de vraag in te gaan en hem meteen ook uitlegde hoe hij te werk zou gaan . Zo componeerde ook Cipriano een motet, met hetzelfde soggetto cavato, vijfstemmig en met de ostinaat beperkt tot een enkele stem. In 1566 nam Cipriano zowel zijn versie als die van Willaert op in zijn vijfde madrigalenboek.

Ook Roland De Lassus en Pierre De Manchicourt brachten hulde aan de kardinaal met een motet op ‘O socii durate’. De volledige tekst:


O socii durate

O socii neque enim ignari sumus ante malorum
o passi graviora dabit deus his quoque finem,
experti revocate animos moestumque timorem
mittite, forsan et haec olim meminisse juvabit.

Per varios casus per tot discrimina rerum
tendimus, ostendunt sedes ubi fata secundas
durate et vosmet rebus servate secundis.

Naar Publius Vergilius Maro, Aeneis, boek 1, vv. 198-199/202-205/207.

“Vrienden! Wij maakten eerder veel ellende mee, en dit
was erger nog… De godheid zal ook hier een einde aan maken.
[Zozeer beproefd,] vat nieuwe moed, verjaag die diepe angst.
misschien dat dit ooit nog eens goed is om aan terug te denken.
Na zoveel avonturen, zoveel dingen vol gevaar
gaan wij toch naar [waar ons een vast woonplaats door ’t Lot
beschikt is.] Houd dus vol en maak je sterk voor betere tijden.”

Naar M. d’Hane-Scheltema, Vergilius. Het verhaal van Aeneas, Amsterdam, 2001, p. 23.

* partituur: http://www0.cpdl.org/wiki/images/3/3c/Willaert_O_socii_durate.pdf
* Spotify: Huelgas Ensemble en De Labyrintho
* bronnen:
Historiek.net:  https://historiek.net/antoine-perrenot-kardinaal-granvelle/70776/
Ignace Bossuyt, O socii durate: A Musical Correspondence from the Time of Philip II in Early Music, 26 (1998), pp. 432-443.

OUDE MUZIEK OP INTERNET: WAAR?

1.Archieven en bibliotheken, digitaal weergegeven

Brussel. Koninklijke Bibliotheek van België
http://uurl.kbr.be

München. Bayerische Staatsbibliothek
www.digitale-sammlungen.de

Bologna. Museo internazionale e biblioteca della musica – Catalogo Gaspari www.bibliotecamusica.it/cmbm/scripts/gaspari/

British Library. Early Music online
www.royalholloway.ac.uk/music/research/earlymusiconline/home.aspx

Frankrijk – alle bibliotheken, behalve Parijs. Bibliothèque Nationale
http://www.enluminures.culture.fr/documentation/enlumine/fr/rechguidee_00.htm

Parijs. Bibliothèque Nationale de France – Gallica
http://gallica.bnf.fr/

Coimbra. Universiteit, Biblioteca geral digital
https://digitalis-dsp.uc.pt/bg6/UCBG-MM-2/UCBG-MM-2_item1/index.html

München. Universitätsbibliothek der Ludwig-Maximilians-Universität
https://epub.ub.uni-muenchen.de/

Vaticaanstad. Via de universiteit van Regensburg
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/bav_pal_lat_1980/0001?

Wenen. Österreichische Nationalbibliothek
http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/dlDisplay.do?institution=ONB&vid=ONB&onCampus=false&lang=ger&docId=ONB_aleph_acc003762040

Zoek ook via: https://www.diamm.ac.uk/


2. Hedendaagse edities van oude partituren

a. http://icking-music-archive.org/ByComposer.php
b. http://blogs.bibliotheek.rotterdam.nl/blog/muziek/bladmuziek-uit-16e-eeuw-nu-online
c. Choral Public Domain Library (cpdl)

d.http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&frbg=&scp.scps=scope:(BLCONTENT)&tab=local_tab&dstmp=1443445667508&srt=rank&ct=search&mode=Basic&vl(488279563UI0)=any&dum=true&tb=t&indx=1&vl(freeText0)=%22early%20music%20online%22&vid=BLVU1&fn=search


e. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Renaissance_composers
f. https://www.stretta-music.nl/search/?searchparam=renaissance
g. www.musicasacra.com
h. http://imslp.org/wiki/Category:Composers

met dank aan Jan Anseeuw


CITAAT


Guiseppe Zarlino publiceerde kort na de dood van Willaert drie Lectiones pro mortuis. Katelijne Schiltz zocht naar aanwijzingen dat Zarlino die ‘in memoriam Willaert’ heeft geschreven. Zij besluit:

“To conclude, in her book Reading Renaissance Music Theory, Cristle Collins Judd calls Zarlino a “masterful manipulator of his printed persona”. She shows that Zarlino brought out his theoretical and compositional oeuvre at well-chosen points and that he used his publications to shape his public image and as a means to career advancement. It looks like the publication of the three lectiones pro mortuis were also part of this strategy. Whether he conceived them in commemoration for the recently deceased Willaert or not, they might have been another step towards his position as maestro di cappella of Saint Mark’s, which he was to occupy from 1565 until his death in 1590.”

Katelijne Schiltz, Zarlino’s lectiones pro mortuis.
Conferentie in Venetië n.a.v. de 500ste verjaardag van de geboorte van Zarlino,
30 november 2017.
Conferenza “Gioseffo Zarlino e la scienza della musica nel ‘500“ – 2017


Ingekomen correspondentie

19 december 2017

Sehr geehrte Damen und Herren,
unter dem Titel »Etlich Liedlein zu singen oder uff der Orgeln und Lauten zu schlagen« veranstaltet die Bayerische Staatsbibliothek gemeinsam mit der Professur für Musikwissenschaft an der Universität Augsburg eine musikwissenschaftliche Fachtagung zu ihren handschriftlichen Tabulaturen und Stimmbüchern des 16. und 17. Jahrhunderts.
Dazu lädt die Bibliothek am 22. und 23. März 2018 in den Friedrich-von-Gärtner-Saal ein.
Die Tagung bildet den Abschluss eines durch die Deutsche Forschungsgemeinschaft geförderten Projekts, in welchem die Manuskripte dieses Bestandsegments der Bayerischen Staatsbibliothek digitalisiert und online katalogisiert werden konnten: https://www.digitale-sammlungen.de/index.html?c=sammlung&projekt=1448525517&l=de .

In den Vorträgen wird das quellenkundlich und kulturgeschichtlich breit gefächerte Spektrum dieser und weiterer bedeutender Handschriften der Zeit aufgegriffen. Dazu gehören Überlieferungszusammenhänge ebenso wie Fragen der Notationspraxis oder Aspekte der städtischen Musikkultur der Renaissance.


Da viele der Manuskripte aus dem bürgerlichen Umfeld Augsburgs stammen, liegt ein weiterer Schwerpunkt auf der Verbindung zwischen der Fuggerstadt und der Musiksammlung der Münchener Hofbibliothek. Im Zusammenhang der Tagung wird es im Orff Zentrum München am 22.3.2018 einen öffentlichen Abendvortrag geben. Alfred Gross, Spezialist für frühe Tastenmusik, erläutert und spielt im Anschluss auf verschiedenen historischen Instrumenten Intavolierungen und Instrumentalstücke aus den Handschriften.

Nähere Informationen zur Tagung finden Sie im Internet unter www.etlichliedlein.de .

Wir würden uns sehr freuen, wenn Sie an geeigneter Stelle auf unsere Veranstaltung hinweisen könnten. Herzlichen Dank!
Für Rückfragen stehen wir Ihnen gerne zur Verfügung.

Mit freundlichen Grüßen
Veronika Giglberger und Bernhard Lutz

 

»Etlich Liedlein zu singen oder uff der Orgeln und Lauten zu schlagen«
Musikwissenschaftliche Tagung
München, 22. und 23. März 2018
Kontakt und Information:
www.etlichliedlein.de
etlichliedlein@bsb-muenchen.de
_____________________________________________

Bayerische Staatsbibliothek
Ludwigstr. 16
80539 München
www.bsb-muenchen.de

-----------------------------------------------

Dag Arnold,
Als Vlaamse uitwijkeling woon ik al 50 jaar in Canada, op ongeveer 20 km van Montreal. Ik ben lid van het zangkoor van het Orchestre Métropolitain, dat onder de leiding staat van de gekende jonge dirigent Yannick Nézet-Seguin. Hij dirigeert ook Rotterdam en van dit jaar af de New York Metropolitan.
Een van zijn alto spelers is ook koordirigent en die heeft ons het O magnum mysterium van Willaert doen zingen op een kerstconcert. Ik heb hem wel moeten zeggen hoe de naam eigenlijk wordt uitgesproken en hij was daar heel blij mee !!
Een paar andere van de franco-vlaamse periode die ik al heb gezongen: Sweelinck, Jan Ockeghem, Orlando natuurlijk, Clemens non Papa, maar nog geen Joske Deprez !
Vrolijk Kerstfeest en mijn beste wensen voor het nieuwe jaar.
Jef (Montreal)
-----------------------------------------------

22 december 2017

Dear Arnold:

I created soundfiles for all of Adrian Willaert's 3-v Ricercari, realized for organ.
Please announce this in the next newsletter!

Here are the URLs for the 9 ricercari:

Ricercar no.1: https://www.youtube.com/watch?v=cGgR5SuVIw8
Ricercar no.2: https://www.youtube.com/watch?v=i_goAuX-SHY
Ricercar no.3: https://www.youtube.com/watch?v=jGRecD2AeaE
Ricercar no.4: https://www.youtube.com/watch?v=x-Ya-CNxkRk
Ricercar no.5: https://www.youtube.com/watch?v=2Jw1VAQj_xM
Ricercar no.6: https://www.youtube.com/watch?v=BTki7i9sghY
Ricercar no.7: https://www.youtube.com/watch?v=GZ52RQYD9Ic
Ricercar no.8: https://www.youtube.com/watch?v=fhgk4WjxiPQ
Ricercar no.9: https://www.youtube.com/watch?v=CnkP4HDdJRY&t=29s
I have made audio files for the other 4 ricercari by Adrian Willaert, which were published separately from the edition of 9 ricercari. This is really a "set" of ricercari, on ascending degrees of the scale, Re, Mi, Fa, and Sol.

Ricercar in Re: https://www.youtube.com/watch?v=1ONCIACTgbw
Ricercar in Mi: https://www.youtube.com/watch?v=WJHeRKaign4
Ricercar in Fa: https://www.youtube.com/watch?v=UxTfCZ9kCMc
Ricercar in Sol: https://www.youtube.com/watch?v=zwUUvadq8RI

All best wishes,
Richard St. Clair (USA)

13de jaargang nr 10 - 30 november 2017


Michiel Coxcie, De heilige Cecilia met drie zingende engelen (1569)
Museo Nacional del Prado, Madrid


De heilige Cecilia met drie zingende engelen


Michiel Coxcie (°Mechelen of Luik 1499 - … Antwerpen, 10 maart 1592) maakte dit schilderij in opdracht van Filips II. Vandaar dat het schilderij nog steeds in Madrid hangt. De Heilige Cecilia speelt niet op een orgel, zoals haar hagiografie voorstaat (cantantibus organis), maar op een klavechord. De engel op de voorgrond toont een stemboek met het begin van een superius. Het betreft, in omgekeerde volgorde, het eerste en tweede deel van Caecilia Virgo gloriosa het vierstemmige motet van Clemens non Papa. Links van het instrument zien we het begin van een tenorpartij: het begin van een ander motet (titel?) van Clemens non Papa. Merkwaardig: bewust of onbewust lezen we niet de noten van de tenor maar van de sopraan.

Bron: Pieter Fischer, Music in Paintings of the Low Countries in the 16th and 17th Centuries, Amsterdam 1975, pp. 13sqq.

Voor een betere weergave van dit schilderij:
https://www.museodelprado.es/en/the-collection/art-work/saint-cecilia/59513330-7393-4855-a943-011abdc655aa?searchMeta=cecilia

 

Radioprogramma, Festivals, concerten, workshops…


15-16 dec. 2017 / 26-27 jan. / 9-10 febr. & 16/17 maart 2018, Hauts-de-Seine (FR)

Journées de musique ancienne de Vanves
* Workshops: Musica pratica: zingen, dansen, instrumenten
* luitspelen0 (11 dinsdagen): 28 nov., 5 & 19 dec., 16 & 30 jan., 13 febr., 6 & 20 maart, 10 apr., 15 & 22 mei

S’imprégner des musiques de la Renaissance par une pratique sensorielle, ludique et didactique. Jouer, chanter et découvrir un interprétation replacée dans son contexte, qui conjugue respect des sources et créativité. Les Journées de musiques anciennes mettent en place des week-ends de formation pluridisciplinaire et des cours consacrés au luth le mardi.
Pour tous : chant, danse, travail corporel, pratique instrumental

https://journees-musiques-anciennes.org/musica-practica/

woe. 29 nov. – vr. 1 dec. 2017, Venetië (IT)

Gioseffo Zarlino, 500 jaar na zijn geboorte (°1517)
Congres en tentoonstelling (tot 31 jan.) rond Zarlino, met deelname van Katelijne Schiltz

https://www.fondazionelevi.it/event/musico-perfetto-gioseffo-zarlino/ en https://www.fondazionelevi.it/event/musico-perfetto-la-teoria-musicale-nei-libri-stampa/ .


ConcertDecember-BE


Masterclass met Jordi Savall (video)

Schuif door naar 34’15”: Nr. 2: Cipriano De Rore, Ancor che col partire
Diminuties van Riccardo Rognoni

https://www.medici.tv/en/masterclasses/master-class-with-jordi-savall/

 

Zat. 9 dec. 2017 te 20.00u, Xavier College Chapel, Melbourne, Australië

- Ensemble Gombert m.m.v. La Compañia en The Renaissance Band
- programma: Christmas to Candlemas: around 1600, met werk van o.m. Roland De Lassus

https://www.ensemblegombert.com.au/concerts

Zat. 9 dec. 2017 te 19.30u, St Cecilia’s Hall, Edinburgh

- Luisa Morales & Carole Cerasi (harpsichords)
- programma: An Entertainment for Prince Gabriel, met werken van o.m. Willaert en De Rore

A programme celebrating the life and musical tastes of Prince Gabriel of Borbon (1752–88). A keyboard player and collector of harpsichords, clavichords and organs, the prince was also the dedicatee of a large part of Antonio Soler's keyboard works, including the six concertos for two keyboard instruments.

http://www.gcs.org.uk/concert3.htm

Zat. 9 dec. 2017 te 19.30u, First Church of Christ, Central Park West, New York

Early Music New York. Men’s Voices & Instruments

programma: Burgundian Christmas. Renaissance in the Low Countries

Continuing the fall focus on Holland & Flanders, Burgundian Christmas presents sacred and secular Renaissance holiday motets and carols for voices and instruments.

https://www.earlymusicny.org/

Zelfde programma in Cathedral Church of St. John the Divine, Amsterdam Ave. at 112th St.
op zo. 10 dec. te 14.00u, zo. 17 dec. te 14.00u, ma. 25 dec. te 14.00u en te 17.00u.


Aspro core
Petrarca-madrigaal van Willaert

 


Aspro core e selvaggio, e cruda voglia
In dolce, humile, angelica figura,
Se l'impreso rigor gran tempo dura,
Havran di me poco honorata spoglia;


Ché quando nasce e mor fior, herba e foglia,
Quando è 'l dí chiaro, e quando è notte oscura,
Piango ad ogni hor: Ben hò di mia ventura,
Di Madonna e d'Amore onde mi doglia.


Vivo sol di speranza, rimembrando
Che poco humor già per continua prova
Consumar vidi marmi e pietre salde.


Non è sí duro cor, che lagrimando,
Pregando, amando, talhor non si smova,
Né sí freddo voler, che non si scalde.


Francesco Petrarca. Canzoniere. 265

Een wrede wil, een hart dat met mij spot
in een beschroomde, engelzachte Vrouwe;
als haar hardvochtigheid mij blijft benauwen,
rest straks van mij een pover overschot.

Of de Natuur nu bloeit of wordt beknot,
des nachts of als ik daglicht mag aanschouwen,
ik ween aldoor, met reden om te rouwen
om Amor, om mijn Vrouwe, om mijn lot.

Ik leef van hoop alleen, omdat ik weet
hoe een straal water zich door marmer vreet:
de druppel kan de hardste steen doorboren.

Geen wil zo kil dat niets hem warmen kan,
geen hart zo hard dat het de bede van
mijn liefdestranen koelweg aan kan horen.

vertaling: Peter Verstegen, Francesco Petrarca. Het Liedboek (Canzoniere), 2008.


YouTube: uitvoering door SingerPur:
https://www.youtube.com/watch?v=kCgbHmQzo2E

Partituur:
http://www.imslp.org/wiki/File:PMLP711242-27-aspro_core_et_selvaggio---0-score.pdf

 

Dit madrigaal is een schoolvoorbeeld van de manier waarop Willaert op een effectvolle manier contrasterende gevoelens  kan oproepen: grote tertsen en sexten om hardheid en bitterheid weer te geven op de woorden “Aspro core, e selvaggio, e cruda voglia / Een wrede wil en een hart dat met mij spot”.
Daartegenover: kleine tertsen door het inbrengen van si-mol, en sexten voor zoetheid en verdriet bij o.a. “In dolce, humile, angelica figura / in een beschroomde, engelzachte Vrouwe”.

Verder, in de vijfde regel, de tegenstelling ‘licht – donker’ door in de cantus en de bas uiterst laag te gaan bij “notte oscura”, ook hier met si-mol. Contrastwerking ook tussen “non è si duro cor / geen hart is zo hard” op een IV/V/I-progressie en de halve toon [la – si mol] op “che lagrimando / dat tranen…”.
Ten slotte: het herhaalde motief op “né si freddo voler / niet zo koud” met, binnen de toonaard a, een halve toon [sol kruis] in de cadens, om te eindigen met een affirmatieve slotcadens “che non si scalde / dat het niet zou kunnen opwarmen”.

Ook Gioseffo Zarlino , een leerling van Maestro Adriano, verwijst in zijn studiewerk Le Institutioni harmoniche naar dit madrigaal als een model uiteenlopende gevoelens te verklanken. Hij vraagt daarbij met nadruk dat dat de tekst bij het zingen verstaanbaar te articuleren.


Aspro core

eerste bladzijde van de cantus zoals gedrukt in Musica Nova, 1559
(Museo internazionale e biblioteca della Musica, Bologna)
http://www.bibliotecamusica.it/cmbm/viewschedatwbca.asp?path=/cmbm/images/ripro/gaspari/_V/V013/

 

MUZIEK VAN WILLAERT & DE RORE: WAAR?

1. Raadplegen in bibliotheken
2. Nieuwe boeken kopen
3. Tweedehands kopen
4. Downloaden op internet. Dit punt 4 wordt hier niet besproken. Zie volgende aflevering.
Wie ons nog meer informatie bezorgt, bewijst een belangrijke dienst. Dank vooraf.

1. Raadplegen in bibliotheken

a. Stadsbibliotheek ARhus, De Munt 8, Roeselare.

De eigen collectie van de Adriaen Willaert Stichting / Foundation
Wij bezitten o.m. de Opera omnia van Adriaen Willaert.
Kijk verder op onze website: http://www.adriaenwillaert.be/ned/wie_zijn_wij/wij_activ_bib_en_disco.htm
of de catalogus van ARhus: http://zoeken.roeselare.bibliotheek.be/?q=Willaert%2C+Adriaan


b. De Koninklijke Bibliotheek van België te Brussel.

De KBR bezit o.m. de Opera Omnia van Willaert, van De Rore en van bijna alle polyfonisten.
Raadpleeg de catalogus: http://opac.kbr.be/index.php

c. Bibliotheek Letteren, KU Leuven

De KU Leuven bezit o.m. de Opera Omnia van Willaert, van De Rore en van bijna alle polyfonisten. De musicologische bibliotheek bevindt zich op de 4de verdieping van het Erasmushuis, Blijde Inkomststraat 21, Leuven: http://limo.libis.be/primo_library/libweb/action/search.do?vid=KULEUVEN_MUSIC

d. Bibliotheek Conservatorium Antwerpen

De Artesis Plantijn Bibliotheek bezit o.m. de Opera Omnia van Willaert, van De Rore en van bijna alle polyfonisten. Adres: Desguinlei 25, Antwerpen:
http://anet.ua.ac.be/desktop/apcon/core/index.phtml?language=&euser=&session=&service=opacdkvc&robot=&deskservice=desktop&desktop=apcon&workstation=AP-KC&extra =

2. Nieuwe boeken kopen

a. A-R Editions

* Willaert: http://www.areditions.com/names/adrian-willaert
* De Rore: http://www.areditions.com/names/cipriano-de-rore

b. Music Shop Europe

https://www.musicshopeurope.com/nl-NL/productlist/Contributor_composer_Notation_1/Willaert%2c%20Adrian_contributor.aspx?IsFacetListRequest=True

c. Handlo Music

http://www.handlo-music.com/

d. Amazon.com: nieuw en tweedehands

* Willaert: https://www.amazon.com/s/ref=sr_pg_2?rh=n%3A283155%2Cp_27%3AAdrian+Willaert&page=2&sort=relevancerank&ie=UTF8&qid=1511190138

* De Rore:https://www.amazon.com/s/ref=nb_sb_ss_c_1_7?url=search-alias%3Dstripbooks&field-keywords=cipriano+de+rore&sprefix=De+Rore%2Cstripbooks%2C257&crid=30I46AAI5GBJC&rh=n%3A283155%2Ck%3Acipriano+de+rore

e. London Pro Musica

http://www.londonpromusica.com/pdfs-02/emlwebcat2014.pdf

3. Tweedehands kopen – selectie uit het huidige aanbod

 

 

€ 4500.00

a. GARDANE, Ant ANT.[Gardano]- RORE, Cipriano


Altus di Cipriano de Rore Il Primo Libro de Madrigali A quattro Voci Nouamante per Antonio Gardane Con ogni diligentia ristampati. A Quatro Voci, A presso di Antonio Gardane, Venetia, [1563].

Antiquariaat B.M.Israel B.V.


b. SCHILTZ, Katelijne
µ
Vulgari Orecchie, Purgate Orecchie. De relatie tussen publiek en muziek in het Venetiaanse motetoeuvre van Adriaan Willaert, Universitaire Pers, Leuven, 2003 (paperback).
€  9.99
Erik Tonen Books

c. BOSSUYT, Ignace

Adriaan Willaert. Leven en Werk. Stijl en Genres, Universitaire Pers, Leuven, 1985.
€ 22.00
Erik Tonen Books

d.LOWINSKY, Edward E.

Cipriano De Rore's Venus Motet: Its Poetic and Pictorial Sources, Brigham Young University, Salt Lake City, 1986 (paperback).
€ 20.00
Erik Tonen Books

e. LEITMEIR, C.

Jacobus de Kerle. Komponieren im Spannungsfeld von Kirche und Kunst, Brepols, Turnhout, 2009.
€ 132.00
Erik Tonen Books

f. WILLAERT, Adriaen & Ciprinano DE RORE

Quattro madrigale a cinque e sei voci miste, Florilegio musicale 7, Pro musica, Roma, 1980 (partituur).
€  8.00
Paul van Kuik, Antiquarian Music & Music Literature

g. WILLAERT, Adriaan, A.O. & BOSSUYT, Ignace (intr.)

Fantasie Recercari Contrapunti a tre voci di M. Adriano & de altri autori appropriati per cantare & sonare d'ogui forti di stromenti, etc., Alamire, Peer, 1986. (facsimile)
€  70.00
De Lezenaar

h. DE RORE, Cipriano & HAENEN, Greta (intr.)

Il primo libro di Madrigali cromatici a cinque voci (Venetia, Angelo Gardano, 1593) [6 volumes]
Peer, Alamire, 1986. Complete in 6 volumes. M96626
€  80.00
De Lezenaar

i. DE RORE, Cipriano

O Sonno für 4 Stimmen oder Instrumente
Bibliothek Alter Music 69, Pro Musica, London.
€  6.00
Paul van Kuik, Antiquarian Music & Music Literature


Tweemaal Diapason d’or

 

662. nov. 2017 – Diapason d’or. Nouveautés

Compère: Missa Galeazescha Product Image

 

 

 

 

 

Loyset Compère
Missa Galeazescha

muziek voor de Hertog van Milaan
Odhecaton o.l.v. Paolo Da Col
ARCANA A436

 

werk van Loyset Compère, maar ook van Lübeck, Alexander Agricola, Van Weerbecke en Martini

Besproken in Gramophone Magazine (Nov. 2017), Editor’s Choice:

“This is only the third anthology devoted to Loyset Compère, whose 500th death-anniversary
falls next year; but it is a fitting commemoration...”

662. nov. 2017 – Diapason d’or. Nouveautés

Il Cembalo Di Partenope: A Renaissance Harpsichord Tale

 

 

 

 

 

Il Cembalo di Partenope
A Renaissance Harpsichord Tale

Catalina Vicens, klavecimbel
(type: Napels, vroege 16de eeuw)
CARPE DIEM RECORDS cd 16312
2017


 

Op deze cd: Adriaen Willaert, Qui la dira la peine de mon cueur (bew. Antonio Valente), verder: werk van Antonio Valente, Vincenzo Capirola, Antonio de Cabezón, Bartolomeo Tromboncino, Andrea Antico, Ranier, Joan Ambrosio Dalza, Giacomo Fogliano, Marchetto Cara, Marc’Antonio Cavazzoni, Josquin Des Prez, Claudio Veggio, De Sermisy, Fabricio Dentice, Philippus De Monte

https://www.muziekweb.nl/Link/CAX15043/Il-cembalo-di-Partenope-A-Renaissance-harpsichord-tale
of: https://www.prestoclassical.co.uk/classical/search?search_query=partenope

Besproken in FonoForum, juli 2017:

“The stability and brilliance of the instrument produces, under Catalina Vicens’ fingers, a seductive radiance. Throughout, her playing offers variation in articulation and sound quality…”

Zie ook: Willaert Nieuwsbrief,13de Jg, nr. 5 – 31 mei 2017

 

CITAAT
Cipriano De Rore gediscrediteerd in Ferrara?

 

Laurie Stras, Cipriano De Rore and the Este Women in Cipriano De Rore: New Perspectives on His Life and Music. Ed. B-byJessie Ann Owens & Katelijne Schiltz, Turnhout, 2016:

“Ercole's goal in hiring De Rore might have to bring Wilaert an authority back to Ferrara by a rising young composer from the north. Cipriano's earliest composition associated with Ferrara, the five-voice secular motet Hesperiae cum laeta suas, is certainly a departure from the Ferrarese secular standard. The motet may be the date of his employment, or it might even predate them; as we know, the Este did audition their maestri. (...)

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Clouet_Renata_Ferrara.JPG/800px-Clouet_Renata_Ferrara.JPG

Renée de France, tweede dochter van Lodewijk XII

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ercole_II_d%27Este#/media/File:Clouet_Renata_Ferrara.JPG


Although not immediately apparent, Anna's departure in October 1548 was a turning point for the family. Soon after, Ercole and Renée's relationship deteriorated further, and in 1554 he had been imprisoned until she swore to abjure Protestantism for good. This she did, but on her release she retreated permanently to her country house at Consandolo, relinquishing any domestic ties to Ferrara. In 1557, near the end of De Rore's service at Ferrara, a selection of his madrigals was published in two books, one for four voices and one for five. Both books contain works that seem delicately, if troublingly, connected to Renée, articulating both her political and religious isolation from her husband. The associations are formed through the poetic texts, through musical gesture, and musical form. Tasks together, these works suggest that De Rore may have received patronage from the duchess, as well as in her self-imposed exile, and withher husband or her son. De Rore's 1557 madrigal books show traces of the deeply fraught relationship between members of the Este family in the 1550s. Potentially, the Rore's willingness to articulate Renée’s point of view, even to ask for clemency for her, might have contributed to his fall from favour.”

 

Ingekomen correspondentie

 

14/11/2017

Geachte heer Loose, 

Dagelijks even kunnen zien waar de muziek van onze geliefde polyfonisten te horen of te zien is, dank voor dit inspirerend ogenblik bij de ontvangst (of lectuur) van I Fiamminghi. Gelukkig groeit de eigen cd-verzameling ook aan (laatste aanwinst uiteraard "Portrait of the artist as a starved dog" van Graindelavoix) en vinden we soms de tijd om bv. bij Concentus Moraviae of Laus Polyphoniae heerlijke concerten te beleven.  

In Mechelen opgegroeid, in Leuven kunstgeschiedenis gestudeerd en nog Safford Cape, Thomas Binkley en David Munrow con suis, intens meegemaakt. En jaren nadien, verschillende protagonisten en hun ensembles uit ons land in vele contreien vanuit Wenen en Berlijn als diplomaat begeleid en ik noem graag Dirk Snellings, Paul Van Nevel, Philippe Herreweghe, Paul Rans, Eric Sleichim, Jurgen De Bruyn, Björn Schmelzer én Katelijne Schiltz.
Jammer dat ik het niet gehaald heb om in 2015 naar Ronse te komen voor Cipriano de Rore en recent naar Roeselare voor de inhuldiging van het Monument Adriaen Willaert.  

Vaak ben ik in Moravië, doch ook in Praag, Wenen en Bratislava en heb er nog steeds prettige contacten met musici en organisatoren, die begaan zijn met oude muziek. Recent nog met Vojtěch Semerád en zijn Cappella Mariana, doch hun concert (samen met Cinquecento) "Musica invictissima. In Memoriam Jacobus Vaet" in Brno heb ik node gemist.
 
Vojtěch kondigde me hun nieuwe cd aan, waarvoor er nog een crowd funding bij liefhebbers van oude muziek wordt gedaan:

https://www.hithit.com/en/project/4188/cappella-mariana-release-new-album-song-of-Songs .
Het Hooglied van Salomo zal te horen zijn in een versie van Palestrina, doch ook van Josquin des Prez, Nicolas Gombert e.a.


Mijn persoonlijke interesse blijft ook gaan naar de invloeden van onze kunstenaars uit de Zuidelijke Nederlanden in Centraal-Europa. Vandaar het heropnemen van de kunsthistorische studie: ik werk nu aan een proefschrift over  "Anton Schoonjans (1655-1726), een Vlaamse hofschilder onderweg in Centraal-Europa. Zijn leven en werk tussen echtgenote, opdrachtgevers, concurrenten“. En de oude muziek blijft daarbij een echte passie!

Graag wens ik de Adriaen Willaert Stichting alle goeds toe en zend mijn hartelijke groeten aan voorzitter en leden van de vereniging,

Walter Moens 
Lohmeyerstraße 22, 10587 Berlin  
Tel.  00-49-30-31998361  
Mob. 00-49-170-2323895 
E-Mail: Walter.moens@t-online.de
22/11/2017

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


 

13de jaargang nr 9 - 31 oktober 2017

FRANCO-FLAMAND / FRANCO-FLEMISH

‘An embarrasment of scholarship’?

In Grove Dictionary of Music and Musicians lezen we onder het trefwoord ‘Low Countries’ dat de Nederlandse polyfonie gedurende de 15de en 16de eeuw toonaangevend was in geheel West-Europa: “In the period from about 1480 to 1520, the musical influence of the Netherlands spread throughout Europe in a most impressive way (…).” De termen ‘Nederlands’ en ‘Nederlanden’ zijn problematisch, zo weet ook Grove in een uitgebreide openingsparagraaf. Het mundiale lezerspubliek wordt hierover als volgt geïnformeerd:

“An area that includes the present-day Kingdom of the Netherlands (familiarly but imprecisely known as ‘Holland’), Belgium and Luxembourg. These countries have a long history of changing boundaries and political organization. The term ‘Netherlands’ itself has also changed meaning several times. Initially it was a general geographical name covering the Netherlands, Belgium, Luxembourg and some northern parts of France; after about the mid-15th century it became increasingly a politico-dynastic designation which referred to the northern domains of the Duke of Burgundy. (…) During the reign of Emperor Charles V this tendency towards centralization was continued and, except for the prince-bishopric of Liège, which maintained its independence until 1794, all parts of the present Kingdom of the Netherlands, Belgium, Luxembourg and even areas of northern France (French Flanders with Arras, Hesdin, Douai and Lille and parts of southern Hainaut with the cities of Cambrai and Avesnes), the sizes of which varied according to the prevailing political climate, were united under the jurisdiction of a single prince in 1543. (…). [T]he northern provinces united in 1588 to form the ‘Republic of the Seven United Provinces’ (…) After the French Revolution and the ensuing occupation of both the Republic of the Seven United Provinces and the Austrian Netherlands (1794–1813), the ‘United Kingdom of the Netherlands’, was created in 1815: under that arrangement the Netherlands, with the exception of a few parts of northern France, comprised the old politico-geographical unit established by Charles V.”

Albert Dunning, de eponieme auteur van de entry, onderkent ook de heikele kwestie van de nomenclatuur die hieruit voortvloeide, niet in het minst toen de een ‘Romantic nationalist sense’ de muziekhistoriografie kleurde. In zijn schrijversteam (Jan L. Broeckx, Jos Wouters, Leo Samama, Corneel Mertens, Henri Vanhulst, Paul Ulveling, Wim Bosmans) bevond zich dan ook menige musicoloog ‘van bij ons’. Steeds met de niet-geïnformeerde vorser voor ogen, merkt hij onder meer het volgende op:

“[T]he musical golden age of the area from about 1430 to the close of the 16th century was felt to be typically ‘Netherlandish’. A scholarly basis for that view was argued in the essays by Kiesewetter and Fétis which were submitted as entries in the open competition of the Koninklijk Nederlandsch Instituut van Wetenschappen, Letterkunde en Schoone Kunsten. Even after the collapse of the United Kingdom of the Netherlands the period continued to be called (by Ambros, among others) the ‘Age of the Netherlanders’. Attempts made by modern research to label parts of the period or the period as a whole ‘Burgundian’, ‘Flemish’ or ‘Franco-Flemish’ emphasize too often only a partial aspect or fail to recognize the cultural unity and independence which was centred at that time in the Netherlands as a whole. Moreover, such attempts show the embarrassment of scholarship when faced with the conceptual interpretation of a variable national-geographical name.

Arnold, de opsteller van deze Nieuwsbrief is al een lang leven op verkenning in zowel de klinkende en geschreven muziek als de compositietechnische en cultuurhistorische studie ervan. Gevraagd naar zijn ervaringsdeskundig standpunt, kan hij een zekere irritatie niet verbergen:

“In plaats van ‘Nederlandse’ kan men evengoed schrijven ‘Vlaamse’ polyfonie. De termen verwijzen niet zozeer naar een land of een streek en evenmin naar een taal, wél in de eerste plaats naar een muzikale stijl. Ik merk dat deze naamgeving de laatste jaren meer en meer wijkt voor ‘Franco-Flamand’, ‘Franco-Flemish’ of ‘Franco-Vlaams’. Iets wat ons, Vlamingen, nogal nerveus maakt. En dit om verschillende redenen. Immers, wat wordt hiermee precies bedoeld?”

“Blijkbaar komt die uitdrukking uit Frankrijk overgewaaid en, het Franse chauvinisme indachtig, voelen we snel dat ‘Franco’ niet aan Wallonië refereert, maar veeleer aan een groter stuk van het grondgebied ten zuiden van België. En wat meer is: de foute interpretatie van dit epitheton lokt nogal wat fouten uit. We horen ze op de buitenlandse radio; we lezen ze in Grove en MGG. Bij sommige auteurs worden alle Vlaamse en Waalse componisten zonder onderscheid als ‘franco-flamand’ gemerkt en wordt geheel België plus een stuk van Frankrijk, tot maar liefst voorbij Parijs, een ‘franco-flamand’ land. Enkele voorbeelden, afkomstig uit de vakliteratuur (woordenboeken, boeken, artikels) volstaan ter illustratie:

* Nicolas Gombert: “Vielleicht wurde Gombert im Dorf La Gorgue, im französischsprachigen Teil Flanders geboren (…).“

                Bedoeld is: de gemeente Gorge, in het Frans ‘La Gorgue’, gelegen in Frans-Vlaanderen ofte   Flandre(s) française(s)(!), meer bepaald in het arrondissement Duinkerke.

Fout: in Frans-Vlaanderen werd toen zowel Nederlands als Frans gesproken. De taalgrens kwam niet overeen met de streekgrens. Het is mogelijk dat Gombert Franstalig was. Maar misschien ook niet, want de meerderheid sprak Vlaams.

* Guillaume Dufay: French composer. His ‘homeland’ was the town of Bersele (Beersel) near Brussels.”

Fout: een bewoner van het Brusselse kan onmogelijk een “French composer” genoemd           worden.

* Josquin des Prez:French composer, geboren in de Franse stad Saint-Quentin in de provincie Vermandois aan de Somme.”

Fout, want Josquin is een Belgische, meer bepaald Waalse componist

Volgens David Fallows is hij geboren ca. 1455 te St. Sauveur, tussen Doornik en Ath.
(zie: David Fallows, Josquin, Brepols, Turnhout, 2009)

* “Josquin des Prez was een Franssprekende Vlaming.”

Fout, Josquin des Prez was een Franssprekende Waal.

* Josquin des Prez, le plus grand compositeur Français.”

Fout, Josquin des Prez was een Waalse (of Belgische) componist en geen Fransman.

*”Lassus werd geboren in Henegouwen, een Franco-Vlaamse provincie.

Fout: Henegouwen is een Belgische provincie, in Wallonië.

* Pierre de la Rue: “Franco-Flemish composer. Born in Tournai.

Fout: Pierre de la Rue moet men een Waals componist noemen.

* Ockeghem: “Franco-Flemish composer. Native of Saint Ghislain near Mons.

Fout: Ockeghem is een Waals componist.

En dan gaan we nog voorbij aan de buitenlandse radiozenders (BBC, France Musique, Nederland 4, de Concertzender), waar programma’s ‘Franse muziek’ gebracht worden met, naast Franse meesters als Claudin De Sermisy en Clément Jannequin, bij voorkeur Waalse componisten. Zelfs indien de programmatitel betrekking zou hebben op de taal van de gezangen, is het ook hier verwarring troef!”

Het valt Arnold op, ja ergert hem, dat er in de musicologische literatuur over de renaissancepolyfonie geen of nauwelijks sprake is van ‘België’ en ‘Wallonië:

“Dat zijn nochtans geografische namen die het grote voordeel hebben dat ze duidelijk zijn?”


“De Engelstaligen spreken over ‘the Low Countries’. Dat was o.m. de titel vorige week van het musicologisch congres in New York. Maar met een verkeerde ondertitel: ‘Flanders and Holland’. In het Frans spreken ze over ‘Pays Bas’, dat Nederland bedoelt maar niet hetzelfde is als ‘Les Pays Bas’. Daar behoort immers ook België toe. Inclusief Wallonië?”

“Misschien is het groot gebrek aan interesse bij de Walen voor ‘hun’ muziek een van de oorzaken. Mag ik verwijzen naar de RTBf, de Franstalige Belgische radiozender? Ik bekijk iedere dag hun website op zoek naar wat ze programmeren aan renaissancepolyfonie. Een website met heel wat mooie foto’s en zeer kleurrijk, maar verward qua informatie. Daar is maar één woord voor: sukkelaars! Vergelijk zelf maar eens RTBf https://www.rtbf.be/musiq3/ met KLARAhttps://klara.be/playlists/dagoverzicht#pp-1. Een hemelsbreed verschil.”

Het is echter niet overal kommer en kwel. Arnold rondt daarom graag af met drie Waalse initiatieven die wél zijn goedkeuring wegdragen:

“Toen de stad Bergen enkele jaren geleden de titel ‘Culturele Hoofdstad van Europa’ te beurt viel, werd ‘Roland De Lassus’ m.i. op een voorbeeldige manier in het programma geïntegreerd. Heel degelijk en boeiend, mede door de hulp van de RTBf. Hopelijk wordt 2018 op dezelfde manier het jaar van Pierre de la Rue, geboren in Doornik en in 1518 overleden in Kortrijk. Een Franco-Vlaming? Zeg liever: Een belangrijke Waalse musicus!”

“Verder is er de interessante en kwalitatieve cd-reeks ‘Musique en Wallonie’ met Lassus (5 cd’s), Pierre de la Rue, Josquin des Prez, Guillaume Dufay, Johannes Ciconia enz.:
http://www.musiwall.ulg.ac.be/spip.php?page=catalogue&id_mot=11

“Een prima tekst over dit probleem is de inleiding die de intussen 97-jarige Waalse musicoloog Robert Wangermée schreef voor Thierry Levaux, Dictionnaire des compositeurs de Belgique du moyen âge à nos jours, Brussel, 2006. Dit woordenboek vermeldt enkel componisten geboren in België. Geen uit Nederland. Toch ook minstens drie namen uit Frans-Vlaanderen: Jean Mouton, Henri Beauvarlet en Nicolas Gombert. Maar over deze laatste schrijft Thierry Levaux: “sans doute” geboren te Brugge.

“Men kan,” besluit Arnold, “van de volgende vraag een discussiepunt maken: ‘Moeten de componisten, die bijna gans hun leven in het buitenland gewerkt hebben, nog steeds naar hun geboorteland geklasseerd worden?’ Mijn antwoord is: Ja! Haendel was geen Engelsman, Cesar Franck geen Fransman, Strawinsky geen Amerikaan en Arvo Pärt geen Duitser. Maestro Adriano en Divino Cipriano zijn geen Italianen. Beide, en met hen véle anderen uit het Noorden, werden in het buitenland ‘I Fiamminghi’ genoemd, niet alleen omwille van hun afkomst, maar vooral ook als vertegenwoordigers van een muzikale stijl die de eretitel droeg van ‘Vlaamse polyfonie’.”

De wereld draait door… ook de wetenschappelijke. Het ‘embarrasment’, het ongemak waarmee vooral buitenlandse vorsers kampen, detecteren is een iets, hen ervan bevrijden daartegenover… Je kan het probleem uit de weg gaan zoals de befaamde muziekhistoricus Richard Taruskin, die de term ‘Franco-Flemish’ vermijdt en het liever heeft over ‘cosmopolites’. Of, je kan het probleem te lijf gaan en meedenken over het beste alternatief. Benieuwd naar des lezers kijk op de dingen, zouden wij het fijn vinden, indien u ons uw mening zou toesturen. Met uw instemming publiceren wij die graag ter overweging.
Ons e-mailadres: www.adriaenwillaert.be

 

We maken het onszelf maar vooral ook buitenlandse musicologen gemakkelijk
wanneer we de 15de- en 16de-eeuwse renaissancepolyfonisten, meer dan 650 namen (!),
als volgt catalogiseren:


 A. België

 1. Vlamingen

Willaert, De Rore, Agricola, Obrecht,
Pevernage, De Kerle, Clemens non Papa,
Gaspar Van Weerbeke, Hayne Van Ghizeghem,
Vaet, De Monte, Jacob Van Berchem, Messaus, Prioris, Vento enz.

2. Walen

Josquin, Lassus, De Ghersem, Ockeghem, Dufay (volgens Grove: ‘French composer’),
Binchois, Pierre de la Rue, Compère (volgens Grove: ‘French composer’),
Arcadelt, Jean De Castro, Ciconia, Lambert De Sayve enz.

B. Frans-Vlaanderen

 door Lodewijk XIV terug geannexeerd rond 1650 en 1700 (volgens de Nederlandstalige Wikipedia: ‘afgestaan aan Frankrijk’) en sedertdien geleidelijk Franstalig

Jean Mouton (volgens Grove: ‘French composer’),
Nicolas Gombert, Henri Beauvarlet enz.

C. Nederland

Joannes Tollius, Jan Pieterszoon Sweelinck,
David Janszoon Padbrué, Jacob Van Eyck, Nicolaus Craen enz.

 


Festivals, concerten, liturgische vieringen

Di. 31 okt. 2017 – Marnixring Adriaen Willaert, Zaal Ter Eeste, Roeselare

18.45u.: plechtige installatie Marnixring Roeselare ‘Adriaen Willaert’ Roeselare

“De Marnixring Roeselare ‘Adriaen Willaert’ nodigt u graag uit voor de Plechtige Installatie op 31 oktober. Dit evenement zal doorgaan in Ter Eeste waar we jullie verwelkomen met een uitgebreide receptie, gevolgd door een culinair diner en een afsluitende borrel. De avond wordt opgeluisterd door Brecht Degryse die een pianorecital zal geven met stukken van Roeselaarse componisten. Uiteraard zitten er bewerkingen tussen van Maestro Adriano Willaert. Iedereen welkom mits tijdige inschrijving!”

Meer info: https://www.facebook.com/lieven.bonte.5/posts/10155822630057360

Do. 9 nov. 2017, AMS Annual Meeting, Venetië (IT)

‘round table’ rond Gioseffo Zarlino, 500 jaar na zijn geboorte (°1517) met o.a. Katelijne Schiltz:

Zarlino proudly claimed his lineage as a pupil of Willaert, yet the exact nature of his relationship with Willaert remains puzzling. As the successor of Willaert and De Rore at San Marco, Zarlino’s trajectory differed significantly from both, lacking their distinctive compositional voice and distinguished compositional output. Yet, under his leadership from 1565 to 1590, San Marco was one of the most highly respected musical establishments in Europe, with a distinctive style and distinguished roster of musicians.

http://www.ams-net.org/rochester/

Van do 9 t.e.m. zo. 12 nov. 2017, Tage Alter Musik, Herne (D)

- programma:
Aufbruch! Rebellen, Reformer und Revolutionäre in der Musik zwischen Mitteralter und Romantik

- Zo. 12 nov. te 16.00u, Kreuzkirche

                - Ensemble Magnificat o.l.v. Philip Cave.
- programma: ‘Vokalwerke pro und contra Girolamo Savonarola’ met werk van Heinrich Isaac, William Byrd, Clemens non Papa, Josquin des Prez, Nicolas Gombert en Roland De Lassus

Am 7. Februar 1497 lässt der Dominikanermönch Girolamo Savonarola auf der Piazza della Signoria in Florenz einen fünfzehn Meter hohen »Scheiterhaufen der Eitelkeiten« mit all dem brennen, was das christliche Seelenheil gefährden könnte: vermeintlich heidnische Schriften, pornografische Bilder, Statuen, Schmuck, Perücken, Kosmetika, Spiegel, Spielkarten, aufwändige Möbel, teure Kleidungsstücke. Und auch Musikinstrumente und -noten. Im Jahr darauf, am 23. Mai 1498, stirbt Savonarola an gleicher Stelle den Feuertod.

Rechtstreeks op de Duitse radiozender WDR3.

Alle concerten kunnen nadien op WDR3 beluisterd worden via WDR3 konzertplayer.
http://www1.wdr.de/radio/wdr3/musik/tagealtermusikherne/herne-programm-tage-alte-musik-100.pdf


 Van zat. 11 t.e.m. di. 14 nov. 2017, Blue Heron zingt De Rore

- Nine-Voice Choir Blue Heron o.l.v. Scott Metcalfe
-programma: Songs of Love and Death’

Sonnetten van Petrarca en andere dichters, getoonzet door Cipriano De Rore in I madrigali a cinque voci(Venitië, 1542). Blue Heron (zie ook vorige nieuwsbrief) bereidt zich voor op de cd opname, in wereldpremière, van het volledige eerste boek madrigalen van De Rore, gedrukt in 1542. Bovenstaande concerten passen in dit project.

- drie data, drie locaties:

                - zat. 11 nov. te 14.00u: Bowdoin College Chapel, Brunswick (ME)
- ma. 13 nov. te 20.00u: Chapin Hall, Williams College, Williamstown (MA)
- di 14 nov. te 13.30u: Student Union Building, Bayside (NY)

http://www.blueheron.org/about-us/blue-heron/

Zo. 12 nov. 2017 te 11.00u, Villa della Regina, Turijn (IT)

- Ensemble vocale e strumentale Costanzo Festa
- programma: ‘Io canterei d’amor. Un viaggio amoroso nell’Europa delle corti rinascimentali dal Nord al Mediterraneo’ met werk vano.a. Josquin des Prez, Roland De Lassus en Cipriano De Rore

http://www.associazionemusicaviva.it/Le_Nuove_Musiche_Festival-125.html

Vr. 17 nov. t.e.m. zo. 19 nov. 2017, Vanves (FR)

- Journées de Musiques Anciennes
- programma: concerten, tentoonstellingen, voordrachten, een fringe festival en een wedstrijd

https:// journees-musiques-anciennes.org/en/

Zo. 19 nov. 2017 te 10.00u, Sint-Pieterskerk, Leuven

- Currende o.l.v. Eric Van Nevel
- in een radiomis op Radio1 met Géry De Ghersem (c.1573-1630), Missa ‘Ave Virgo Sanctissima’ a7 en Maria-polyfonie.

Currende bracht deze mis uit op cd bij het label Accent
te beluisteren op YouTube:

https://www.youtube.com/watch?v=VoSjQAB-eLA

Zo. 19 nov. 2017 te 11.00u, de Spil, Roeselare

- aperitiefconcert door Flanders Recorder Quartet
- programma: ‘A song for all seasons’ met o.a.werk van Adriaen Willaert

http://www.despil.be/e2822/flanders-recorder-quartet

Zo. 26 nov. 2017 te 11.00u, Annuntia-instituut, Wijnegem

- aperitiefconcert door Ratas del Viejo Mundo'
- programma: ‘Ossesso’

                “Onder het palindroom ‘OSSESSO’ brengt Ratas del viejo Mundo een selectie van de meest beklijvende pre-             barokke madrigalen (o.a. Willaert, Lassus, de Monte...) en instrumentale werken uit de 16de eeuw.”

https://www.uitinvlaanderen.be/agenda/e/aperitiefconcert-ratas-del-viejo-mundo/107d0ef2-e5c6-4c88-ba93-670ec8ee736b


Woe. 29 nov. 2017 te 20.00u, Concertgebouw, Brugge

- The Sixteen o.l.v. Eamonn Dugan
- programma: ‘Et exultavit spiritum meum’
- 19.15u: inleiding door Koen Uvin

                “Een loflied, een topkoor en vijf eeuwen muziek.”

https://www.concertgebouw.be/nl/event/detail/2996/The_Sixteen

Van woe. 29 nov. t.e.m. vr. 1 dec. 2017, Venetië (IT)

congres en tentoonstelling (tot 31 jan.) Gioseffo Zarlino, 500 jaar na zijn geboorte (°1517)
met deelname van o.a. Katelijne Schiltz

https://www.fondazionelevi.it/event/musico-perfetto-gioseffo-zarlino/ en https://www.fondazionelevi.it/event/musico-perfetto-la-teoria-musicale-nei-libri-stampa/.

 

CIPRIANO DE RORE (c.1515-1565)

Graindelavoix. Portrait of the artist as a starved dog

De nieuwe cd van Graindelavoix, Cipriano de Rore – Portrait of the Artist as a Starved Dog biedt een staalkaart van het fabuleuze madrigalenoeuvre van de excentrieke polyfonist uit Ronse, geboren in 1515 en gestorven in Parma in 1565. Op verschillende avonden in november en december gaat Björn Schmelzer, artistiek leider van Graindelavoix, dieper in op zijn selectie én op de componist zelf. Een portret van Cipriano De Rore, geschilderd door Hans Mielich (1516-1573), levert heel wat informatie over de toondichter als ‘Hongerkunstenaar’ en zijn verhouding met de artistieke wereld in Italië, Duitsland en de Nederlanden. Data:


                - Di. 14 nov. 2017 te 20.30u. Oratoire du Louvre. Parijs (Fr)
http://www.philippemaillardproductions.fr/rubrique/saison-de-concerts-a-paris-2017-            2018.html?idArt=12&prod=369

                - Woe. 15 nov. 2017 te 20.15u. Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam (Nl)
https://www.muziekgebouw.nl/agenda/Concerten/6647/graindelavoix/Een_biografie_in_muziek/

                - Woe. 22 nov.  2017 te 20.00u. Museum Vleeshuis. Antwerpen
- Woe. 29 nov. 2017 te 20.00u. Museum Vleeshuis. Antwerpen
- Woe. 6 dec. 2017 te 20.00u. Museum Vleeshuis. Antwerpen
- Woe. 13 dec. 2017 te 20.00u. Museum Vleeshuis. Antwerpen
http://www.museumvleeshuis.be/nl/activiteit/een-hongerkunstenaar-vier-avonden-rond-cipriano-               de-rore-met-bj%C3%B6rn-schmelzer

De legendarische musicoloog Alfred Einstein vergeleek Cipriano De Rore intuïtief met Michelangelo. En dat blijkt nu niet meer zo lukraak: het portret, een mooi voorbeeld van fysiognomische ’terribilità’, is een bewuste zelfstilering van De Rore als ‘Michelangelo' van de muziek...

Aan de hand van luistervoorbeelden uit de nieuwe cd licht Schmelzer de composities van De Rore toe. Vaak zijn die een retorische tour-de-force: er zijn de zettingen van stanze uit de Orlando Furioso van Ariosto, maar er zitten ook theaterstukken bij en een Latijnse lamentatie van Dido op tekst van Vergilius.

Schmelzer gaat ook concreet in op zijn muzikale interpretatie van de madrigalen: aan de hand van luistervoorbeelden worden vocalisering, frasering en retoriek toegelicht. Schmelzers aanpak is evenwel breed cultuurhistorisch en behoeft geen muzikale voorkennis.

Bassano, Bovicelli & Co: Passaggi
Bassano, Bovicelli & Co.: Passaggi  –  Duo Laudino

te beluisteren via Spotify

met van Cypriano De Rore: Signor mio caro
- in een diminutie door Martina Binnig
- in een diminutie door Giovanni Bassano en Girolamo Dalla Casa

 

Toutes les Nuits
Toutes les Nuits. Oneiric music for the awakening of the soul every night  –  Mattea Musso

ACQUA RECORDS AQ493 - 2017

te beluisteren via Spotify

- met van Cypriano De Rore: O Sonno (bew. voor zang  en barokgitaar)
- verder: werk van Santiago de Murcia, Philippe Verdelot, Sigismondo d’India, Barbara Strozzi en anonimi

“The thematic basis of this album focuses on the representation of the oneiric world's path in all its phases: from going to sleep and sunset, going through dreams and the mystery of the night, with all its existential uncertainties, unto the awakening moment and its dawn. Each song perspires an oneiric phase, developing in an anthology of works that walk through the aesthetics of the European Baroque and Renaissance as well as of the Mediterranean folkloric music.”


L'art du madrigal
L’arte del madrigale – Voces Suaves

AMBRONAY EDITIONS 5535511 – 2016

Diapason d’or – découvertes 2017

te beluisteren via Deezer:
https://musique.fnac.com/a10158983/Giaches-de-Wert-L-Arte-del-Madrigale-CD-album#FnacDeezer

- met van Cipriano De Rore: Anchor che col partire (theorbe solo)
- verder: werk van Giaches de Wert, Giovanni Giacomo Gastoldi, Luzzasco Luzzaschi, Lodovico Agostini, Carlo Gesualdo da Venosa, Claudio Monteverdi, Luca Marenzio, Alessandro Piccinini en Padre Duca Guglielmo Gonzaga

Disque Epsilon - couverture
D’un doux regard. Madrigaux de la Renaissance

Ensemble Epsilon o.l.v. Maud Hamon-Loisance

EPSILON – 2014

te bestellen via www.wizacha.com

van Adriaen Willaert: Pianget’egri mortali a 5
verder: werk van tijdgenoten Francesco Layolle, Francesco Corteccia, Matteo Rampollini en Costanzo Festa

musicologische toelichting: Jean Duchamp (Frans & Engels)
www.ensemble-epsilon.com/presentation/discographie


TWEE CITATEN


Citaat I: Wat is een canon?

Ignace Bossuyt, Van noten en tonen. Wegwijs in muzikale begrippen,
Davidsfonds, (herw.) 2017, p. 88 (onze typografie):

canon, imitatiecanon: de meest consequente vorm van imitatie, waarbij twee of meer partijen exact dezelfde melodie uitvoeren, maar op een verschillend tijdstip inzetten (caccia, chace).
Talrijke canons in het werk van de renaissancepolyfonisten:

- J. Mouton:
Nesciens mater en Ave Maria, gemma virginum (achtstemmige motetten op basis van vier tweestemmige canons)

- des Prez:
Missa ‘Ad fugam’ en Missa ‘Sine nomine’; Missa ‘L’homme armé’ sexti toni, Sanctus en Agnus Dei III; canons in motetten: Alma redemptoris mater, Salve regina, De profundis clamavi; in chansons: Baysiez moy, Faulte d’argent en Nimphes, nappés

- Willaert: in motetten: Te Deum Patrem, Praeter rerum seriem, Verbum supernum, Inviolata integra  en Benedicta es coelorum regina; in chansons: Faulte d’argent en J’ayme bien mon ami

- Palestrina: Missa ‘Ad fugam’, Missa ‘Repleatur os meum’ en Missa ‘Sacerdotes Domini’

- Pachelbel: Kanon und Gigue

- Bach: Orkestsuite nr. 2 BWV 1067: sarabande; Vioolsonate BWV 1015: andante; de 8 canons in de Goldbergvariaties BWV 988; Canonische Veränderungen op het koraal Vom Himmel hoch BWV 769 voor orgel; Orgelbüchlein: canons op de koralen In dulci jubilo BWV 608 en O Lamm Gottes unschuldig BWV 618

- Telemann: Canons mélodieux voor twee traverso’s, violen of gamba’s en b.c. TWV 40:118-123

- Mozart: Strijkkwintet KV 406, dl. 3: ‘menuet in canone/trio in canone al rovescio’

- Haydn: menuet in de Symfonieën nrs. 3, 23 en 44; Symfonie nr. 70, dl. 2; Specie d’un canone in contrapunto doppio, andante’; Strijkkwartetten Op. 1/4 en op. 76/2, menuet; Pianosonate nr. 25; Barytontrio nr. 94.

 

Citaat II: Johannes Ciconia


Jordan Alexander Key
over Johannes Cicona - Prolation Canon, ‘Le ray au soleyl’
(Mancini Codex/Lucca Codex, I-PEc MS 3065 no. 9 fol. LXXXIIIr)

A Prolation Canon for three voices by Johannes Ciconia (c. 1370 – 1412)
This piece is a unique example of irregular prolation from the French Ars Subtilior. Utilizing a 4:3:1 proportion, this piece creates an interesting rhythmic phasing effect between the triplum and the cantus (top two voices) nearly 600 years before the 20th century composer Steve Reich popularized
such musical textures. Check out the score in motion at:
https://www.youtube.com/watch?v=YrOEOuwYy3M.


Ingekomen correspondentie

29 sept. 2017.
Beste Arnold,
Hartelijk dank hiervoor – ook om “reclame” te maken voor mijn publicaties rond Zarlino! Graag vermeld ik dat van 29 november t.e.m. 1 december in Venetie een congres en een tentoonstelling rond Zarlino plaatsvinden: zie https://www.fondazionelevi.it/event/musico-perfetto-gioseffo-zarlino/ en https://www.fondazionelevi.it/event/musico-perfetto-la-teoria-musicale-nei-libri-stampa/.
En op 9 november vindt in het kader van de AMS Annual Meeting een “round table” rond Zarlino plaats, waaraan ik ook deelneem: http://www.ams-net.org/rochester/.
Hartelijke groet en een fijn weekend,
Laat gerust weten als je nog verdere informatie nodig hebt!
Katelijne Schiltz

In een volgende e-mail vraagt Katelijne Schiltz of iemand haar kan inlichten over de begraafplaats van Adriaen Willaert (in Venetië?).

Katelijne Schiltz asks if anyone can inform her about the graveyard of Adriaen Willaert (in Venice?).
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

13de jaargang nr 8 - 30 sept. 2017

In onze vorige nieuwsbrief hadden we het over Te Deum laudamus, de recente cd van Cinquecento met gewijde muziek van Jean Guyot. Een schot in de roos, zo blijkt, want het wereldvermaarde vocaal ensemble blijft maar in de prijzen vallen met deze hommage aan de Luikse renaissancepolyfonist. Sinds de release eind april 2017, kent de Hyperion-productie een topsucces. In augustus ontving Cinquecento hiervoor de Preis der Deutschen Schallplattenkritikvan het voorbije kwartaal (zie volgende pagina). De meest recente bekroning dateert dan weer van enkele dagen geleden. Op dinsdag 26 september volgde de thuisbasis Oostenrijk met de Pasticcioprijs te beurt, uitgereikt door het gelijknamige programma van de Österreichischer Rundfunk (ORF). Tussenin viel het Guyot-project van Cinquecento ten slotte de misschien wel meest begeerde onderscheiding te beurt. In de laatste aflevering van het Franse muziekmaandblad Diapason (sept. 2017) kreeg het de felbegeerde Diapason d’Or toegekend in de reeks ‘découvertes’.


 

 

Ook andere muziektijdschriften schreven zeer lovend over deze cd. Hier volgt een kleine selectie.

* David Fallows in Gramophon

The ensemble Cinquecento  – resident in Vienna but international in their personnel –  have made something of a career by recording obscure 16th-century composers with Viennese associations. But this time the word ‘obscure’ is an understatement: Jean Guyot was master of music at the Imperial Chapel for less than a year, 1563-64, and his known career was otherwise entirely at Liège. His known output of 27 motets, 16 chansons and a Mass (of which, so far as I can establish, only five chansons are available in modern edition: everything here seems to be newly edited by the singers of Cinquecento) puts him alongside dozens of lesser-known composers of the late 16th century: Grove does not even itemise his works; and the only major study of him is a magnificent two-volume monograph published in his home town of Châtelet in 1875 by one Clément Lyon, who styled himself ‘ancien officier de l’armée belge’.

But Guyot emerges from this disc as a marvellously fluent composer, perhaps a touch unvaried in texture but always pleasing: only in the Te Deum that closes the disc, conceivably one of his last works, does the music actually begin to jump to the ear. The five adult men of Cinquecento  —here joined by the countertenor David Allsopp—  are, as always, absolutely flawless in the performance of this music. Even by the best standards of today their ensemble, balance and intonation are beyond reproach. David Gostick’s lucid and useful booklet-note includes deft characterisations of the motets presented. (april 2017)

* Dominy Clements in MusicWeb International

(...) We are privileged to be offered such a marvellous introduction to this genuinely obscure but unfairly neglected master. (juni 2017)


* D. James Ross in Early Music Review

(...) I always enjoy the rich, blended sound which Cinquecento produce as well as their intelligent readings of the music they perform, and they are the ideal advocates of Guyot’s wonderful music, bringing a superbly professional gleam to his densely scored motets. These are works of exquisite beauty and striking originality, while the concluding Te Deum laudamus is a towering masterpiece of cumulative power and expressiveness, and a work which in Cinquecento’s persuasive performance I found intensely moving. Beautiful music, superb singing, a vibrantly clear recording, fascinating and beautifully written programme notes  —it doesn’t get much better than this! (mei 2017)

* Marcel Bijlo in Klassieke Zaken

(…)  Cinquecento is met zijn warme en rijke ensembleklank de ideale pleitbezorger voor deze muziek. Hun optredens in de Utrechtse Pieterskerk tijdens het Festival Oude Muziek zijn al een paar jaar gegarandeerd uitverkocht, hoe onbekend de componisten ook zijn die ze op hun programma’s hebben staan. Daarmee kan het ensemble nog heel lang doorgaan, want wat we nu kennen is nog maar een klein deel van wat er uit de zestiende eeuw tot ons gekomen is. (februari 2017)

cd-referentie: http://www.hyperion-records.co.uk/c.asp?c=C4038
luisterfragmenten: https://www.youtube.com/watch?v=RAPU6sCGXhs
YouTube, proefopname: https://www.youtube.com/watch?v=x1Rg-rY4uBU

 

EARLY music CELEBRATION 2017
NEW YORK, 13 – 22 oktober

Zat. 14 okt. 2017, te 19.00u, The Riverside Church

- Renaissance Chorus New York (RenChorNY) o.l.v. Claude Levy
- programma: Music c1460-1600 from the Low Countries about Music and Musicians

Music to be chosen from: BY Busnoys, Compere, Josquin, Gombert, Certon, Mouton, Moulu, Senfl, Lassus, Handl, Schuyt, Stobaus, Praetorius; and about Pithagora, Du Fay, Dussart, Busnoys, Caron, G.de Brelles, Tinctoris, Corbet, Hemart, Fauges, Molinet, Regis, Compere, Baziron, Obrecht, Eloy, Hayne, La Rue, Longuevel, Lourdault, Prioris, [fratres]Fevin, Hilaire, Divites, Brumel, Isaac, Nynot, Forestier, Bruhier, Mouton, Ockeghem, Josquin, and Sermisy.

Zo. 15 okt 2017 te 14.00u, location decided shortly before the event

- Renaissance Street Singers
- programma: Sacred Music from the Golden Age of polyphony

We will perform some of our favorite motets from the Netherlands, Italy, Spain, France, England, and elsewhere. Included will be works by Agricola, Gombert, Lassus, Monte, Obrecht, Rore, Wert, and many of other nationalities. Our concerts are always free.

Zo. 15 okt. 2017 te 14.00u, The Riverside Church

Geert D’Hollander, carillonneur, will perform a recital of Flemish repertoire.


Zo. 15 okt. 2017 te 16.00u, Corpus Christi Church

- Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull
- programma: Triptych – The Musical World of Hieronymus Bosch

Music by Pierre de la Rue, Missa ‘Cum Jocunditate’
3 pm, auditorium: pre-concert lecture and Q & A by prof. M. Jennifer Bloxam

Woe. 18 okt. 2017 te 19.30u, The Morgan Library & Museum

- Camerata Trajectina
- programma: Music from the Age of Vermeer

Inspired by the Dutch Golden Age, this program features music by Jacob van Eyck, Antoine Boësset, Jan Pieterszoon Sweelinck, Pieter Corneliszoon Hooft, Jan Jansz. Starter, and Constantijn Huygens.

Woe. 18 okt. 2017 te 20.00u, Fort Washington Collegiate Church

- Renaissance Chorus New York o.l.v. Claude Levy
- programma: zie 14 oktober

 

 

Vr. 20 okt. 2017 te 20.00u, Christ and St. Stephen’s Church

- Collectio Musicorum
- programma: werk van Matteus Pipelare

Matteus Pipelare was a contemporary of Josquin, but, unlike his more famous colleague, he never left the Low Countries, living and working in Louvain, Antwerp, and 's-Hertogenbosch. This concert features his Missa da Feria and Magnificat, along with keyboard intabulations of other works. The concert will also feature both choral and organ music by other composers.
The concert is in memory of Dr. Ronald Cross (1929-2013), the Flemish-American musicologist who was the editor of the complete edition of Pipelare's music.

Zat. 21 okt. 2017 vanaf 9.30u en zo. 22 okt. vanaf 9.30u, Ella Baker School. Manhattan

Recorder-centric workshop featuring many of New York's finest recorder teachers

Medieval, Renaissance, and Baroque music will be featured in classes for intermediate, high intermediate, and advanced recorder players.


Zat. 21 okt. 2017 te 13.15u, St Thomas Church

Juli Zhu, carillon-prelude gevolgd door een orgelrecital van Daniel Hyde

In its sixth bi-annual festival, New York Early Music Celebration 2017 features the many and varied Renaissance and Baroque repertoires that emanated from Holland and Flanders.
Saint Thomas Church's Award-winning carillonneur, Julie Zhu, plays a carillon prelude on the twenty-six church bells that ring out over Fifth Avenue.
Immediately following, organist and Director of Music Daniel Hyde plays a handpicked program of North German and Dutch music, ideally suited to the gallery organ, designed and built by Taylor & Boody of Staunton, Virginia.
The program will include music by the precursors to J.S. Bach displaying the kaleidoscopic sounds of the Loening-Hancock organ in music 'avant' Bach, by Sweelinck, Scheidt, Buxtehude, Böhm, and Bruhns.

Zat. 21 okt. 2017 te 15.00u, Morris-Jumel Mansion

- Brooklyn Baroque & Stefano Bagliano (recorder)
- programma: The virtuoso recorder

Concert including music by Jacob van Eyck, Willem de Fesch, and Jean-Baptiste Loeillet, as well as Telemann, Bach, and Sammartini. The concert will take place in the octagonal music room of the historic Morris-Jumel Mansion, Manhattan's oldest house. Built in 1765, the Mansion was Washington's headquarters during the Battle of Harlem Heights, as well as Lin Manual Miranda's inspiration for the musical Hamilton. A reception will follow the concert.

Zo. 22 okt. 2017 te 14.00u, location decided shortly before the event

- The Renaissance Street Singers
- programma: zie 15 oktober

Zo. 22 okt. 2017 te 15.00u, Church of St. Ignatius of Antioch

- Ensemble Pomerium.
- programma: Flemish Musical Mastery at the Time of Hieronymus Bosch

Contrapuntal masterpieces of sacred music for from three to six voices by the leading lights of Franco-Flemish music in the fifteenth and sixteenth certuries: Du Fay, Compère, Obrecht, Isaac, Agricola, Josquin, Gombert, Cipriano De Rore, Lassus, Wert.
The program is designed as a complement to the exhibition at the National Gallery of Art in Washington, DC, of drawings by Flemish artists from Bosch to Bloemaert.
Pomerium will present this program again on October 29 at the National Gallery of Art.

Zo. 22 okt. 2017 te 16.00u, Grace Church in New York

programma: An afternoon of organ music by Sweelinck, van Nordt, Scheidemann and friends

Zo. 22 okt. 2017 te 17.00u, First Church of Christ

Barthold Kuijken speelt barokmuziek.

 

 


(FESTIVAL)CONCERTEN

Vrij. 13 t.e.m. vrij. 20 oktober 2017: Amerikareis door Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull

* drie programma’s:

1. The musical world of Hieronymus Bosch, met werk van Pierre de la Rue
2. Missa Lutherana, met werk van Heinrich Isaac en Josquin des Prez (zie ook: volgende rubriek)
3. Workshop: singing polyphony straight from the source

 

* data & locaties:

                vr. 13 okt. (uur?): University of Maine, Orono (ME)
vr. 20 okt. te 20.00u: University of Maryland, College Park (MD)
zat. 21 okt. te 17.00u: Milwaukee (WI)
zo. 22 okt. te 19.00u: Yale University, New Heaven (CT)

www.cappellapratensis.nl

Vr. 29 sept. 2017 te 20.00u, Temple de Port-Royal, Parijs (FR)

In het kader van het festival Marin Marias

- blokfluiten-ensemble Selva di Flauti
- programma: Plorans ploravit, met werk van van o.m. Josquin Des Prez, Adriaen Willaert, Petrus Alamire, Nicolas Gombert, Heinrich Isaac en Roland De Lassus

http://www.flutes-a-bec.com/selva-di-flauti-29-septembre-paris/

 

 

Blue Heron o.l.v. Scott Metcalfe (zie: zondag 1 oktober)

 

Zat. 30 sept. 2017 te 19.30u, Parish Church of St. Mary the Virgin, Tetbury (UK)

In het kader van het Tetbury Music Festival

- The English Cornett and Sackbut Ensemble
- programma: An introduction to the world of Venetian music for cornetts and sackbut, met werk van o.m. Adriaen Willaert, Le Rose, met diminuties naar Ganassi

http://www.tetburymusicfestival.org/english-cornett-sackbut-ensemble

Zat. 30 sept. 2017 te 19.30u, Church of St Peter and St Paul, Alconbury (UK)

- Divers Voyces o.l.v. Jeremy Jepson
- programma: A sure Stronghold – Music from the Reformation & Counter-Reformation met werk van o.m. Gioseffo Zarlino, Nicolas Gombert en Roland De Lassus

http://www.diversvoyces.org.uk/

Zo. 1 okt. 2017 te 16.00u, Corpus Christi Church, New York City (VS)

In het kader van Ockeghem@600

Nine-Voice Choir Blue Heron o.l.v. Scott Metcalfe.

Ockeghem@600 is Blue Heron’s multi-year project to perform the complete works of Johannes Ockeghem (…) in thirteen programs over the course of seven seasons. Inaugurated in the spring of 2015, Ockeghem@600 will wind up in 2020-21, just in time to commemorate the 600th anniversary of Ockeghem’s birth in circa 1420. This sixth program opens with Au travail suis, a song by the obscure composer Barbingant that nonetheless inspired the three pieces by Ockeghem: his song, Ma maistresse, Missa ‘Au travail suis’, and Missa ‘Ma maistresse’. The final motet is by an esteemed contemporary, Johannes Regis.

http://mb1800.org/concert/blue-heron-2/

 

Vr. 6 okt. 2017 te 20.00u, Kerk van Onze Lieve Vrouw ter Kapelle, Brussel

- Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel
- programma: De teloorgang van de middeleeuwen. Het mysterie van Firminus Caron (Amiens, ca. 1440 – 1495)

Firminus Caron is een buitengewone maar weinig gedocumenteerde componist uit Frans-Vlaanderen. Wellicht geboren in Cambrai, moet hij Dufay gekend hebben vooraleer naar Rome te verhuizen. De aanwezigheid van zijn werken in de codex van het Vaticaan getuigt hiervan. Is over zijn leven weinig geweten,  zijn oeuvre is niettemin uitzonderlijk rijk. Zijn uiterst gevarieerde stijl en zijn gebruik van ritmische proporties, onderscheiden hem duidelijk van zijn tijdgenoten. In dit programma brengen wij 5 misdelen (waaronder een van de Missa ‘L’Homme armé’) naast profane chansons en rondeaus. De vocale verfijning van zijn profane composities moet zeker niet onderdoen voor zijn religieuze muziek. Het Huelgas Ensemble zette dit programma op cd in 2014.

http://www.huelgasensemble.be/

Zat. 7 oktober 2017 te 20u, Potteriekerk, Brugge

- Quilisma Ensemble o.l.v. Koenraad Verstichel, i.s.m. het instrumentaal ensemble Pandora²
- programma: La Mijene Fantazie, met werk van Oudenaardse componisten van de 15de tot de 21ste eeuw, o.m. Benedictus Appenzeller, Gaspar Van Weerbeke, Matthijs De Castelein en Georges Cabilliau.
Na het concert volgt de voorstelling van hun cd La Mijene Fantazie.

www.quilisma.be


 


Zat. 7 okt. 2017 te 19.00u. Evora (PT)

In het kader van XX Festival Jornades ‘Escola de Música da Sé de Évora

- Cappella Pratensis
- programma: Missa Lutherana, met werk van o.m. Heinrich Isaac en Josquin Des Prez

www.cappellapratensis.nl

In 2017 the world celebrates the 500th anniversary of the historic-symbolic start of the Reformation, when Luther nailed his famous 95 theses to the door of All Saints Church in Wittenburg. Cappella Pratensis marks this year with a program devoted to the very first music of the Protestant movement. The ensemble will present a Christmas Mass as it might have been heard in the very early years of the Protestant movement. The program will show that Luther retained much more of the liturgical and musical tradition than is normally assumed.
Central to this program are the composers Heinrich Isaac and Josquin Desprez,  two composers who might normally be seen as representing the ‘old’ polyphonic style that Luther ‘rejected’. The clarity of their music, however, clearly appealed to Luther as he sought to create a new aesthetic for his movement. Luther in fact called Josquin his favourite composer! The program also includes work by Johan Walter, one of the first composers to set Luther’s own texts. As specialists in the polyphony of the early sixteenth-century, Cappella Pratensis is uniquely placed to trace the musical origins of the Lutheran movement.

Woe. 11 oktober 2017 19.30u, The Red Church, Brno (CZ)

- Cinquecento en Cappella Mariana
- programma: Musica invictissima, met werk van o.m. Jacobus Vaet, Jacob Regnart, Philippus De Monte, Jean Guyot en Pieter Maessens

http://www.filharmonie-brno.cz/en/#en/detail/-62-mp-5-2-musica-invictissima/


Zat. 28 oktober 2017 te 20.00u, Ridderzaal Kasteel Ammerzoyen (NL).

Kasteelconcert met Venetiaanse muziek uit renaissance en barok

- het Italiaans ensemble Prothimia
- programma: Io canterei d’amore, met werk van o.m. Cypriano De Rore

https://www.glk.nl/actueel/evenementen1/evenement/?bericht=3311

Zo. 29 oktober 2017 te 16.00u, Sint Pieters en Pauwelkerk, Mechelen

- Ensemble Currende o.l.v. Eric Van Nevel
- programma: Philippus De Monte – ongehoord, over de grote diversiteit van de maestro [1521 - 1603]

www.currende.be

 

Gioseffo Zarlino
Le istitutioni harmoniche (Venetië, 1558)

Gioseffo Zarlino (1517-1590) was een van de vele leerlingen van Adriaen Willaert in Venetië.
Hij werd geboren in Chioggia, een Noord-Italiaanse stad aan de Adriatische Zee binnen de stadsrepubliek Venetië. Al op 19-jarige leeftijd was hij er werkzaam als zanger en als organist, maar na 5 jaar trok hij naar de dogestad, waar hij dus in de leer ging bij Willaert. Rond Maestro Adriano had zich inmiddels een ‘kring’ van musici gevormd, waarbinnen Zarlino zich al snel vol overgave engageerde. Hij ontmoette er ook Cipriano De Rore, Andrea Gabrieli en veel anderen.



Gioseffo Zarlino (1517 – 1590)
Museo internazionale e biblioteca della musica, Bologna


 

In 1562 stierf Adriaen Willaert en Cipriano De Rore  volgde hem op als kapelmeester aan de San Marco. Maar al op vijf juli 1565 nam Gioseffo Zarlino dat ambt over en bekleedde het tot zijn dood in 1590.
Grotendeels in die hoedanigheid componeerde hij 38 motetten en 13 madrigalen, bijna uitsluitend 5 of 6 stemmig. Zij werden in Venetië in druk uitgegeven  – de allereerste bundel in 1559 door Antonio Gardano, de tweede in 1566 door Francesco Rampazetto.

Gioseffo Zarlino was een sleutelfiguur in de muziekgeschiedenis, niet als componist, maar als theoreticus. Al onderstreept hij dat er geen onderscheid mag bestaan tussen de theoreticus (musicus) en de practicus (cantor). Musicus en cantor moeten in één persoon verenigd zijn. Zarlino wees derhalve zijn leermeester Adriaen Willaert aan als het ideaal van deze ‘musico perfetto’. Hijzelf, daartegenover, leeft voort in diverse werken over de grondslagen van de harmonie. Twee daarvan zijn bijzonder waardevol, niet in het minst voor een beter begrip van Willaerts contrapuntiek. Het eerste was Le istitutioni harmoniche, anno 1558 in Venetië gepubliceerd door Francesco dei Franceschi Senese. Het tweede, dat bij dezelfde uitgever verscheen in 1571, heet Dimostrationi harmoniche. Beide behoren tot op vandaag tot de basisliteratuur m.b.t. de toonspraak van de renaissance.

Willaerts werken getuigen van een stijlevolutie, gebaseerd op nieuwe esthetische inzichten, met als resultaat o.m. een betere tekstverstaanbaarheid, een grotere aandacht voor de klankkleur en de toename van een concerterende reflex. Tevens maakt de cantus firmus-techniek geleidelijk plaats voor het vrijere imitatieve contrapunt. In De contrapunttheorie van Gioseffo Zarlino (1992) stelt prof. Bruno Boukaert dat Zarlino eerder de conservatieve koers van zijn leermeester heeft gevolgd, de zogenaamde prima prattica. ‘Conservatief’?Jawel, maar dat belet niet dat Zarlino evenzeer naar de toekomst wijst, nuanceert hij.

 

De nadruk op de verticale (harmonische) oriëntatie van het compositieproces, het toenemende belang van de bas als fundament van de stemvoering, de uiteenzetting over meerkorigheid en de grotere aandacht voor tekstdeclamatie en -expressie (uitgewerkt in het vierde deel van de Istitutioni) zijn allemaal symptomen van de uitbouw van deze nieuwe klankstijl door de leerlingen en volgelingen van Willaert. Aan het etiket ‘conservatief’ is hiermee een nuancering toegebracht. (O.c.. p. 104) Bouckaert wijst er eveneens op dat Willaert in zijn polyfone composities wel eens durft te ‘zondigen’ tegen Zarlino’s regels, of beter, tegen zijn eigen regels. Dit geschiedt evenwel met de nodige omzichtigheid, handig verwerkt in het polyfone weefsel, waardoor de demarche nooit verrassend of storend klinkt. Hét verschil, aldus Bouckaert, tussen theorie en praktijk!

Bij Zarlino lezen we ook menige getuigenis over de persoon zelf van Maestro Adriano. Zo vertelt hij hoe Willaert als jonge man eerst naar Parijs trekt om er rechten te studeren, maar er door de Frans-Vlaming Jean Mouton, hofcomponist onder Lodewijk XII en Frans I, toe aangezet wordt om, zoals vele Vlamingen dit deden, in Italië carrière te maken als muzikant. Volgens Zarlino keerde Willaert toch eerst terug naar Vlaanderen, mogelijk om in Leuven te gaan studeren. In 1515 is Willaert in Rome, waar de bekende en eervolle geschiedenis rond zijn Verbum bonum et suave moet hebben plaatsgevonden. Willaert hoort in de pauselijke kapel dit zesstemmige motet zingen. Men is er de mening toegedaan dat het een werk van Josquin des Prez is, maar Willaert aarzelt niet zichzelf als de waarachtige componist ervan te openbaren. Gevolg: ze willen het niet meer zingen! Pas in 1519 werd dit motet door Petrucci gedrukt met de duidelijke vermelding van ‘Adrianus’ als auteur. Zie hierboven een bladzijde van de altpartij (Altus).

Niet helemáál correct is Zarlino’s bewering dat Willaert “de uitvinder van de meerkorige schrijfwijze” was.  Die schrijfwijze bestond al, maar Willaert heeft rond 1550 in zijn uitgave van de psalmen enkele van die werken in een meerkorige versie gecomponeerd, waardoor het systeem meer aandacht genoot en uiteindelijk uitgegroeid is tot een prominente compositietechniek, door Johann Sebastian Bach bijzonder effectvol toegepast in bepaalde van zijn motetten, cantaten en, uiteraard, zijn Mattheuspassie.

In zijn Demonstrationi harmoniche poneert Gioseppe Zarlino nog meer belangrijke stellingen, veelal met de composities van Willaert als duidelijke voorbeelden, zo onder meer over het belang van een correcte én natuurlijke tekstplaatsing: “Maar men ziet toch wel dat de tekst zodanig met de muziek verbonden is, dat al wie het ene van het andere zou willen scheiden, zou doen alsof hij het lichaam van de ziel scheidt.” Het is ook dankzij Zarlino en tijdgenoten bekend dat Willaert zeer geconcentreerd en zonder overhaasting componeerde. “Het vraagt veel geduld om hem aan het componeren te krijgen.” schrijft de Venetiaanse edelman Roberto Strozzi in 1534. In hetzelfde Demonstrationi harmoniche vertelt Zarlino ook hoe hij in april 1562, acht maanden voor diens dood, een bezoek brengt aan de zieke Willaert, die hevig geplaagd werd door jicht. Hij klopte er aan met de organist Merulo en de kapelmeester van Alfonso II d’Este, Francesco Viola. Het drietal treft daar ook Alfonso d’Este zelf aan met zijn gevolg. In hun gesprek wordt door iedereen en in de eerste plaats door Alfonso d’Este zelf met grote waardering over de muziek van de Maestro gesproken. Het wordt daar voor Gioseppe Zarlino meteen ook duidelijk hoe Alfonso heel wat bijgedragen heeft tot de publicatie van Willaerts muziek, o.m. tot de prachtuitgave van Musica Nova.

Bronnen

- Katelijne Schiltz, Gioseffo Zarlino and the MISERERE tradition: A Ferrarese connection? in Early Music History. 2008. Cambridge. p. 208.

-Ignace Bossuyt, Adriaan Willaert (ca. 1490-1562). Leven en werk. Stijl en genres, Leuven, 1985.

- Bruno Bouckaert, De contrapunttheorie van Gioseffo Zarlino (1517-1590) uit LE ISTITUTIONI HARMONICHE (Venetië 1558) in relatie met de compositiepraktijk van Adriaan Willaert (ca. 1490-1562). Prijsvraag uitgeschreven door de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België voor 1992.


 


Hierboven ziet u het titelblad en hieronder pagina’s 19 en 20 uit Le Istitutioni harmoniche, het beroemde studieboek van Gioseffo Zarlinoin de uitgave van Venetië, anno 1562. Hieronder volgt een belangrijk fragment in vertaling. Zie: de laatste vier regels van de eerste tekstbladzijde vanaf “Nondimeno l’ottimo Iddio…” tot de eerste zes regels van de tweede tekstbladzijde “chiarissimo essempio”:

“Niettemin, de allerhoogste God, die er van houdt dat zijn oneindige macht, wijsheid en goedheid door de mensen wordt geroemd en kenbaar gemaakt door middel van hymnen en gracieuze, aangename melodieën, kon niet langer verdragen dat die kunst die voor zijn eredienst dient, laag bij de gronds bleef en dat hier op aarde niet tot uiting kwam hoe heerlijk de gezangen van de Engelen kunnen zijn, die in de hemel zijn majesteit loven. Daarom heeft hij er in toegestemd dat in onze tijd Adriano Willaert geboren werd, die werkelijk een van de zeldzaamste intellecten is, die ooit de praktische muziek hebben beoefend: hij heeft, als een nieuwe Pythagoras, zeer nauwkeurig alles onderzocht wat in de muziek mogelijk was, en toen hij er oneindig veel fouten in ontdekte, is hij die beginnen wegwerken en de muziek terugvoeren tot die eer en waardigheid die zij eertijds bezat en tot wat zij redelijk gesproken moest zijn. Hij heeft bovendien getoond hoe hij in staat was elke muzikale zang op een redelijke en elegante manier te componeren. In zijn eigen composities gaf hij hiervan het duidelijkste voorbeeld.”

                (vertaling overgenomen uit Ignace Bossuyt, Adriaan Willaert (ca. 1490-1562) Leven en werk. Stijl en    genres, Leuven. 1985. p. 8.)

Selectieve uitgave van zijn composities:

Gioseffo Zarlino. Motets from the 1560s. Seventeen Motets from Modulationes sex vocum and Motetta D. Cipriani de Rore et aliorum auctorum. Ed. by Cristle Collins Judd, Katelijne Schiltz, A-R Editions. 2015. http://www.areditions.com/zarlino-motets-from-the-1560s.html

Par comparaison, la réputation posthume de Willaert, de manière générale en tout cas, est bien moins impressionnante. Si son nom apparaît régulièrement dans les traités théoriques, c'est en particulier grâce aux Istitutioni harmoniche de GioseffoZarlino (Venise, 1558) : en appuyant abondamment sa théorie du contrepoint et de la modalité sur des exemples du répertoire de Willaert, il a confirmé la réputation de celui-ci comme compositeur phare de sa génération. Il est néanmoins révélateur que l'intérêt pour la musique de Willaert décline fortement à partir des années soixante-dix du Cinquecento. Dix ans à peine après sa mort, ses ouvrages ne sont plus réimprimés que sporadiquement et disparaissent bientôt complètement du marché de l'édition.
 Diverses raisons historiques et musicales peuvent être avancées pour expliquer ce désintérêt progressif pour la musique de Willaert et la différence entre la réputation dont il a joui de son vivant et sa reconnaissance posthume.”

Internetedities bij IMSLP:

-http://imslp.org/wiki/Category:Zarlino,_Gioseffo/Books
-Ecce iam venit plenitudo
http://imslp.nl/imglnks/usimg/6/6f/IMSLP330239-PMLP534320-Zarlino;_Ecce_iam_venit_plenitudo_(Corr.).pdf

Klankopnamen: YouTube


 

 




Internet:

http://imslp.nl/imglnks/usimg/6/6c/IMSLP317594-PMLP156553-leistitutionihar00zarl.pdf


GEDIGITALISEERDE WERKEN IN DE ‘ALBERTINA’

 



Koninklijke Bibliotheek van België, Brussel

Zoekmethode

1. Met de titel van het werk of de naam van de auteur zoeken in de catalogus van de bibliotheek
http://opac.kbr.be/index.php

2. Wanneer de bibliotheekfiche op het scherm verschijnt, is met een klein oogje aangeduid dat er een gedigitaliseerde versie bestaat van het gezochte werk.

3. Tik op het oogje. Het gezochte werk komt op het scherm. Het opladen kan even duren, vooral als het grote werken betreft.

Ofwel rechtstreeks met het codenummer werken:

bijv. http://uurl.kbr.be/1563847
Tijlman Susato. La cinquiesme et sixiesme partie du cinquiesme livre contenant trente et une chansons nouvelles a cincq et six parties… Fo. IX. Adrian Vuillart. Fuga in subdiapente a six. Faulte d’ argent cest douleur non pareille…

Adriaen Willaert
1. Novum et insigne opus musicum, sex, quinque et quatuor vocum, cujus in…
Hieronymus Grapheus, 1537
http://uurl.kbr.be/1560381


2. Premier [-le dixiesme] livre des chansons a quatre parties…
Tielman Susato, 1543-1545
bijv. http://uurl.kbr.be/1563847
 3. Musica Nova di Adriano Willaert...
Antonio Gardano, 1559
http://uurl.kbr.be/1560753
 4. Madrigali a quatro voci di Adriano Willaert…
Girolamo Scotto,1563
http://uurl.kbr.be/1562452

Cipriano De Rore
 1. Premier [-le dixiesme] livre des chansons a quatre parties…
Tielman Susato, 1543-1545
bijv. http://uurl.kbr.be/1563847

 2. Il cicalamento delle donne al bucato, et la caccia…
Girolamo Scotto, 1567
http://uurl.kbr.be/1046640
 3. Il primo libro de madrigali a quattro voci…
Antonio Gardano, 1569
http://uurl.kbr.be/1562436
 4. Mellange de chansons tant des vieux autheurs que des modernes…
Adrien Le Roy / Robert Ballard, 1572
http://uurl.kbr.be/1563873
 5. Il quinto libro di madrigali a cinque voci…
haeredes Antonio Gardano, 1574
http://uurl.kbr.be/1562836
 6. Il primo libro di madrigali a cinque voci…
Angelo Gardano, 1582
http://uurl.kbr.be/1562508
 7. Harmoniae miscellae cantionum sacrarum…
Witwe Dietrich Gerlach und Erben, 1583
http://uurl.kbr.be/1560419
 8. Il primo libro delle flamme…
haeredes Girolamo Scotto, 1585
http://uurl.kbr.be/1562849


 9. Il quarto libro de madrigali a cinque voci…
Angelo Gardane, 1593
http://uurl.kbr.be/1562761
10. Il primo libro di madrigali cromatici a cinque voci…
Angelo Gardane, 1593
http://uurl.kbr.be/1562797
11. Il secondo libro di madrigali a cinque voci…
Angelo Gardane, 1593
http://uurl.kbr.be/1562810
12. Il terzo libro di madrigali a cinque voci…
Angelo Gardane, 1593
http://uurl.kbr.be/1562820
13. Musica divina di XIX. Autori illustri
Petrus Phalesius II / Joannes Bellerus Lucasz. I 1595
http://uurl.kbr.be/1563523
Verder ook nog werken van:

Alexander Agricola, Martin Agricola, Jacques Arcadelt, Pierre Attaingnant,
Antoine Brumel, Thomas Crecquillon, Jean De Castro,
Jacobus de Kerle, Fernand De Lassus, Roland De Lassus,  Rinaldo Del Mel, Pierre de Manchicourt, Philippus De Monte, Josquin des Prez, Giaches De Wert, Benedictus Ducis,
Nicolas Gombert, Lupus Hellinck, Heinrich Isaac,
Ninon Le Petit, Johannes Lupi, Jacques Moderne, Jean Mouton, Jacob Obrecht, Johannes Ockeghem, Andreas Pevernage, Petrus Phalesius I, Petrus Phalesius II, Peter Philips, Loyset Piéton,
Tielman Susato, Jan Pieterszoon Sweelinck, Jan Tollius,
Hayne Van Ghizeghem , Karel Van Hove, Philippe Verdelot, Cornelis Verdonck
en Hubert Waelrant.

 

Albertina: de afdeling muziek

EEN CITAAT

De muzikale luister aan het hof van Keizer Maximiliaan I
Stephanie P. Schlagel, The Liber selectarum cantionum and the ‘German Josquin Renaissance’.
Review in The Journal of Musicology, 19, 4 (2002), p. 577.

Although neither La Rue nor Obrecht were members of the Imperial chapel, their compositions in the Liber selectarum cantionummay still commemorate the musical splendor at Maximilian’s court, albeit indirectly. La Rue joined Maximilian’s Burgundian entourage in 1492 but remained at the Netherlandish court under Philip the Fair, Margaret of Austria, and Archduke Charles. La Rue nevertheless had direct contact with the Imperial chapel on at least one occasion, Philip the Fair’s visit to Maximilian’s court, then located in Innsbruck, from mid-September to early October 1503.
Philip’s full retinue accompanied him, and his chapel—with La Rue among the members—met and sang with Maximilian’s musicians, including Isaac. Such an event would provide an ideal opportunity for the Imperial court chapel library to acquire La Rue’s Pater de coelis(no. 7). Obrecht was not directly affiliated with any of the Hapsburg courts; still, he spent most of his life in Bruges and Antwerp, within the Hapsburg domain. Obrecht may have also been at Innsbruck during Philip the Fair’s 1503 visit to Maximilian’s court, for Imperial court records indicate a payment to him for having composed a now-lost Missa Regina celi;this payment record is dated one day after the departure of Philip’s entourage.
If Obrecht was indeed present at Maximilian’s court for the occasion, one could easily imagine the Imperial chapel receiving his Salve crux arbor vitae(no. 11) at this time.

 



Keizer Maximiliaan I (1459-1519) door P.P. Rubens
Meer over hem, zie Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Maximiliaan_I


Ingekomen correspondentie


16 sept. 2017
Beste Arnold,
 Het is zowel uitzonderlijk als bemoedigend dat iemand als u zich op het onuitputtelijk oeuvre van de renaissance, in het bijzonder dat van onze eigen polyfonisten stort!
Met name het ontsluiten en bekendmaken naar de potentiële uitvoerder en toehoorder vind ik een werk dat mag geprezen en aangemoedigd worden!
 Bedankt voor de laatste nieuwsbrief, de vorige met de polyfonistenmonumenten had ik gelezen. Heel fijn om lezen telkens, een mooie bron aan informatie. Ik kijk uit naar de volgende!
Dank ook om onze concerten te willen opnemen in je brief! 
Wij staan ook altijd open voor samenwerkingen en ideeën vanuit de Stichting. Ik denk bvb aan het brengen van een programma rond Willaert en De Rore met interessant (uiteraard) en weinig uitgevoerd of pas ontsloten werk. Of rond een bepaalde thematiek... 
Polyfoon heeft Spem in alium (nvdr: 40-stemmige canon van Thomas Tallis) reeds een paar keer uitgevoerd. Eén van mijn lievelingswerken... Een kanshebber voor het feestconcert tgv ons 20 jarig jubileum in 2019.
Ik neem zeker contact op als ik terug concreet op zoek ben naar bepaalde partituren! Dank voor uw bereidwilligheid in deze!
Om met de leuze van Granvelle (terug te vinden in oa ‘o socii’ van De Rore) af te sluiten: ‘Durate’, volhardt... in je inzet voor onze polyfonisten!
Ze verdienen pleitbezorgers als u!
Hartelijke groeten!
Lieven Deroo, dirigent van POLYFOON.

 



170825
13DE JAARGANG NR 7

Laus Polyphoniae - 18 tot 27 augustus 2017

Adoratio / Over heiligen, martelaren en geliefden

AMUZ Antwerpen

In dit jaarlijks terugkerend muziekfestival worden dit jaar volgende werken van Nederlandse renaissancepolyfonisten uitgevoerd:

Zondag 20 aug. St.- Jacobskerk.

20.00u: Cappella Pratensis. Flanders Boys Choir & Wim Diepenhorst
O clemens, o pia, o dulcis Virgo Maria.
Salve Regina van Nicolaes Craen.
Nesciens Mater a 8 van Jean Mouton
19.15u: Inleiding door Sofie Taes

Donderdag 24 aug. Amuz

13.00u: RossoPorpora.
Italiaanse madrigalen op tekst van Petrarca met o.m. van Roland De Lassus, Cipriano De Rore en Giaches De Wert.

Vrijdag 25 aug. Amuz

13.00u. Cinquecento.
Jacobus Vaet. Missa Ego flos campi op het gelijknamig motet van Jacob Clemens non Papa.

Vrijdag 25 aug. St.-Pauluskerk

20.00u : Het Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel.
O Crux, splendidior.
Het Stabat Mater in een vroege, meerstemmige Italiaanse versie, maar ook in zettingen van Josquin des Prez en Orlandus Lassus. Verder tonen de wijdverspreide teksten van de kruisverering en diverse strofen van de Goede Week-hymne aan dat zowat alle componistengeneraties (Francisco Guerrero, Loyset Compère, Cipriano De Rore, Luigi da Palestrina en anderen) zich lieten inspireren door deze mystieke teksten.

Zondag 27 aug. Kapel Campus Carolus

11.00u : Slotconcert Summerschool.
Omnium bonorum plena. De polyfone traditie in het 15de-eeuwse Kamerijk.  
In de 15de eeuw was Kamerijk (Cambrai) het epicentrum van de polyfonie in de Lage Landen. Componisten verbonden aan de kathedraal van Kamerijk worden ook vandaag nog tot de grootsten gerekend, zoals Guillaume Du Fay, Johannes Ockeghem, Johannes Tinctoris, Alexander Agricola en Jacob Obrecht. Tijdens de summerschool verzorgen specialisten van de Cappella Pratensis een cursus rond het zingen van polyfonie uit het repertoire van die stad. Tijdens het toonmoment hoort u het resultaat van een intensieve week.

Zondag 27 aug. St.-Pauluskerk

20.00u. Chœur de Chambre de Namur & Ensemble Clématis o.l.v. Leonardo García Alarcón. Orlandus Lassus : Canticum canticorum.

Voor het volledig programma van LAUS POLYPHONIAE 2017:
https://www.amuz.be/nl/reeks/laus-polyphoniae-nl/

Festival Oude Muziek Utrecht 2017
met een uitzonderlijk project: de 150 psalmen in één programma.
In 2 dagen, 1 en 2 september 2017, worden alle 150 psalmen uitgevoerd.

Vier van de beste koren ter wereld – The Tallis Scholars, Det Norske Solistkor, The Choir of Trinity Wall Street en het Nederlands Kamerkoor – brengen in 12 concerten alle 150 psalmen.
Er is gregoriaans, middeleeuws, renaissance enz. tot en met hedendaags. Er zijn ook compositieopdrachten aan toegevoegd.

We vermelden hieronder de psalmcomposities van de Nederlandse renaissance-polyfonisten.

Voor  het volledige programma, tik:
http://150psalms.nl/programma-utrecht/concert4/
(De nummering is die van de grondtekst, niet van de vulgaat. - De psalmen worden niet steeds met alle verzen gezongen.)

150 Psalmen


Vrijdag 1 september 2017
van 11.00u tot 12.00u. The Choir of Trinity Wall Street
Concert 2.
o.m. Psalm 72. Giaches De Wert. Reges Tharsis

Vrijdag 1 september 2017
van 15.00u tot 16.00u. het Nederlands Kamerkoor
Concert 4
o.m. Psalm 3. Adriaen Willaert. Domine quid multiplicati sunt
Psalm 13. Cipriano De Rore. Usquequo, Domine
Psalm 35. Constantijn Huijgens. Delitaverunt super me

Vrijdag 1 september 2017
van 17.00u tot 18.00u. Det Norske SolistKor
Concert 5
Psalm 77. Jacquet de Mantua. In die tribulationes

Vrijdag 1 september 2017 van 20.30u tot 21.30u. The Tallis Scholars
Concert 6.
Psalm 107. Philippus De Monte. Donnes au Seigneur gloire
Psalm 34. Jean Mouton. Benedicam Dominum
Psalm 146. Pierre de la Rue. Lauda anima mea

Zaterdag 2 september 2017
van 9.30u tot 10.30u. The Choir of Trinity Wall Street
concert 7.
Psalm 52. Thomas Crecquillon. Quid gloriaris in militia
Psalm 75. Nicolas Gombert. Confitebimur tibi, Deus

Zaterdag 2 september 2017
van 11.00u tot 12.00u. The Tallis Scholars
Concert 8.
Psalm 62. Ferdinand di Lasso. Sperate in Domino

Zaterdag 2 september 2017 van 13.00u tot 14.00u. Det Norske SolistKor
Concert 9
Psalm 125. Heinrich Isaac. Qui confidunt in Domino
Psalm 133. Jean Richafort. Ecce  quam bonum

Zaterdag 2 september 2017
van 15.00u tot 16.00u. The Choir of Trinity Wall Street
Concert 10
Psalm 42. Johannes Ockeghem. Sicut cervus. Tractus uit de Missa pro defunctis
Psalm 64. François Regnart. Domine exaudi orationem meam, cum deprecor
Psalm 140. Roland De Lassus. Custodi me, Domine
Psalm 38. Josquin des Prez. Domine, ne in furore

Zaterdag 2 september2017
van 17.00u tot 18.00u. The Tallis Scholars
Concert 11
Psalm 36. Jan Pieterszoon Sweelinck. Du malin le meschant vouloir

Zaterdag 2 september 2017
van 20.30u tot 21.30u. het Nederlands Kamerkoor
Concert 12
Psalm 68. Jan Tollius. Sicut fluit cera

Hetzelfde programma in november 2017 te New York:
Lincoln Center’s White Light Festival, New York
1 – 11 november
Progamma 150 Psalms
http://150psalms.nl/programma-new-york/

Hetzelfde programma ook (gedeeltelijk) op 20 – 22 maart 2018 in Brussel.

 



Programma OUDE MUZIEK UTRECHT

Voor het volledige programma: http://oudemuziek.nl/agenda/

Zat. 26 augustus te 15.00u
Willibrordkerk.
Werken van o.m. Guillaume Dufay, Alexander Agricola, Loyset Compère, Josquin des Prez, Pierre de la Rue en Heinrich Isaac.

Zat. 26 augustus te 15.00u
Jacobikerk.
Paul Van Nevel en zijn Huelgas Ensemble presenteren tijdens hun eerste aantreden een triptiek van contrareformatorische boegbeelden: Jacobus de Kerle, Vincenzo Ruffo en Tomás Luis de Victoria. Antwoordend op de verzuchtingen van het Concilie van Trente bewezen deze componisten dat begrenzing geen beperking hoeft te zijn, en dat een echt genie ook binnen de lijntjes prachtig weet te kleuren.

In de eerste plaats: de pionier 

Jacobus De Kerle (1531/32-1591)
Secundum Responsorium Pro Concilio: Descendat Domine
(Uit: Preces Speciales pro Salubri generalis Concilii, 1562)
Bevrijd van de regels: Agnus Dei ‘Da Pacem Domine’ 
(Uit: Quatuor Missae, Antwerpen, 1582)


Zat. 26 augustus te 17.00u
Cantar Lontano. Luther in Rome met werken van o.m. Hayne van Ghizeghem, Pierre de la Rue, Loyset Compère en Josquin des Prez.

Zo. 27 augustus te 11.00u
TivoliVredenburg
Meer-stemmig. Het Attaignant Consort, vier renaissancefluiten en een luit ,brengt werken van o.m. Josquin des Prez, Heinrich Isaac, Andreas Pevernage, Jacobus Clemens non Papa en Jan Pieterszoon Sweelinck.


Zo. 27 augustus te 15.00u
Nicolaïkerk
De Cappella Mariana werk van o.m. Johannes Touront

Zo. 27 augustus te 15.00u
Willibrordkerk
Het Ensemble La Morra met o.m. Heinrich Isaac, Jean Richafort en Nicolaus Craen.


Dinsdag 29 augustus te 15.00u
Geertekerk
Per-Sonat en Concerto Palatino met werken van o.m. Johannes Ockeghem, Josquin des Prez,  Roland De Lassus en Heinrich Isaac.

Woensdag 30 augustus te 15.00u
Leeuwenberg. Camerata Trajectina met o.m. Jacobus Clemens non Papa en Gherardus Mes.

Woensdag 30 augustus te 15.30u
plaats?
Het Block4 Recorder Quartet met o.m. Adriaen Willaert (O magnum mysterium)


Woensdag 30 augustus te 17.00u
St Pieterskerk
Utopia en Inalto met werken van o.m. Josquin des Prez, Mattheus Le Maistre, Arnoldus de Bruck, Lupus Hellinck, Balduin Hoyoul, Heinrich Isaac en Roland De Lassus.


Woensdag 30 augustus te 20.00u
TivoliVredeburg
Jordi Savall en Hespèrion XXI brengen ode aan Heinrich Isaac.

Donderdag 31 augustus te 22.30u
TivoliVredenburg
Capella de la Torre met werken van o.m. Adriaen Willaert, Arnold von Bruck, Heinrich Isaac en Josquin des Prez.


Vrijdag 1 september 2017

te 20.00u. Geertekerk. Utrecht (NL)
Luther’s huwelijk. De Capella de la Torre o.l.v. Katharina Bäuml met werken van o.m. Heinrich Isaac, Josquin des Prez en Adriaen Willaert.

UIT DE VERGEETHOEK:  JEAN GUYOT (1520? – 1588)

De onlangs verschenen cd door Cinquecento, volledig gewijd aan deze nauwelijks bekende componist, nodigt uit om hem hier voor te stellen.
We nemen gedeeltelijk de tekst over van de bijsluiter door David Gostick.

Jean Guyot, alias Castileti, priester, componist, auteur, pedagoog, was een belangrijke figuur  in het midden van de XVIde eeuw, niet alleen te Luik maar ook in het ganse Habsburgse Rijk. Hij liet ons 26 motetten na, een mis, een Te Deum en 16 chansons, grotendeels gepubliceerd door Tielman Susato. Zijn muziek is typisch voor de stijl na Josquin: het koor klinkt voluit en mooi polyfoon, maar toch met een persoonlijke inspiratie.

Het geboortejaar van Guyot is niet bekend. Een document uit 1588, zijn sterfjaar, vermeldt dat hij  66 jaar is. Dat zou betekenen dat hij slechts 12 – 14 jaar was wanneer hij zich inschreef in 1534 aan de Universiteit te Leuven.
Hij werd geboren in een welstellende familie in de gemeente Châtelet in het Prinsbisdom Luik. Vandaar dat men hem graag de naam gaf: Casteleti. Deze gemeente kende toen een hoogstaand  cultureel leven met een Société Sainte Cécile, met processies rond de Paasdagen en op de feesten van St. Petrus en St.-Paulus, de patroonheiligen van de kerk, met een kinderkoor en een instrumentaal ensemble. Er was ook een “Chambre de rhétorique” en er waren regelmatig toneel- voorstellingen van het passieverhaal. Over zijn opleiding in de jeugdjaren weten we weinig. Belangrijk is dat hij zich in 1534 inschreef als student aan de Universiteit van Leuven.
In Leuven gaat voor hem de wereld van kunsten en wetenschappen open. Het was de tijd van Erasmus en de strijd tegen het opkomende protestantisme. Op 5 december 1536 neemt Guyot deel aan de jaarlijkse thesiswedstrijd  en hij wordt de 25ste op 108 deelnemers.
Wanneer hij priester werd gewijd en  waar hij daarna werkzaam was, is niet te achterhalen. In 1546 wordt hij benoemd tot kapelaan en “succenteur” aan de Collégiale Saint-Paul te Luik. Uit die periode komen zijn eerste werken: 5 motetten gedrukt door Susato in 1546 en 1547. Bij dezelfde drukker verschenen van hem in 1549 en 1550 verschillende chansons en tussen 1553 en 1555 werden 8 motetten van hem opgenomen in de bundel Ecclesiasticarum Cantionum. Geen enkel van deze werken is voor meer dan 4 stemmen geschreven, waaruit men kan afleiden dat hij in die periode slechts over deze beperkte muzikale mogelijkheden beschikte.
In een publicatie getiteld Minervalia uit 1554 en opgedragen aan Georges d’Autriche, prins-bisschop van Luik, verdedigt hij de belangrijke rol die de muziek heeft  voor de samenleving.
In 1558, omwille van zijn stevige reputatie na meer dan 26 gepubliceerde werken, wordt hij verplaatst van de Sint-Pauluskerk naar de Sint-Lambertuskathedraal te Luik. Daar krijgt hij vanzelfsprekend  de belangrijke taak te zorgen voor de koorzang.
In 1563 gaat hij op reis naar Wenen. Voor Guyot een belangrijke ontdekkingstocht. Hij gaat nu ook zijn stijl vernieuwen. Tot nu toe componeerde hij in 4, ten hoogste 5 stemmen. Nu schrijft hij in 6, 8 ja tot in 12 stemmen.  Uit die periode komt de enige mis die tot nu bewaard is: de Missa Amour au coeur, een parodiemis op een chanson van Clemens non Papa voor 8 stemmen, en 12 stemmen in het laatste deel.
Jammer genoeg is zijn verblijf daar slechts van korte duur. In 1564 sterft Ferdinand I en zijn opvolger, keizer Maximiliaan II, vervangt de hofkapel door nieuwe leden.
Guyot keert terug naar Luik. Uit die laatste periode is van hem alleen het manuscript van het Te Deum laudamus bewaard uit 1575.  Hij sterft in 1588.

referentie van de cd van Cinquecento:
http://www.hyperion-records.co.uk/c.asp?c=C4038
luisterfragmenten: https://www.youtube.com/watch?v=RAPU6sCGXhs
YouTube: proefopname: https://www.youtube.com/watch?v=x1Rg-rY4uBU

Commentaar in GRAMOPHONE (uittreksel)

(...) But Guyot emerges from this disc as a marvellously fluent composer, perhaps a touch unvaried in texture but always pleasing: only in the Te Deum that closes the disc, conceivably one of his last works, does the music actually begin to jump to the ear. The five adult men of Cinquecento – here joined by the countertenor David Allsopp – are, as always, absolutely flawless in the performance of this music. Even by the best standards of today their ensemble, balance and intonation are beyond reproach. David Gostick’s lucid and useful booklet-note includes deft characterisations of the motets presented.

Volledige tekst: https://www.gramophone.co.uk/review/guyot-te-deum-laudamus
Een andere cd van Cinquecento met o.m. zes chansons van Jean Guyot, verscheen reeds in 2014 onder de titel Amorosi pensieri.
http://www.hyperion-records.co.uk/dc.asp?dc=D_CDA68053

Andere opnamen in YouTube
Jean Guyot. Amen dico Vobis (uitvoerders? Met partituur in beeld door Guido Menestrina)
https://www.youtube.com/watch?v=Taa05hvnlXE
http://www.musicaltranscriptions.com/Jean-Guyot-de-Chatelet-1512-1588-Amen-dico-vobis
Jean Guyot. Amour divin. Noe, noe.
Ensemble vocal et instrumental POLYPHONIA CASTILETI
Direction: Patricia HECQ
https://www.youtube.com/watch?v=ZLjL6cJRWmY

Jean Guyot. O Rex gloriae.
Gepubliceerd op 13 jun. 2012
Extrait du concert pour l'intronisation des Chevaliers de marie de Hongrie, à la Collégiale Saint-Ursmer de Binche, le 14 avril 2012, en présence de l'Archiduc Karl-Peter de Habsbourg
https://www.youtube.com/watch?v=yP2YSbW15VY
Jean Guyot: Chanson “En me oyant chanter”
Evelyne Dasnoy (superius en alt) en André Vandebosch (tenor en bas)
https://www.youtube.com/watch?v=a8ckZCGPLl8

Een radioprogramma met Cinquecento

Woe. 30 aug. 2017 te 19.30u. Radio Oostenrijk.
Opname van het concert van Cinquecento te Innsbruck in het kader van de “Innsbrucker Festwochen 2017” op 13 augustus ll. met werken van o.m. Roland De Lassus, Jakob Regnart, Jacobus Vaet en Cipriano De Rore
http://oe1.orf.at/programm/20170830
Das Wiener Vokalensemble Cinquecento lässt die prachtvolle Polyphonie des Cinquecento - also des 16. Jahrhunderts - wieder aufleben. Eine kunstverliebte Zeit, in der praktisch jeder Herrscher ausgewählte Sänger und Kapellmeister aus europäischen Musikzentren an seinem Hof geholt hat. Dieser Tradition folgen auch die Sänger des Ensembles, die aus fünf Nationen zusammen kommen.

Auf dem Programm haben sie Musik, die den Fürsten von Tirol feiert: Erzherzog Ferdinand II. Zum Beispiel, jene des Flamen Jacobus Vaet, der zu den Kaiserlichen Hofkapellen von Karl V. und Maximilian II. gehörte und der für Erzherzog Ferdinand die berühmte Motette "Ferdinande Imperio" komponiert hat. Der kunstsinnige Erzherzog von Tirol stand aber selbst in regelmäßigem Kontakt zu den berühmtesten Musikern der Zeit und so werden Werke von Orlando di Lasso, Jakob Regnart, Andrea Gabrieli oder Cipriano de Rore aufgeboten, um Erzherzog Ferdinand ein posthumes Musikfest im Riesensaal in der Hofburg zu bereiten.



Jean Guyot (alias Johannes Castileti). Missa Amor au cueur a 8 (1565 ?)
Handschrift in de Bayerische StaatsBibliothek
http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0007/bsb00079127/images/index.html?seite=00385&l=de


Jean Guyot. Te Deum laudaumus a 6 (1575?).
Manuscript in de Bayerische StaatsBibliothek:
http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0007/bsb00078987/images/

Concerten


Zaterdag 9 september 2017

te 20.00u. Schloss Ambras, Innsbruck (A)
Boetepsalmen van Alexander Utendal door Profeti della Quinta
http://kultur.tirol.at/de/beitrag/63284/alexander-utendal--busspsalmen---begleitveranstaltung-zur-jubilaeumsausstellung
Utendal war eine der Zentralfiguren des blühenden Musiklebens am Habsburgerhof Ferdinands II. Seine exquisiten Septem psalmi poenitentiales wurden 1570 gedruckt und waren dem Landesfürsten gewidmet. Die Wiederaufführung stellt einen besonders verdienstvollen Beitrag der internationalen Pflege Alter Musik dar und ist durch das Basler Spitzenensemble ein unvergleichlicher Höhepunkt des Jubiläumsjahres.   

Woensdag 13 september 2017
te 19.30u. St Thomas’ Church, Lymington (UK)
The King’s Singers in het kader van het Solent Music Festival met o.m. verschillende werken van Roland De Lassus.
http://www.brownpapertickets.com/event/2950136

Dinsdag 19 september 2017

te 20.00u. Kreuzkirche. Bonn (D)
In het kader van het Beethovenfest, Bonn.
Werken o.m. van Cipriano De Rore door de Profeti della Quinta o.l.v. Elam Rotem.
http://quintaprofeti.com/
The Swiss-Israeli vocal ensemble Profeti della Quinta proves that audiences can still be thrilled by late-renaissance Italian madrigals. All the works – or almost all – deal with love. Five singers trained at Basle's Schola Cantorum form the core of this ensemble of 'prophets'. Their starting point is the performance practice of the unimaginably vibrant and expressive era around 1600. A lot was going on in secular vocal music at the time: composers set the demanding lyrical poetry of Petrarch and Tasso and constantly vied with each other to produce ever bolder musical audacities.

Ingekomen correspondentie

11 juli 2017
DANK, Arnold voor de bij uitstek gedocumenteerde en uiterst interessante Nieuwsbrief, met heel wat musicologische duiding. Die 15de en vooral die 16de eeuw moeten een uiterst boeiende tijd geweest zijn voor onze Vlaamse musici., jammer dat het klankidioom voor de doorsnee-luisteraar wat bevreemdend is....Heeft wellicht iets te maken met het ‘egale’ van de composities: na enkele maten weet je dat het in die sfeer zal blijven...Geen evolutie naar een hoogtepunt, maar een voortdurend verder kabbelen met heel wat canonische herhalingen....
Het viel me zelf op bij de laatste uitvoering van de MARIAVESPERS van Monteverdi – en dan zijn we toch al weer een stevige generatie verder  – hoe ongewoon zelfs dit klank-idioom nog voor de meeste mensen is, al maakt hier de afwisseling, de dansritmes, de echo-aria’s alles wel wat boeiender.
Maar muziek exploreren naar het verleden toe verrijkt ook ons inzicht in muziek van de latere eeuwen.
Dank voor de hulp daarbij.
Beste groet!
Joost
________________________________________________________________________________

Bericht aan Arnold Loose, n.a.v. de De Rore-Willaert-Nieuwsbrief van 11 juli 2017, met kopie aan mevr. Chantal Pattyn, nethoofd Klara
 Dag Arnold, proficiat, een schitterende Nieuwsbrief.
Het zal je wel bekend zijn dat tijdens het Festival Crete Senesi van Philippe Herreweghe een de Rore-concert doorgaat met het Huelgas-ensemble (dinsdag 8 augustus, 22 uur, Asciano, Chiesa San Francesco).
Je hebt vermoedelijk ook al het programmaboek van het Seizoen 17-18 in het Concertgebouw Brugge gezien: zie daar p. 111 e.v.: polyfoniefestival GOLD, 7-13 mei 2018, met muziek van Obrecht, Clemens non Papa, Lupus Hellinck, maar ook Laus tibi sacra rubens van Willaert (Huelgas, zie p. 116) - met talrijke nevenactiviteiten.
 Vandaag 11 juli. Onze klassieke zender Klara slaagt er in in hun 'Vlaams programma' drie werkjes uit de glansperiode van de Renaissance te programmeren: eentje van de Rore, Josquin en Pipelare. Een schande!  Wanneer komt er eens serieuze reactie tegen de 'hutsepotprogramma' van Klara?  Als ze per se aandacht willen besteden aan muziek uit Vlaanderen, zou je toch op zijn minst een degelijk programma van enkele uren van 'onze polyfonisten' verwachten, met goede commentaar? Wat een bloedarmoede! Klara, blijf verbijsterd.
Hartelijke groet.
Ignace Bossuyt
_________________________________________________________________________________

14 juli 2017
Beste Arnold,
Het Willaert- monument… welk een prachtige creatie.
Krachtig van vormgeving ! Proficiat.
Spijtig dat ik er bij de inhuldiging niet kon bij zijn.
Het ga je goed.
Warm genegen groet uit Ronse.
Bruno Godon

170715
13de jaargang nr 6

INHULDIGING WILLAERT MONUMENT

Op zaterdagnamiddag 1 juli 2017 werd te Roeselare het monument van Adriaen Willaert onthuld onder grote belangstelling.
De burgemeester Kris Declercq, de schepen van Cultuur Dirk Lievens, prof. David Burn, die de feestrede hield, de kunstenaar-beeldhouwer Ron Deblaere, leden van de Marnixring en van de Adriaen Willaert Stichting en nog veel andere prominenten waren aanwezig op dit plechtig en belangrijk moment.

Het indrukwekkend beeld staat tegen de muur van de Sint-Michielskerk, de hoofdkerk van de stad, gericht naar de drukke Sint-Michielstraat. De stadsdiensten hadden een fraaie omgeving gecreëerd zodat het geheel een opvallend kunstvolle hoek nabij de markt vormt.

Vooraf, op 16 juni , had het Roeselaars Kamerkoor o.l.v. Bart Naessens een schitterend concert gezongen met werk van Maestro Adriano zelf, maar ook van Cipriano De Rore en tijdgenoten en daarbij ook van hedendaagse “polyfonisten”.

Felix quae hunc genuit Flandria in orbe virum. Vive Adriane, decus Musarum.

Gelukkig Vlaanderen dat zulk een man mocht ter wereld brengen.
Leve Adriaen, glorie der Muzen (Cipriano De Rore).

Voor de afbeelding van de kop van Willaert had kunstenaar Ron Deblaere zich geïnspireerd op een schilderij dat in Leipzig hangt, en dat op zijn beurt geïnspireerd is op de houtsnede uit de MUSICA NOVA uit 1559.
Gelukkig had de kunstenaar aan de gezichtsexpressie een meer bezielde uitdrukking gegeven.

Het muziekfragment is de eerste bladzijde (het kyrie van de cantus) van de Missa Laudate Deum van Adriaen Willaert. Het kunstvol uitgewerkte sierstuk stelt de eerste letter voor, de K, van het woord KYRIE.
Het document telt ca. 200 bladzijden. Zelfs de meest vaardige tekenaar moet maanden nodig hebben om zo iets te maken.
Het handschrift is bewaard in de bibliotheek van de universiteit van Coimbra (Portugal).
Door het watermerk van het papier weet men dat het uit Vlaanderen afkomstig is. Volgens prof. Burn doet de stijl van de versieringen denken aan Anthonin De Blauwe, de kopiist van de Leidse Koorboeken van ca. 1547 of ook aan de latere werken van Alamire. Toch is het niet duidelijk wie het getekend heeft.
Het nieuw monument van Maestro Willaert, door kunstenaar Rony Deblaere uit Lichtervelde, is versierd met een mooi stukje Willaertpolyfonie. De afbeelding is een elektronisch gesableerd muziekfragment, afkomstig van een origineel manuscript uit ca. 1530, dat bewaard is in de Universitaire Bibliotheek van Coimbra (Portugal). Het stelt het bovenste deel van de eerste bladzijde voor van de MISSA LAUDATE DEUM, zoals hierboven afgebeeld.

Om de volledige bundel van 205 bladzijden te lezen of te downloaden, tik:
https://bdigital.sib.uc.pt/bg6/UCBG-MM-2/UCBG-MM-2_item1/P46.html

De MISSA LAUDATE DEUM staat van f22v tem f33v en van 194r tem 197r.
David M. Kidger. Adrian Willaert. A guide to research . New York 2005, bericht op p. 132 in verband met deze mis: “lacks part of Sanctus and Agnus”. Deze nota is echter onjuist. De Missa staat wel degelijk volledig in dit manuscript.

Volgens Helga Meier is de ontstaansgeschiedenis van de MISSA LAUDATE DEUM vermoedelijk als volgt:

Met de titel “Laudate Deum” verwijst Willaert naar een motet van zijn leraar en vriend Jean Mouton met dezelfde titel, waarop hij zich heeft gebaseerd.
Een opvallend kenmerk in het werk is de nabootsing van de klank van trompetten, waarmee iedere stem inzet: sol, mi, fa sol, do. De alt, die het eerst inzet, zingt een kwint hoger: re, si, do, re, sol. In het Kyrie I en ook verder in de mis wordt dit motief veel herhaald. Ditzelfde trompetmotief komt tweemaal voor in de motetversie van Mouton, hier op de woorden “Laudate Deum” en “et audiatur”. Omdat ook zo iets te horen is in het Kyrie van Josquin’s huldemis Missa Hercules Dux Ferrariae, durven we ons afvragen of Willaert hier ook niet hetzelfde bedoelde als Josquin, nl. hulde brengen aan een belangrijke persoon.
Jean Mouton componeerde zijn motet voor een speciale gelegenheid. De woorden verwijzen naar een Bijbelverhaal (1 Samuel 1). Anna looft God, omdat ze na een lange periode van onvruchtbaarheid zwanger wordt. Hetzelfde gebeurde met Anna van Bretanië, de vrouw van de Franse koning Lodewijk XII. Ook zij bad voor een gezond kind. Toen werd Renée geboren. Deze huwde later met Hercules II van Ferrara. Zou het kunnen dat Willaert zijn mis componeerde als dank bij het huwelijk van prinses Renée (1528), op een motet dat Mouton had gecomponeerd in 1510 als smeekgebed, voor de geboorte van de prinses?

Bron:
1. Helga Meier. Liber quinque missarum IV vocum 1536. Adriani Willaert Opera omnia. CMM 3-IX. 1987. Neuhausen-Stuttgart.
2. Irene Holzer. “La Santa unione de le Note”. Kompositionsstrategien in Adrian Willaerts Messen. Doctoraatsverhandeling. Universiteit Salzburg. 2010.

Naast de getekende versie van de MISSA LAUDATE DEUM, nl. het manuscript in Coimbra, bestaat er ook een gedrukte versie. Die is zelfs ouder dan het manuscript.
De MISSA LAUDATE DEUM van Adriaen Willaert werd opgenomen door Francesco Marcolini da Forli in 1536 te Venetië in zijn gedrukt boek Liber quinque missarum Adriani Willaert, boek dat de auteur opdroeg aan Alessandro de’ Medici, hertog van Florence. (zie supra).
De vijf Willaert-missen in deze verzameling zijn vierstemmige parodiemissen, alle op één na gecomponeerd naar een motet van Johannes Mouton.
Niet onbelangrijk in de titel: Ab ipso diligentissime castigatus. (Door hemzelf zorgvuldig nagekeken).

MONUMENTEN VAN ANDERE RENAISSANCE-COMPONISTEN

Alle muziekliefhebbers weten monumenten staan van beroemde componisten: Bach in Leipzig, Mozart en Johann Strauss jr in Wenen, Beethoven in Mechelen, Peter Benoit in Antwerpen enz.
In zijn feestrede wees prof. Burn er op dat er zeer weinig monumenten geplaatst zijn van renaissancepolyfonisten. Straatnamen genoeg. Maar een monument? Een paar, hoewel een monument meer aanspreekt dan een straatnaam.
Nergens een Josquin des Prez, een Johannes Ockeghem of een Clemens non Papa, om enkele van de voornaamsten te noemen.
Hieronder dan enkele uitzonderingen: Cipriano De Rore, Roland De Lassus en Jan Pieterszoon Sweelinck

Bron: http://www.vanderkrogt.net/statues/object.php?webpage=ST&record=deby062
of: http://www.muenchenwiki.de/wiki/Orlando_di_Lasso_Statue

De musicus Harry van der Kamp is een groot bewonderaar van Jan Pieterszoon Sweelinck en betreurt dat er in Amsterdam geen monument staat van deze “grootste componist uit Nederland”. Geboren in Deventer, heeft Sweelinck zijn ganse muzikale loopbaan in Amsterdam doorgebracht. Met zijn Gesualdo Consort Amsterdam en Oltremontano heeft Harry van der Kamp het volledige oeuvre op cd gezet en, wellicht ter compensatie, deze cd-box de naam gegeven Het Sweelinck Monument.
Het Sweelinck Monument bestaat uit vier delen:
HSM I: De Wereldlijke Werken (3 cd's)
HSM II-ABCD: De Psalmen (12 cd's)
HSM III: Cantiones Sacrae (2 cd's)
HSM IV-AB: De Orgel- en Klavecimbelwerken (6 cd's)
In totaal: 23 cd’s.
Samen met de cd’s zijn er ook 8 boeken uitgegeven.
De cd-boeken zijn los te bestellen, maar er zijn ook diverse sets samengesteld.
website: http://www.jpsweelinck.nl/

NIEUWE CD MET ADRIAEN WILLAERT

COSMOGRAPHY OF POLYPHONY
A Journey through Renaissance Music with 12 Recorders
The Royal Wind Music
Label: PAN CLASSICS PC10377
2017
Van Willaert:
-Beata viscera Mariae Virginis

Verder ook nog Johann Sebastian Bach, Antoine Brumel, Hernando de Cabezon, Juan del Encina, Alfonso Ferrabosco, Carlo Gesualdo, Nicolas Gombert, Anthony Holborne, Alonso Lobo, Johannes Ockeghem, Osbert Parsley en Jan Pieterszoon Sweelinck en anoniemen.
https://www.europadisc.co.uk/classical/132230/Cosmography_of_Polyphony:_
A_Journey_through_Renaissance_Music_with_12_Recorders.htm


NIEUWE CD MET JACOB DE KERLE

DA PACEM. Echo der Reformation.
Uitvoerders:
Het RIAS Kamerchor samen met de Capella de la Torre o.l.v. Florian Helgath
Label: Deutsche Harmonia Mundi
Kataloognummer: 88985405412
Er is op die cd dus één nummer van Jacob De Kerle, nl. het nr 7. : Agnus Dei uit de Missa da pacem Domine

De cd is uitgegeven enerzijds naar aanleiding van de 500ste verjaardag van de Reformatie van Luther maar tevens om aan te tonen dat de religieuze splitsing in den beginne de “muzikale” wereld niet heeft dooreengeschud (wat nadien toch wel gebeurd is). Vandaar de titel DA PACEM en een keuze van liederen rondom het thema “vrede” waar ook katholieke componisten in vertegenwoordigd zijn zoals de katholieken Jacobus De Kerle en Giovanni Gabrieli, en ook het programmeren van een Magnificat / Meine Seele erhebt den Herren.


LAUS POLYPHONIAE aug. 2017:

Adoratio. Over heiligen, martelaren en geliefden
CONCERTEN, RELIGIEUZE VIERINGEN, FESTIVALS...

Vr. 4 aug. 2017 te 21.30u, Augustinuskirche, Schwäbisch Gmünd (DE)

Josquin Capella Berlin
programma: motetten, hymnen en Marialiederen van de Cappella Sistina
met werk van o.m. Guillaume Dufay, Josquin des Prez, Andreas De Silva en Jacob Arcadelt

http://www.schwaebisch-gmuend.de/7547-Programm-frage-Tickets.html?id=38392

Van zo. 6 aug. tot zat. 12 aug., University of Cambridge (GB)

Cambridge Early Music Summer School 2017 (Week 2)
thema: Made In Venice
met werk van Willaert, De Rore, Ganassi, Bassano e.a. 16de-eeuwse meesters

We will explore not only the magnificence of multi-choir motets but also the intimacy and intensity of the ‘Venetian’ madrigals of Adriaan Willaert and Cypriano de Rore, combining voices and instruments. As well as working with our singers, instrumentalists will also be able to follow in the footsteps of Venetian masters from Sylvestro Ganassi to Giovanni Bassano, those masters of virtuosity and sensitivity to text and rhetoric, as well as exploring the more ceremonial (and foot-tapping) repertoire of the piffari.
Each day of the course will be divided between sectional rehearsals and ensembles, both large and small, directed by our specialist tutors. The after-dinner sessions might include informal performances of works covered in the day as well as exploring early dance and working on large-scale pieces in which all course members will take part.

http://musicsummerschools.com/event/cambridge-early-music-summer-school-2017-week-2/

Zo. 13 aug. 2017 te 19.00u, Hofburg, Innsbruck (AT)
Cinquecento op de Innsbrucker Festwochen der Alten Musik
programma: Al Serenissimo Arciduca Ferdinando d’Austria
met werk van o.m. Roland De Lassus, Jacob Regnart en Jacobus Vaet

http://www.altemusik.at/nocache/programm/kalendarium/detail/?tx_eventcalendarfw_pi1%5Bitem%5D=1636

Vr. 25 aug. 2017 te 13.00u, AMUZ Antwerpen

Cinquecento op Laus Polyphoniae
programma: Musica Invictissima
met religieus werk van Jacobus Vaet en Jacob Regnart

http://www.ensemblecinquecento.com/concerts

TWEE CITATEN

CITAAT I – Paus Urbanus VI aan Lodewijk II van Male

Fragment uit een brief van Paus Urbanus VI (r. 1378 tot 1389) aan Lodewijk II van Male, graaf van Vlaanderen (r. 1346 – 1384) waarin hij vraagt zangers te sturen voor zijn Pauselijke Kapel.
Praeterea sicut devotioni tue scripsisse recolimus: pro capella mea aliquibus bonis cantoribus indigemus, tuque dictis huiusmodi cantoribus habundare. Sanctitatem tuam rogamus attente quantum de huiusmodi cantoribus vel nobis. Facere aliquam portionem nobis in hac parte plurimum placiturum.

Ten slotte, als we nog eens mogen beroep doen op uw welwillendheid: We hebben hier een tekort aan goede zangers voor onze kapel en u heeft zulke zangers in overvloed. We verzoeken uwe hoogheid ons enkele dergelijke zangers te bezorgen. Het verkrijgen hier van een aantal van hen zou voor ons zeer aangenaam zijn.
(Brief bewaard te Namen in het Musée provincial des Arts anciens du Namurois, MS 162, fols. 140r – 141 r.)
Een tiental zangers uit onze streek zijn toen naar Rome vertrokken, o.m. om de belangrijkste te noemen: Johannes Volkaerd, de kapelmeester van de O.L.Vrouwkathedraal van Antwerpen. Het was het begin van een grote toevloed in de volgende twee eeuwen met vooral Ciconia, Guillaume Dufay, Josquin des Prez, Gaspar Van Weerbeke, Philippus De Monte, Jacob Arcadelt, Adriaen Willaert, Roland De Lassus en Giaches De Wert (deze twee laatsten als knaap).
Bron: Qui musicam in se habet. Studies in honor of Alejandro Enrique Planchart. Ed. Anna Zayaruznaya, Bonnie J. Blackburn & Stanley Boorman. Wisconsin (VS), 2015, die de pauselijke brief dateert: eind 1379 of begin 1380.

CITAAT II – over de verhouding tekst/muziek
Mauro Calcagno.
From Madrigal to Opera: Monteverdi´s Staging of the Self. Berkeley. 2012.
Review in Notes, sept. 2013, p. 91-93.
Calcagno's book is an important addition to the literature on the narratology of music. In brief, narratology is the study of how narratives work, especially regarding point of view, deixis (the linguistic placing of people or things within a space), and the role of the narrator within the text. Using as examples the madrigals and operas of Claudio Monteverdi and his predecessors (especially Giaches de Wert, Jacob Arcadelt, Adrian Willaert, Cipriano de Rore, and Luca Marenzio), Calcagno demonstrates how apt a narratological approach, especially a deictic one, can be for texted music. The first of the book's three parts, "La Música and Orfeo," offers a fascinating and thorough discussion of the prologue to Monteverdi's Orfeo, showing how La Música gradually draws the audience into the drama through the developing focus of her words and music. The second part, "Constructing the Narrator," uses the narratological ideas developed in part 1 to demonstrate the growing narrative complexity of the madrigal genre across the sixteenth century through the lens of Petrarchism, and the third part, "Staging the Self," looks at how this complexity reaches its final stage in Monteverdi's "Combattimento di Tancredi e Clorinda" and L'incoronazione di Poppea.

Hoe de MGG online raadplegen?
1.In de eerste plaats, kan men door in te schrijven het volledige woordenboek online, zelfs met Smartfoon, raadplegen.
Men betaalt daartoe jaarlijks een abonnementsprijs.
Vooral interessant voor bibliotheken en academies, die niet de papieren versie bezitten.
Maar ook voor wie op de hoogte wil blijven van de laatste musicologische bevindingen, want dit is belangrijk: de teksten kunnen regelmatig aangepast worden!
Tik: http://rilm.org/mgg-online/
2.Er zijn meer mogelijkheden:
Men kan bijv. een gratis proefabonnement (free trial) aanvragen.
Tik: http://rilm.org/mgg-online/mgg-trial-form.php

3.Ten slotte: Een heel interessante manier om de MGG online gratis te raadplegen is gewoon via internet “MGG online” oproepen: https://mgg-online.com/, in “search” een woord inbrengen. Men krijgt een eerste antwoord, een zg. Vorschau op het gevraagde, dat een eerste stap kan zijn in het zoeken naar een volledig antwoord.
Tik op Seitenvorschau of Site Preview.
Bijv.
de naam van een componist: Weerbeke.
Een term: Niederlande.
De titel van een compositie: “Nigra sum”.

INGEKOMEN CORRESPONDENTIE

Dear Arnold,

It is wonderful to see Willaert's Missa Mittit ad virginem being performed by the Currende singers!
I hope they will record it as a CD. If there is any way I can receive a recording of this performance
I would appreciate that opportunity.
If I were able, I would travel to Europe myself to experience this wonderful Mass!

Best wishes,
Richard St. Clair
Cambridge (USA)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Brabant Ensemble
We are currently working on new projects, including a recording of Jacob Obrecht (1457/8-1505). Watch this space or sign up for our newsletter for further information.
Stephen Rice (UK)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Een gunstkoopje: slechts €5,95 voor: Willaert, Adrian: Sämtliche Werke. Band1
Band 1: Motetten zu 4 Stimmen; I. und II. Buch (1539 und 1545). Hrsg. von Hermann Zenck. Reprint der Ausgabe Leipzig 1937. XXIV,178 Seiten mit vier Abb., broschiert (Publikationen Älterer Musik; Band IX/Olms Verlag 1968)
https://www.skulima.de/buecher/6463-saemtliche-werke-band-1.htmlBovenkant formulier
Bestell-Nr.: 6463
Gewicht: 320 g
Sprachen: Deutsch, Latein
Sachgebiete: Sonderverkauf 90 % und mehr reduziert bis 30. Juli 2017 | Alte Musik
Lieferzeit: 2-7 Tage*
als PDF speichern
statt 59,80 €: 5,95 €. inkl. MwSt., zzgl. Versand
tik: https://www.skulima.de/buecher/6463-saemtliche-werke-band-1.html

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Felicitaties vanwege Walter Larivière:

https://www.facebook.com/goodaddsup/?source=promotion_notification&ref=notif&notif_t=goodwill_video_two_billion_video_promotion&notif_id=1499188296121374
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

170611

Nieuwsflits - 11 juni 2017


Boston early Music Festival
11 -  18 juni 2017

http://www.bemf.org/pages/fest/festival.htm

The King's Singers
Monday, June 12, 2017 at 8pm

New England Conservatory’s Jordan Hall, Boston


Worlds Colliding: Renaissance Heavyweights
Acclaimed for their immaculate intonation, vocal blend, incisive timing, and dynamic performances, The King’s Singers perform for hundreds of thousands of music lovers every year in concerts across Europe, North and South America, Asia, and the Pacific. By popular demand, the two-time Grammy-winning singers return to BEMF in their 50th year as a group with a concert exploring music from both worlds of Renaissance life: the sacred and the secular. The six members of this beloved ensemble have created a very special program featuring masterpieces from the most influential Renaissance composers, including Palestrina, Schütz, Lassus, Sweelinck, Byrd, and many others.
ARTISTS
Patrick Dunachie & Timothy Wayne-Wright, countertenor; Julian Gregory, tenor; Christopher Bruerton & Christopher Gabbitas, baritone; Jonathan Howard, bass
http://www.bemf.org/pages/fest/con_kingssingers.htm

Micrologus
Patrizia Bovi, director

Wednesday, June 14, 2017 at 8pm


New England Conservatory’s Jordan Hall, Boston

Carnivalesque: Sex, Lies, and … Musical Tales in 16th-century Venice
Dedicated to the colorful music of Medieval and Renaissance Italy, Patrizia Bovi and Micrologus bring committed musicology to performances bursting with vibrant enthusiasm. For our “Carnival” Festival, Micrologus returns to the BEMF concert stage with a program inspired by commedia dell’arte traditions at the Venetian Carnivals of the 16th century. Enjoy lively folk melodies and dances that would have entertained the great feasts of exotic Venice in this not-to-be-missed concert!
ARTISTS
Patrizia Bovi, soprano, harp & direction; Goffredo Degli Esposti, pipe and tabor, sordellina; Gabriele Russo, viola da brazzo & rebec; Enea Sorini, bass & percussion; Simone Sorini, tenor & lute; Andrés Montilla Acurero, alto; Leah Stuttard, harpe aux harpions; Crawford Young, lute; Gabriele Miracle, dulcimer & percussion; Gianni La Marca, viola da gamba
http://www.bemf.org/pages/fest/con_micrologus.htm

Bruce Dickey & Friends
Thursday, June 15, 2017 at 11pm

New England Conservatory’s Jordan Hall, Boston
La Bella Minuta: Florid Songs for Cornetto Around 1600


The world’s foremost virtuoso of the cornetto, Bruce Dickey makes a triumphant return to BEMF with a splendid program showcasing the “beautiful divisions” of this unique instrument. More than just a platform for his technical prowess, these are stunning masterpieces that display the luminous vocality of the cornetto. This is simply breathtakingly lovely music brought to vibrant life by the world’s greatest advocate of his instrument.
Josquin des Prez. Cipriano De Rore
ARTISTS
Bruce Dickey, cornetto; Joanna Blendulf, viola da gamba; Maria Christina Cleary, harp; Liuwe Tamminga, organ

http://www.bemf.org/pages/fest/con_dickey.htm

Cinquecento
Friday, June 16, 2017 at 5pm

Emmanuel Church, Boston

Canti Carnascialeschi: A Florentine Carnival


Founded in Vienna in 2004, Cinquecento has become one of Europe’s premier vocal quintets, earning high praise for their concerts and recordings focusing on the diverse musical styles of 16th-century Europe. For their BEMF début, they explore the sacred and the profane at the Florentine Carnival creating a colorful portrait encompassing the austere liturgy of the Cathedral and the bawdy songs of pleasure from out on the streets of Florence.
Guillaume Dufay, Heinrich Isaac, Alexander Agricola, Adriaen Willaert, Roland De Lassus.

ARTISTS
Terry Wey, countertenor; Tore Tom Denys & Achim Schulz, tenor; Tim Scott Whiteley, baritone; Ulfried Staber, bass
http://www.bemf.org/pages/fest/con_cinquecento.htm

-----------------------

170531 14de JG nr 5

Zaterdag 1 juli 2017, om 17.00u  –  Sint-Michielskerk, Roeselare

academische zitting met lezing door prof. dr. David Burn (KULeuven)

 

Huldeconcert AW r

Huldeconcert AW v

 

STILSTAAN IS ACHTERUITGAAN

Stilstaan is achteruitgaan. Om vooruit te gaan en te groeien moeten er nieuwe initiatieven genomen worden. Daarom mogen vier jonge ensembles zich hier voorstellen:

- het vocaal ensemble Adriaen Willaert, o.l.v. Eric Hallein
- het ensemble Quilisma, o.l.v. Koenraad Verstichel
- het vocaal ensemble Vocem Flentium, o.l.v. Arnout Malfliet
- het vocaal ensemble Utopia

Maar eerst en vooral: het ambitieuze Gold-project van Concertgebouw Brugge in mei 2018.

1. Concertgebouw Brugge pakt in 2018 uit met een nieuw festival onder de naam ‘Gold. Brugse stemmen uit de renaissance’. De eerste festivaleditie vindt plaats van maandag 7 t.e.m. zondag 13 mei 2018 met als thema ‘De Gouden Eeuw van Brugge: de fascinerende geschiedenis, het onroerend erfgoed, de kunstschatten en bovenal de muziek, die eeuwenlang de toon zette van Scandinavië tot Italië, van Engeland tot Polen.
In muzikaal opzicht zal Jacob Obrecht centraal staan met zijn composities voor de Heilige Bloedprocessie en voor de liturgische vieringen in de kathedraal en de kerken in de stad.

meer info over het Gold-project:

https://www.concertgebouw.be/nl/programmagids/detail/gold12
https://www.concertgebouw.be/nl/agenda?date=2018-05-07#modalOpen

. Vocaal ensemble Adriaen Willaert is anno 2017 opgericht door Eric Hallein in de schoot van de Orgelkring Adriaen Willaert Roeselare. Het wil zich in hoofdzaak toeleggen op een repertoire dat zingbaar is door kleine en wisselende bezetting. De formatie waarin dit projectensemble aantreedt, kan derhalve gemengd zijn of exclusief uit mannen dan wel vrouwen bestaan. Doelstelling is jaarlijks 2 programma’s te brengen in de H. Bloedbasiliek te Brugge, waar de stichter organist-titularis is, en in de brede omgeving van Roeselare – Ieper, de regio waar de zangers gerekruteerd worden. Daarin zal minstens 1 werk van Adriaen Willaert of een streek/tijdgenoot te horen zijn. Ook composities van latere datum komen in aanmerking, a capella of met orgel-, klavecimbel- of pianobegeleiding, dit laatste met de instrumentalist als dirigent.

Meer info: www.organassociation-adriaenwillaert.com
Zie ook: www.erichallein.be


3. Ensemble Quilisma (°2008, Oudenaarde).

Een inkijk door koorlid LDV…

Toen ik in 2014 het Ensemble Quilisma vervoegde, was het pas enkele jaren eerder een gemengd ensemble geworden en begon het zijn puur gregoriaanse repertoire uit te breiden met polyfonie. Vooral de gepolijste samenklank charmeerde mij geweldig én… men kon een extra bas/bariton gebruiken. Mijn jarenlange koorervaring was beslist niet overbodig, dat werd snel duidelijk. Behalve één sopraan, een goede bekende uit vroegere koorformaties, waren het voor mij allemaal nieuwe gezichten én stemmen: professionele musici naast gedegen, door de koorwol geverfde amateurs van diverse leeftijden. Vooral ook een begeesterende dirigent die schier onvermoeibaar schaaft aan toon, klank, kleur en dictie. Drie jaar en een paar persoonswissels later blijven de repetities bijzonder intense en boeiende momenten van samen-musiceren. (…) Precies het sleutelen aan alle facetten van een muziekstuk, met oog en oor voor de vondsten van de componist, de sfeer die bepaalde toonsoorten of harmonieën oproepen, de tekst en de samenklank, maken zingen in deze kleine groep tot een belevenis. Want, laten we wel wezen: in een ensemble dat (voltallig) zo’n zestien stemmen telt, zijn de individuele betrokkenheid en verantwoordelijkheid groot. Dat maakt het zingen net zo relevant. In een dergelijke bezetting Palestrina, Da Vittoria, Byrd maar even goed Van Weerbeke of Appenzeller mogen zingen, geeft elke rechtgeaarde korist een kick. Naast de polyfonie wordt, ter afwisseling en contrast, ook werk uit deze en vorige eeuw ingestudeerd, wat het repertoire van Ensemble Quilisma verruimt. Het boeiende cd-project rond de Oudenaardse componisten was daarvan een illustratie. Niet in het minst, ten slotte, is er de sfeer van camaraderie onder de leden, die naast de uitgesproken liefde voor (koor)muziek ook na en buiten de repetities de groep bijeen brengt. Dat de meningen ook wel eens op andere dan muzikale vlakken uiteenlopen, leidt vaak tot interessante gesprekken. Ook dit maakt van zingen in dit ensemble een boeiend en uitdagend verhaal, waaraan dirigent Koenraad Verstichel nog veel bladzijden mag toevoegen.

Meer info: www.quilisma.be.
Zie ook facebook: https://www.facebook.com/groups/105814873424/?fref=ts



4. Vocaal ensemble Vocem Flentium zingt polyfonie. Arnout Malfliet zegt ons waarom.

Wel, het kan niet eenvoudiger: omdat we dat graag zingen. Enkele jaren geleden vonden zes studenten zang van het LUCA (Campus Lemmens in Leuven) elkaar via de oude polyfonie en dit voor een project van de kamermuziek. De zesstemmige muziek leek en lijkt ons nog steeds het fijnste. Elke melodische lijn ontwikkelt zich relatief onafhankelijk van de andere en toch vormen ze samen een mooi harmonisch geheel. Ook vullen deze lijnen elkaar constant aan in de zoektocht naar spanning en ontspanning. (…)  Polyfonie is een vorm van mindful zingen. Als we tijdens een repetitie een partituur hebben afgewerkt, slaakt er al wel eens iemand een zucht van verlichting. Maar dan op de boeddhistische manier: een zalig gevoel dat zegt dat we even het Nirwana hebben ervaren. Wat klanken bij een mens teweeg brengen, is voer voor psychologen. Dat het je op een hoger niveau tilt wanneer je participeert aan een concert, daarvan zijn wij overtuigd.

Polyfonie is in deze tijd van ‘disposable music’ of zal ik zeggen ‘fastfood-music’ ook onderhevig aan de vluchtigheid van ons jachtig bestaan. Omwille van het wezen van muziek  –het geluid verdwijnt van zodra men ophoudt met musiceren –  is zij zeer kwetsbaar. Eén foute toon kan een meesterwerk omvormen tot een gedrocht. Net daarom zijn musici ook kunstenaars, die zich telkens ze zingen (ook tijdens repetities) helemaal moeten ‘smijten’. Zingen is niet onvoorwaardelijk! Zingen is een engagement. Het is ‘work in progress’. Het is altijd vatbaar voor verandering en het is ook altijd anders. Geen uitvoering is dezelfde. 

Met Vocem Flentium hebben wij niet de intentie om extra vernieuwend te zijn of om een speciale visie te ontwikkelen. Wel willen we heel graag de verworvenheden van onze opleiding omzetten in effectieve kunst, die  – in tegenstelling tot een schilderij, dat blijvend is –  alleen maar kan ervaren worden wanneer mensen zich engageren om naar een concert te komen. Muziek is emotie, wekt emoties op. Het is een algemeen bekend maar ook een heel belangrijk gegeven. Polyfonie zal nooit het uitbundige karakter van pop kunnen evenaren. Het gaat eerder naar de diepte in de mens. En dat gevoel van ‘rustige zekerheid’ wil het delen met iedereen die zich daarin onderdompelt. 

Bij Vocem Flentium begint mijn taak als artistiek leider steeds weer in diezelfde bibliotheek met duizenden partituren, die me smeken: “Zing mij!” Er staat zoveel prachtige muziek genoteerd in al die boeken! Toch zijn ze slechts het penseel, de verf en het doek van de schilder, dat hiermee een prachtig schilderij kan maken. Doorheen de tralies van de partituur ontsnappen we telkens weer aan pure wetenschappelijke wetmatigheid om vrijheden op te zoeken die niet eerder ontdekt of nooit eerder gehoord werden.

Vocem Flentium programmeert graag werken van minder gekende meesters van de polyfonie (Pierre De Manchicourt, George de la Hèle...). Velen van hen speelden in die unieke muziekperiode ook in onze streken een vooraanstaande rol. Al zit er wel eens een minder geslaagd werk tussen - dat dan vaak tijdens een repetitie meteen wordt afgevoerd - het blijven de klanken en de zalige harmonieën die ons steeds weer verbinden. Muziek is volgens mij per definitie religieus zonder daarom een godsdienst te zijn, want het verbindt. Niet alleen ons als uitvoerders, het verbindt iedereen die betrokken is, dus ook de toehoorders. Je kan probleemloos parallellen trekken: hun bijeenkomsten versus onze repetities en concerten, de liturgische voorwerpen tegenover onze partituren, muziekstaanders, belichting…, of hun liturgische handelingen, daar waar wij staande in een cirkel zingen, buigen, applaus krijgen...

De naam ‘Vocem flentium’ is een zinsnede uit een van de eerste motetten die het ensemble instudeerde (Versa est in luctum van Alonso Lobo) en verwijst naar het soms melancholische en meditatieve karakter van de muziek.

Bezetting:

Marlotte Van ’t Hoff, Cantus – Emma Coopman, Quintus – Govaart Haché, Altus – Gert-Jan Verbueken, Tenor – Korneel Van Neste, Sextus – Arnout Malfliet, Bassus & artistiek leider.

meer info: http://vocemflentium.be/
facebook: https://www.facebook.com/vocemflentium/?fref=ts

5. Vocaal ensemble Utopia (°2015) en het Utopia Festival

Utopia Ensemble verenigt vijf Belgische zangers die veel ervaring hebben opgedaan bij gerenommeerde formaties zoals Collegium Vocale Gent, Huelgas Ensemble, Nederlandse Bachvereniging,  Capilla Flamenca, Vox Luminis, etc.:

Griet De Geyter, Bart Uvyn, Adriaan De Koster, Lieven Termont en Bart Vandewege.

Zij zingen reeds jaren onder leiding van dirigenten als Philippe Herreweghe, Paul Van Nevel, Jos van Veldhoven, Ton Koopman, allen gespecialiseerd in oude muziek.

Utopia nam een vliegende start met een eerste concert in het Early Music Festival te Warschau 2015 en verschillende concerten in Festival van Vlaanderen Mechelen.
In april 2016 werd een eerste cd aan het publiek voorgesteld, verschenen op het label Et'cetera. Deze opname van de zeven lamentaties van Cristóbal De Morales  – muziek die nooit eerder integraal op cd verschenen is –  bleek meteen een schot in de roos: de internationale pers had enkel lovende woorden.


Utopia Ensemble
is een Belgisch ensemble dat zich toelegt op vocale polyfonie. Vanuit haar naam en missie, wil Utopia haar maatschappelijke rol opnemen als “muzikanten in de samenleving”. Geïnspireerd door het boek Utopia van Thomas More, tracht het op haar eigen manier, met muziek in een vooraanstaande rol, een bijdrage te leveren aan een “betere” wereld.

In 2016 en 2017 toerde Utopia Ensemble door Vlaanderen en Nederland. Tijdens zo’n 20 concerten brachten zij gevarieerde programma's als ‘De 7 lamentaties van Cristóbal de Morales’, ‘Pilgrimage’ (een programma rond Marialiederen), en ‘Italiaanse Madrigalen’. Binnenkort start de opname van een tweede cd. Thema: de invloed van Luther op de religieuze muziek, met muziek van Josquin Desprez tot Praetorius. Als ‘ensemble in residentie’ in de schitterende Sint-Pauluskerk te Antwerpen brengt Utopia er dit jaar niet enkel concerten, maar ook open repetities die toegankelijk zijn voor de toevallige bezoeker.


Op 24 juni 2017 organiseert Utopia op de Sint-Paulussite te Antwerpen de eerste editie van het Utopia Festival. Het moet een unieke gelegenheid van artistieke uitwisseling worden. Deze festivaldag moet een ontmoeting worden van kunstenaars uit verschillende disciplines (podium, beeldende kunst, film, fotografie) en subdisciplines (oude muziek, barok, kleinkunst, jazz). Zo wordt rond eenzelfde thema gecommuniceerd in een veelheid van invalshoeken, genres en stijlen. Deze cross-over maakt van Utopia Festival voor publiek én artiesten een avontuurlijke verkenning voorbij de geijkte grenzen. Mede daarom het thema ‘Vrijheid’.

Uiteraard neemt muziek een prominente plaats in. Eburon Quintet, een koperblazerskwintet, brengt arrangementen van Franse romantische muziek. Voorts is het Antwerps Barokorkest te gast met een programma rond godsdienstvrijheid. Zij brengen de Bachcantates BWV 153 en BWV 155, samen met een ad hoc-koor van Antwerpse koorzangers, en de zangers van Utopia Ensemble als solisten. Het concert wordt ingeleid door Dick Wursten. Het slotconcert wordt verzorgd door Utopia Ensemble zelf. Op het programma staat muziek van, onder anderen, Josquin Desprez, Heinrich Isaac, Michael Praetorius. We maken er kennis met de overgang van de Franco-Vlaamse polyfonie naar het koraalmotet, gebaseerd op het Lutherse koraal.

 
Sint-Paulussite, Antwerpen: locatie van het eerste Utopia Festival


Op het Utopia Festival komen ook andere (kunst)disciplines aan bod. De dag start met een historische wandeling in de omgeving van Sint-Paulus. Qua visuele kunst zijn er de fototentoonstelling ‘No man’s land’ van fotograaf Henk Van Rensbergen en een kortfilmfestivalletje met documentaires en fictiefilms rond het thema ‘Vrijheid’. Qua cultuurfilosofische insteek zijn er de lezingen over Luther en Utopia, projectpresentaties rond een specifieke zoektocht naar Vrijheid of Utopia en voor het debat rond identiteit en cultuur. Moderator Werner Trio treedt er in gesprek met Jeroen Olyslaegers (schrijver), Leo Neels (jurist, denktank Itinera) en Patrick Loobuyck (filosoof, centrum Pieter Gillis), met Werner Trio als moderator. Daarnaast komen er enkele lezingen over Luther en Utopia en concrete voorstellingen van projecten waar een specifieke zoektocht naar Vrijheid of Utopia wordt beproefd.

Ten slotte is er op de mooie binnenplaats ruim gelegenheid voor een hapje en een drankje onder de lichtvoetige tonen van het Eburon Quintet (marching band en jazz) en 2 kleinkunstensembles.

Meer info: https://www.utopia-ensemble.be/
Facebook: https://www.facebook.com/UtopiaEnsemble/?fref=ts
Utopia Festival 24 juni 2017: http://www.utopiafestivaldag.be/

 

CONCERTEN, RELIGIEUZE VIERINGEN, FESTIVALS...

 

Do. 1 juni 2017 te 20.00u, The German Church, Stockholm (SE)

Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel op het Stockholm Early Music Festival
programma: Arcadia in Flandria – Facetten van de Franco-Vlaamse Polyfonie 1550-1600
met werk van o.a. Gilles Binchois, Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem, Josquin des Prez, Pierre de la Rue, Nicolas Gombert en Roland De Lassus

http://www.semf.se/semf-2017/event/1352

Zat. 3 juni 2017 te 12.00u, The Stockholm Cathedral Parish Hall, Stockholm (SE)

Het duo Contactus (blokfluit en vedel) op het Stockholm Early Music Festival
programma: Adeu mon cuer
Met werk van o.m. Gilles Binchois en Guillaume Dufay

 http://www.semf.se/semf-2017/event/1371
Zat. 3 juni 2017 te 18.30u, Chiesa San Rocco, Venetië (IT)

Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull
programma: Visions of Joy – The Chapel of  Hieronymus Bosch
met o.m. de Missa ‘Cum jocunditate’ van Pierre de la Rue

 www.cappellapratensis.nl

Vr. 16 juni 2017 te 17.00u, Emmanuel Church, Boston (MA)

Cinquecento op het Boston Early Music Festival
programma: Canti Carnascialeschi: A Florentine Carnival
met werk van o.m. Guillaume Dufay, Heinrich Isaac, Alexander Agricola, Roland De Lassus en Adriaen Willaert

 http://www.bemf.org/pages/fest/con_cinquecento.htm

Zo. 18 juni 2017 te 10.00u, St.-Pieterskerk, Leuven

radiomis, rechtstreeks uitgezonden door RADIO1 in het kader van @MISSAM2017
Currende o.l.v. Eric Van Nevel
met o.m. de Missa ‘Quem dicunt homines’ van Antonius Divitis

www.currende.be

Van do. 29 juni tot zat. 1 juli 2017, Universiteit van Salzburg (AT)

Workshop Gaspar van Weerbeke

meer info:
http://www.gaspar-van-weerbeke.sbg.ac.at/conference/reconstruction-workshop.html

Vr. 30 juni 2017 te 20.30u, Sint-Machariuskerk, Gent

Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel op Meerstemmig Gent
programma: Een polyfoon kaleidoscoop 1350-1600
met o.m. werk van Jacob Clemens non Papa, Alexander Agricola, Cipriano De Rore en Nicolas Gombert

 www.meerstemmiggent.be .

Zat. 1 juli te 20.15u., St.-Bavokerk, Haarlem (NL)

Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel
programma: Een polyfoon kaleidoscoop 1350-1600 (zie boven: 30 juni)

www.koorbiennale.nl


Zat 1 juli 2017 te 20.00u, Sint-Machariuskerk, Gent

Currende o.l.v. Eric Van Nevel
de volledige Vergine bella van Cipriano De Rore op teksten van Petrarca

www.currende.be

Ma. 3 juli 2017 te 20.00u, Konzerthaus, Berlin (DE)

Ensemble Daimonion o.l.v. Arno Lücker
programmareeks: 2 x hören KLASSISCH
met werk van o.m. Adriaen Willaert

Ein Werk wird präsentiert – vielleicht ohne Vorkenntnisse, auf jeden Fall ohne Programmheft und ohne Einführung.
Danach berichten unsere Moderatoren und die Künstler über die Hintergründe und Merkmale des Stücks, das daraufhin ein zweites Mal erklingt.

www.ensembledaimonion.com
https://www.konzerthaus.de/de/programm/2-x-horen-klassisch/918

Vr. 7 juli 2017, uur?, Church of St John the Evangelist, Oxford (GB)

Cinquecento
programma: Musica Invictissima
met werk van o.m. Jacobus Vaet en Jacob Regnart

Vr. 7 juli 2017 van 18u00 tot 19.00u, Grote of St Bavokerk, Haarlem (NL)

Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull op het Hemels Uurtje
met werk van Pierre de la Rue, Hayne van Ghizeghem, Juan Urrede, Josquin des Prez en Nicolas Champion

http://www.koorbiennale.nl/programma/36/hemels-uurtje-cappella-pratensis

Zat. 8 juli, uur?, Chapter House of York Minster, York (GB)

Cinquecento op het York Early Music Festival
programma: Musica Invictissima
met werk van o.m. Jacobus Vaet en Jacob Regnart

Zat. 8 juli 2017, van 12.30u tot 13.30u, St Lawrence’s Church, York (GB)

English Cornett & Sackbutt Ensemble op het York Early Music Festival
programma: Echoes of Venice
met werk van o.m. Adriaen Willaert

Cornetts and sackbuts conjure up the sounds of 16th and 17th-century Venice, the beautiful and powerful city that was home to some of Europe's finest musicians.
Whether from the echoing spaces of St Mark’s, the palaces on the Grand Canal or the winding streets and open campi of this captivating city, the sounds of Gabrieli, Merulo, Schütz and Willaert spread their influence all over Europe.

https://tickets.ncem.co.uk/en-GB/shows/english%20cornett%20-%20sackbut%20ensemble/events


Vr. 4 aug. 2017 te 21.30u, Augustinuskirche, Schwäbisch Gmünd (DE)

Josquin Capella Berlin
programma: motetten, hymnen en Marialiederen van de Cappella Sistina
met werk van o.m. Guillaume Dufay, Josquin des Prez, Andreas De Silva en Jacob Arcadelt

http://www.schwaebisch-gmuend.de/7547-Programm-frage-Tickets.html?id=38392

 

Van zo. 6 aug. tot zat. 12 aug., University of Cambridge (GB)

Cambridge Early Music Summer School 2017 (Week 2)
thema: Made In Venice
met werk van Willaert, De Rore, Ganassi, Bassano e.a. 16de-eeuwse meesters

We will explore not only the magnificence of multi-choir motets but also the intimacy and intensity of the ‘Venetian’ madrigals of Adriaan Willaert and Cypriano de Rore, combining voices and instruments. As well as working with our singers, instrumentalists will also be able to follow in the footsteps of Venetian masters from Sylvestro Ganassi to Giovanni Bassano, those masters of virtuosity and sensitivity to text and rhetoric, as well as exploring the more ceremonial (and foot-tapping) repertoire of the piffari.
Each day of the course will be divided between sectional rehearsals and ensembles, both large and small, directed by our specialist tutors. The after-dinner sessions might include informal performances of works covered in the day as well as exploring early dance and working on large-scale pieces in which all course members will take part.

http://musicsummerschools.com/event/cambridge-early-music-summer-school-2017-week-2/

Zo. 13 aug. 2017 te 19.00u, Hofburg, Innsbruck (AT)
Cinquecento op de Innsbrucker Festwochen der Alten Musik
programma: Al Serenissimo Arciduca Ferdinando d’Austria
met werk van o.m. Roland De Lassus, Jacob Regnart en Jacobus Vaet

http://www.altemusik.at/nocache/programm/kalendarium/detail/?tx_eventcalendarfw_pi1%5Bitem%5D=1636

Vr. 25 aug. 2017 te 13.00u, AMUZ Antwerpen

Cinquecento op Laus Polyphoniae
programma: Musica Invictissima
met religieus werk van Jacobus Vaet en Jacob Regnart

http://www.ensemblecinquecento.com/concerts

Nieuwe cd met WILLAERT

 

 

Il cambalo di Partenope

Catalina Vicens, klavecimbel
(anoniem instrument – Napels, ca. 1525)

Carpe Diem Records
CD 16312
2017

 

 

van Willaert: Qui la dira
(bew. Antonio Valente)

meer info: http://www.carpediem-records.de/en/il-cembalo-di-partenope

Deze net verschenen cd van klaveciniste Catalina Vicens is in veel opzichten een uniek project. Het instrument is het oudst speelbare klavecimbel dat in bezit is van het National Music Museum in Vermillion (V.S.). Zij speelt muziek uit Napels uit de periode rond 1525, het jaar dat het instrument werd gebouwd. Een leuke extra is dat de cd vergezeld is van een gratis download waarin Catalina een fantasieverhaal vertelt over het genese, geschiedenis en karakter van dit instrument, deels gebaseerd op feiten, deels ontstaan vanuit inspiratie die Catalina opdeed tijdens het bespelen van dit instrument.

De cd is grotendeels te beluisteren op de Nederlandse Concertzender. Zoek naar de uitzending van woe. 24 mei 2017 van 10.00u. tot 11.00u – de Nederlandse Concertzender. De in april 2017 verschenen CD ‘Il Cembalo di Partenope’ van klaveciniste Catalina Vicens met 19de nr. Philippus De Monte en 20ste nr. Adriaen Willaert (beide: bew. Antonio Valente)

https://www.concertzender.nl/programma/394428/

 

FACSIMILE van Henry VIII’s BOOK
LonBL 31922

Dit manuscript werd waarschijnlijk vervaardigd tussen 1510 en 1513 te Londen. De vermoedelijke opdrachtgever was Sir Henry Guildford (1489-1532), een edelman die verbonden was aan het hof van Hendrik VIII. Het handschrift bevat 109 werken van Engelse en Europese componisten. Drieëndertig zijn van Henry VIII zelf, een aantal ook van Vlaamse polyfonisten, o.m. van Alexander Agricola, Jacobus Barbireau, Loyset Compère, Antoine Busnois, Heinrich Isaac, Jacob Obrecht, Antoine de Fevin, Pierre Moulu , Hayne van Ghizeghem (Alles regret en De tous bien plane) en Denis Prioris. Het repertoire bestrijkt de meest uiteenlopende genres bestrijken, zowel vocaal als instrumentaal.

In 2014 verscheen hiervan een facsimile-uitgave met inleiding door David Fallows:

The Henry VIII Book (British Library, Add. MS 31922). Facsimile with intro. By David Fallows, DIAMM Facsimiles 4, Oxford University, Oxford, 2014.



Hedendaagse Engelse ensembles zingen maar al te graag Nederlandse renaissance-polyfonie. Denken we slechts aan Stile Antico, Brabant Ensemble, Tallis Scholars, the King’s Singers, BBC Singers, the Sixteen, Hilliard Ensemble. Hoe komt het dan, vraagt Fallows zich af, dat er zo weinig werken van ‘the Continent’ opgenomen zijn. Zelfs in het algemeen, schrijft hij, verwondert het mij dat er in die tijd zo weinig polyfonie van niet-Engelse polyfonisten werd overgeschreven in de Engelse zangbundels: “Continental musicians were common at the court of Henry VII, and Henry VIII increased their number, which raises the question of why so few continental compositions are represented here. The question should really be why continental compositions are almost completely absent from other English sources of the time.”

Los van deze terechte observatie, toch volgende opmerking. Ook al is het een onontbeerlijke bron voor het Engelse profane lied van de vroege Tudorperiode, King Henry’s Book beantwoordt niet ten volle aan de definitie van een liedcollectie. Nemen we abstractie van Henry’s mediocre werkstukjes en de serie tekstloze liedcomposities van continentale componisten, dan rest een te klein hoeveelheid Engels werk om van een anthologie te kunnen spreken. Dietrich Helms is derhalve van oordeel dat “by assembling the material used and produced for the education of a king, Henry VII’s manuscript was intended to serve as a book of examples for the musical education of a royal child.”

Bron:
Murray Steib, Music Review in Notes, dec. 2015, vol. 72, nr 2, p. 407-410.

Census-Catalogue of Manuscript Sources of Polyphonic Music 1400-1550, vol. 2, pp. 64-65.

Dietrich Helms, Henry VIII's Book: Teaching Music to Royal Children in The Musical Quarterly, 92, 1/2 (Spring - Summer, 2009), p. 118.



NIEUWSFEIT VAN HET JAAR

het ‘Leuven chansonnier’ (late 15de eeuw)

In 2014 verwierf een privé-kunsthandelaar als onderdeel van een kavel een minuscuul chansonnier (12 x 8,5cm) inclusief de originele, met brokaat beklede, boekband. Het betrof een muziekmanuscript van 96 perkamenten blaadjes met sierlijk verluchte initialen. De nieuwe eigenaar vond het derhalve de moeite waard om het te laten onderzoeken door specialisten van de Alamire Foundation en de Onderzoeksgroep Musicologie van de KULeuven. Het bleek een tot op vandaag onbekend en bovendien compleet liedboek te zijn uit vermoedelijk de late 15de eeuw. Vondsten als deze zijn uitermate zeldzaam geworden; de laatste vergelijkbare ontdekking dateert van bijna een eeuw geleden. Bovendien bevat de collectie niet minder dan twaalf, tot op vandaag onbekende unica! Om de identiteit van deze stukken te onthullen, zal verder musicologisch onderzoek nodig zijn. Op basis hiervan werd het kleinood via het Fonds Léon Courtin – Marcelle Bouché aangekochtdoor de Koning Boudewijnstichting aangekocht en prompt in bruikleen gegeven aan de genoemde Alamire Foundation. Nu het chansonnier volledig gedigitaliseerd is, was de tijd rijp om het heugelijke nieuw wereldkundig te maken. Online bekijken kan op: www.idemdatabase.org.

De oorspronkelijke bezitter/opdrachtgever is onbekend. Het manuscript, dat voorlopig/voortaan (?) als ‘Leuvens chansonnier’ door het leven gaat, bevat slechts één wapenschild: dat van de hertogen van Savoye-Nemours, waarbij de letter 'I' op de achtergrond mogelijk verwijst naar Jacques van Savoye, tweede hertog van Nemours (1531-1585). Dit plaatst het liedboek in de Loirevallei, waar genoemde edelen onroerend goed hadden. Dat zij echter de oorspronkelijke eigenaars waren is lang niet zeker, al beperkt de inhoud zich wel tot wereldlijke liederen in het Frans. Na een geestelijk werk in het Latijn als traditionele opener volgen negenenveertig (44 van dezelfde hand, 5 latere toevoegingen), op één na driestemmige chansons. Ze staan niet naamgetekend maar 38 ervan konden op basis van andere bronnen toegeschreven aan vooraanstaande 15de-eeuwse Franco-Vlaamse meesters als Gilles Binchois, Johannes Ockeghem en Antoine Busnoys.

De twaalf unica die het handschrift rijk is, worden voor het eerst ten gehore gebracht op 11 juli 2017 in New York, meer bepaald in The Cloisters te New York, een première georganiseerd i.s.m. Flanders House. Er wordt onderhandeld met diverse ensembles, waaronder het Huelgas Ensemble, voor uitvoeringen in onze contreien.

http://www.ae-info.org/attach/User/Burn_David_Joseph/burn_david.jpg  Prof. Dr. David Burn (KULeuven) beklemtoont het belang:

“Wat de onderzoekers bijzonder verraste: twaalf van de genoteerde liederen waren tot nog toe volstrekt onbekend: Onvoorstelbaar. Alsof je opeens een dozijn onbekende Rubens-tekeningen zou vinden! We hopen te kunnen achterhalen wie de liederen gecomponeerd heeft. Ook de 38 bekende werken zijn zeer interessant, omdat het vaak om andere versies gaat dan de versies die we al kennen. Deze vondst zal het onderzoek naar de polyfonie in de Lage Landen in ieder geval een flinke duw vooruit geven.

Voor wie het boekje bedoeld was, of wie de opdrachtgever was, is nog een groot vraagteken. Vast staat dat het moet hebben gecirculeerd in de hoogste geledingen van de toenmalige maatschappij. Dergelijke chansonniers waren een hebbeding, en werden vaak cadeau gedaan. Muziek noteren diende natuurlijk in de eerste plaats om ze te bewaren, maar het boekje kan ook daadwerkelijk gebruikt zijn geweest om mee te musiceren.”

bron: http://nieuws.kuleuven.be/node/17881

 

TWEE CITATEN

* de raadselachtige renaissance

“The riddle’s inherent ambiguity and the subtle deception that goes with it lead us to the very heart of the musical culture  – or rather cultivation –  of the enigmatic in the Renaissance.”

Katelijne Schiltz, Music and Riddle Culture in the Renaissance, New York, 2015, p. 360.

* dubbelkorig: een klein koor tegenover een groot

“The performance of vespers psalms at San Marco was rooted in liturgical plainsong tradition, with two choirs (or two halves of the choir) alternating either verse by verse or half verse by half verse. The salmi spezzati were an outgrowth of that tradition.
Their performance was spelled out in various rubrics of the church, with one choir made up of four singers, and the other consisting of all the other singers.
The psalms were sung in this way at vespers of all the solemn feasts.”

Mary S. Lewis, Di Willaert et di Iachet. I salmi: A Reconsideration of a Double-Choir Collection from 1550 in La la la… Maistre Henri, Turnhout, 2009, p.106.


 

Ingekomen correspondentie

Ik werk als Domeinverantwoordelijke Digitalisering voor de Universiteitsbibliotheek, waar we natuurlijk alle domeinen van de collectie betrekken. Alles kan geraadpleegd worden via de publieke catalogus van de Universiteitsbibliotheek. Daarvoor moet u wel weten wat u zoekt (titel, ...). We werken momenteel aan het presentatieplatform maar dat zal in de eerste plaats gericht zijn op nieuwe virtuele tentoonstellingen en nieuwe digitaliseringsprojecten. Daarnaast werken we ook aan een vereenvoudiging van het zoeken binnen de gedigitaliseerde boeken in de catalogus zelf. 

Met vriendelijke groeten,
Nele Gabriels
Projectmanager Digitalisering,
KU Leuven Universiteitsbibliotheekdiensten

 

 

170501 13de JG NR 4

CONCERTEN, RELIGIEUZE VIERINGEN, FESTIVALS...


Woe 3 mei 2017,
KULeuven Campus Kulak, Kortrijk

Graindelavoix o.l.v. Björn Schmelzer
19.30u: lecture ‘The Demons of Early Music’
21.00u: concert

Woe. 3 mei 2017 te 20.15u, St.-Pieter-en-Paulkerk, Mechelen (uitverkocht, maar met wachtlijst)

The King’s Singers
programma: Royal Blood
meto.m. Paisible Domaine en Dessus le marché d’Arras van Roland de Lassus

http://www.mechelenhoortstemmen.be/voorstelling/the-kings-singers/

Di. 9 mei 2017 te 13.10u, The Holburne Museum, Bath (UK)

Musicke in the Ayre (sopraan en luit)
programma: A Flemish Foray – music of the Bruegel dynasty
met werken van Josquin des Prez, Thomas Crecquillon, Pierre de Manchicourt, Jacob Clemens non Papa, Cypriano De Rore, Cornelis Schuyt, Nicolas Vallet en Adrianus Valerius

https://www.facebook.com/events/1874424786170168/

Di. 9 mei 2017, 21.00u, Festival van Vlaanderen, Onze Lieve Vrouwkerk, Kortrijk

Graindelavoix o.l.v. Björn Schmelzer
programma: And Underneath the Everlasting Arms – Polyfonie voor een betere slaap
met werken van o.m. Josquin des Prez, Nicolas Gombert en Roland De Lassus

http://wildewesten.be/nl/event/graindelavoix

Zat. 20 mei 2017 te 20.30u, Sint Lambertuskerk, Ekeren

Graindelavoix o.l.v. Björn Schmelzer
programma: Devoties en emoties in de Nederlanden
met werken van Jacob Obrecht en Johannes Ockeghem

https://ttk.antwerpen.be/Tickets/Detail.aspx?language=NL&smallmenu=1&code=COC-252-20170520

Zo. 21 mei 2017 te 10.00u, Sint Pieterskerk, Leuven

Radiomis door Currende o.l.v. Eric Van Nevel
met o.m. de Missa ‘Mittit ad Virginem’ van Adriaen Willaert

Zelfde programma op zo. 28 mei te 11.00u in de Onze Lieve Vrouwekerk te Brugge.

www.currende.be

Zo. 21 mei 2017, te 19.00u, Psychiatrisch Ziekenhuis Onze Lieve Vrouw, Brugge

Vocaal Ensemble Da Cantar o.l.v. Wim Maesele, begeleid door professionele instrumentisten
programma: De Nalatenschap van Josquin

http://www.dacantar.be/concerten.html


Zo. 28 mei te 11.00u, Onze Lieve Vrouwekerk te Brugge

Eucharistieviering opgeluisterd door Currende o.l.v. Eric Van Nevel
met o.m. de Missa ‘Mittit ad Virginem’ van Adriaen Willaert

info: zie boven, 21 mei

Do. 1 juni 2017 te 20.00u, Stockholm Early Music Festival, The German Church, Stockholm (SE)

Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel
programma: Arcadia in Flandria – Facetten van de Franco-Vlaamse Polyfonie 1550-1600
met werk van Gilles Binchois, Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem, Josquin des Prez, Pierre de la Rue, Nicolas Gombert en Roland De Lassus

http://www.semf.se/semf-2017/event/1352

 

NOTEER ALVAST

vrijdag 16 juni 2017:

Huldeconcert in de Sint-Michielskerk
door het Roeselaars Kamerkoor
o.l.v. Bart Naessens

zaterdag 1 juli 2017

onthulling Willaertmonument
academische zitting met lezing door
prof. dr. David Burn (KUL)


 

Cipriano de Rore: New Perspectives on his Life and Music

Collection of essays on the life and works of Cipriano de Rore, Brepols, Turnhout, 2017

J. A. Owens, K. Schiltz (eds.)

ADRIAEN WILLAERT
Haud aliter pugnans a 5

Haud aliter pugnans
fulgebat Caesar in armis,
Ac tu spes patriae bellica
Tela ferens

Magna trophea paras
dum tu contendis in hostem
Vincislae paras nomina magna quoque
Nam merito sortitus eras
haec nomina laudis

Cum toties victor
vincere doctus eras
(x2)

Vrije vertaling:

Niet anders schitterde Caesar telkens hij zélf de wapens greep en meedeed in de strijd
dan gij nu schittert, Hoop des Vaderlands, met het oorlogszwaard ter hand.

Ontzaglijke trofeeën sleept gij in de wacht
in menige strijd met de vijand
Ook d’ontzaglijke naam ‘Wenceslaus’ sleep jij in de wacht.
Terecht immers had gij deze naam van lof & eer als lotsbestemming geloot.

Je zovele zeges bewijzen
je zegemeesterschap!

Eerste druk: W1110 (1539), Venetië, Girolamo Scotto:
Adriani Willaert… musica quinque vocum… liber primus

Herdrukt in 1550 (W1111)
Vindplaatsen van de volledige boeken:
druk 1539: Londen, British Library
druk 1550. London, British Library / München, Bayerische Staatsbibliothek.


 

http://stimmbuecher.digitale-sammlungen.de/api/book/bsb00094095/page/33.jpg

Cantus uit Famosissimi Adriani Willaert musica quinque vocum, Venetiis, 1550
München, Bayerische Staatsbibliothek

De zestiende eeuw was in veel opzichten een bewogen tijd. Er werd voortdurend en op vele fronten gevochten. Maar het was evenzeer een periode van hoge bloei in kunst en cultuur. Wilden de Bourgondische vorsten hun territorium uitbreiden of het ten minste behouden, dan moesten zij koningstroon inruilen voor het strijdros. Maar ze hadden ook aandacht voor de kunsten, zij het in de eerste plaats om te pronken. Schilders, beeldhouwers, architecten en ook musici werden in vaste dienst genomen om de glorie van hun broodheer glans bij te zetten. Dat deden ze meestal plichtsgetrouw en bovendien met de grootste artistieke vaardigheid.

De regeringsperiode van Karel V (°1500 – 1515 – 1556) viel samen met een hoge bloeiperiode van de Nederlandse polyfonie, vertegenwoordigd door Nicolas Gombert, Jacob Clemens non Papa, Thomas Crecquillon, Adriaen Willaert en Cypriano De Rore. Elk van hen had zijn part in het componeren van Staatsmotetten op in onze tijd niet te smaken proza. Maar dankzij hun muzikale vaardigheid toverden ze op die gelegenheidsverzen niettemin genietbare polyfonie, waarin verborgen symbolische wendingen het beluisteren alsnog boeiend maken.

Van het voorliggende huldemotet Haud aliter pugnans van Adriaen Willaert is geen handschrift bewaard. De oudste druk is van 1539 door Girolamo Scotto te Venetië in Musica quinque vocum… liber primus; een herdruk dateert van 1550  – zie de afbeelding hierboven. Toch zou het stuk al gecomponeerd kunnen zijn in 1529. Willaert was toen in Venetië, maar door zijn verblijf van 1517 tot 1519 in Hongarije, in dienst van Ippolito d’Este, was hij ook al in Wenen bekend. Dit verklaart waarom men, ten einde een passend huldemotet te bestellen, vanuit Wenen naar het verre Venetië is getrokken.

De geadresseerde in Haud aliter pugnans is Ferdinand I van Oostenrijk (1503-1564). Hij werd tot koning van Bohemen-Hongarije gekroond op 24 februari 1527 in de St.-Wenceslauskapel van de Praagse dom. Vier jaar later, op 5 januari 1531 werd hij keizer van Oostenrijk aangesteld op instigatie van Karel V, zijn broer en keizer van het Heilige Roomse Rijk. Was de aanleiding voor het lofdicht de overwinning op de Turken te Wenen in 1529? Of het vredesakkoord met de Turken in 1532? In tegenstelling tot wat Albert Dunning schrijft, zou Haud aliter pugnans met dit alles echter niets te maken hebben.

De Heilige Wenceslaus is de grote heilige in Praag en in de tekst komt een woordspeling op zijn naam voor: Wenceslas = ‘Vincere + laus’ (overwinnen + lof). Er wordt beweerd dat Willaert hier motieven uit een zgn. Wenceslauskoraal gebruikt zou hebben. De beginmelodie gelijkt inderdaad op de inzet van een volkslied. Ook de tendens naar een syllabische schrijfwijze wijst in die richting. Prof. Viktor Velek, een Tsjechische musicoloog, ontkent die theorie echter in een brief aan ons (gedateerd: 22 maart 2006). Daarin verwijst hij naar een ander Tsjechisch lied als bron: Dies venit victoriae.

Bronnen:

Mary Tiffany Ferer: Music and Ceremony at the Court of Charles V in Studies in Medieval and Renaissance Music, 15(2012), p. 304.

Ignace Bossuyt, Adriaan Willaert (ca. 1490-1562). Leuven, 1985.

Katelijne Schiltz, Adriaan Willaert en de Venetiaanse motetpraktijk. Een onderzoek naar stijlbepaling, Leuven, 2001.

Albert Dunning, Die Staatsmotette 1480-1555, Utrecht, 1970.

LUISTER via YouTube

Cappella Pratensis o.l.v. Stratton Bull

1. hun programma: Josquin in Rome opgenomen in de Sint-Pieterskerk, Utrecht op 16/01/2014.

                https://www.youtube.com/watch?v=1Xw2_eqjC5c&t=119s

2. Captatie van het concert in Raamsdonck op 21/06/2015
https://www.youtube.com/watch?v=umPwuTBil0U

3. Josquin des Prez, Nymphes des bois.
                https://www.youtube.com/watch?v=qToBYimC8AE

Mannenkoor Oxymore o.l.v. Maud Hamon-Loisance

met L’Aura mia sacra al mio stanco riposo van Adriaen Willaert (2016)

https://video.search.yahoo.com/yhs/search?fr=yhs-avg-fh_lsonswrow&hsimp=yhs-fh_lsonswrow&hspart=avg&p=YouTube+Willaert#id=5&vid=417248467015d5356392cdd3441b4d4d&action=view

Domus Arte

Adriaen Willaert, Mirabile Mysterium declaratur hodie

https://video.search.yahoo.com/yhs/search?fr=yhs-avg-fh_lsonswrow&hsimp=yhs-fh_lsonswrow&hspart=avg&p=YouTube+Willaert#id=54&vid=3e1b7672a653d001ba54c1b09c43ccaf&action=view

Fior Angelico, Live in Ohio

Adriaen Willaert, O Magnum mysterium

https://video.search.yahoo.com/yhs/search?fr=yhs-avg-fh_lsonswrow&hsimp=yhs-fh_lsonswrow&hspart=avg&p=YouTube+Willaert#id=70&vid=d9949afadb9b556e7115da45b8e49a70&action=view

Nieuwe cd met WILLAERT

http://i.ndcd.net/1/Item/500/394135.jpg

Cifras imaginarias: Música para tañer a dos vihuelas
Ariel Abramovich, Jacob Heringman (luit)
NAXOSDIRECT ARCANA
2017
SPOTIFY

van Adriaen Willaert: Ricercar 7 (A6) – 2’18”

 

Ook nog werk van des Prez, Crecquillon, da Modena, de Cabezón, Verdelot, da Milano, Palero, de Sermisy, Vasquez en een anonymus

A leading vihuela specialist, the Argentinian virtuoso Ariel Abramovich has already devoted two albums to the favourite instrument of the Iberian Renaissance, the first on Arcana (Esteban Daça, El Parnasso, A316, 2002) and the second on Carpe Diem (Diego Pisador, Si me llaman, 2009). For this third instalment he is joined by one of the world’s most respected and innovative solo lutenists, Jacob Heringman, for a vihuela duo project which is the result of years of research and performing. While there is a significant number of publications for two lutes from the sixteenth century, only one of the seven collections for vihuela de mano includes duets, and it is precisely that collection that was the main source of inspiration for this project. The performers, both highly experienced with intabulations of sixteenth-century music, decided to recreate an imaginary’ book of vihuela duets, following the taste and practice of the ancient masters, who through a notation system of ‘numbers’ used to arrange works by the composers they listened to and played. Cifras Imaginarias is the poetic name they have given to an imaginary music collection of vihuela duos of the kind that might have been published in the mid-sixteenth century.

http://naxosdirect.se/items/cifras-imaginarias-394135

PHILIPPE HERREWEGHE 70
2 mei 2017

foto van Philippe Herreweghe.
http://www.amuz.be/nl/reeks/philippe-herreweghe-70-nl/

“Renaissancemuziek is het puurste, het allermooiste!”

Op zondag 30 december 2012, in het Klaraprogramma ‘Music Maestro’ dat diverse topdirigenten aan het woord liet, werd Herreweghe gevraagd naar zijn mening over muziek.

Reporter: Hoezeer uw interessegebied zich ook verbreed heeft de laatste 10, 12, 14 jaar,
u blijft toch jaarlijks minstens één uitstap naar de polyfonie maken.

Ph. H.: Op dat gebied ben ik zeer atypisch, denk ik, als dirigent. Omdat ik blijf… ik bestrijk het hele gebied tot de hedendaagse muziek… vanaf een bepaalde soort oude muziek, vanaf de laat-renaissance. In de renaissance is er ongelooflijk veel moois tot stand gekomen, kwalitatief, op het gebied van de schriftuur, dus van de expressie, want dat loopt altijd samen. Ik vind de barok eerder een dieptepunt. – Ik ben een beetje provocerend –  Ik bedoel: niet de interessantste muziek voor mij behalve natuurlijk Bach en sommige uitzonderingen… Monteverdi, als ge die bij de barok zoudt rekenen. Ik vind dan de 19de eeuw ook fantastisch en de 20ste eeuw ook.
Misschien is het mooiste, het allermooiste, het allerpuurste toch de renaissancemuziek.
Ik kan het gewoon niet laten.

Een topprestatie is de opname door France Musique van Roland De Lassus, Lagrime di San Pietro door Collegium Vocale Gent o.l.v. Philippe Herreweghe (duur: 58’, inclusief het bisnummer: Claudio Monteverdi, Adoramus Te).

Voor de Lagrime:

https://video.search.yahoo.com/yhs/search;_ylt=A2KLqIG5z_hYChgA5lY0nIlQ;_ylu=X3oDMTBncGdyMzQ0BHNlYwNzZWFyY2gEdnRpZAM-;_ylc=X1MDMTM1MTE5NTcwMARfcgMyBGFjdG4DY2xrBGJjawMycTBtcGsxYmptNXMyJTI2YiUzRDMlMjZzJTNENDgEY3NyY3B2aWQDV2Npb2tEazRMakV0QXRtZ1Z6c1hnZ0ZOTW1Fd01nQUFBQUNQbUtQSgRmcgN5aHMtYXZnLWZoX2xzb25zd3JvdwRmcjIDc2EtZ3AEZ3ByaWQDNmJrUDRPbW1SX3VxVThGRlF5SHp5QQRtdGVzdGlkA251bGwEbl9yc2x0AzYwBG5fc3VnZwMyBG9yaWdpbgN2aWRlby5zZWFyY2gueWFob28uY29tBHBvcwMwBHBxc3RyAwRwcXN0cmwDBHFzdHJsAzE4BHF1ZXJ5A1lvdXR1YmUgSGVycmV3ZWdoZQR0X3N0bXADMTQ5MjcwMTY4MQR2dGVzdGlkA251bGw-?gprid=6bkP4OmmR_uqU8FFQyHzyA&pvid=WciokDk4LjEtAtmgVzsXggFNMmEwMgAAAACPmKPJ&p=Youtube+Herreweghe&ei=UTF-8&fr2=p%3As%2Cv%3Av%2Cm%3Asa&fr=yhs-avg-fh_lsonswrow&hsimp=yhs-fh_lsonswrow&hspart=avg#id=59&vid=bbc503d9f30be847d4443eb23ab6ca66&action=view

 

Bekroonde cd’s met oude muziek

1993 – Diapason d’Or
Lassus. Lagrime di San Pietro.
Ensemble Vocal Européen
o.l.v. Philippe Herreweghe
HARMONIA MUNDI – Musique d’abord

(ook de heruitgave van 2014 werd bekroond met de Diapason d’Or)


10/2008 – Diapason d’Or
Roland De Lassus. Cantiones sacrae sex vocum (1594).
Collegium Vocale Gent
o.l.v. Philippe Herreweghe
HARMONIA MUNDI

Ceciliaprijs 2012 (de jaarlijkse platenprijs van de Belgische Muziekpers)
Officium Defunctorum van Thomas Luis de Victoria
Collegium Vocale Gent
o.l.v. Philippe Herreweghe

 

Meer info

Herreweghe dirigeerde nog meer renaissancepolyfonie, o.m. een cd met werk van Josquin des Prez (Stabat Mater en motetten) en een concert in 2011 te Asciano (IT) met werk van Giaches De Wert (La Gerusalemme liberata)

Zie onder meer:
https://en.wikipedia.org/wiki/Philippe_Herreweghe

 

Een boek als verjaardagsgeschenk


9789462700956.jpg (600×811)

Eind mei 2017 verschijnt bij Universitaire Pers Leuven een monografie over de h-Moll-Messe van Bach. Auteur is prof. em. Ignace Bossuyt. Hij schreef het naar aanleiding van de 70ste verjaardag van Herreweghe, die het werk driemaal uitvoert

- do. 11 mei om 20.00u in Bijloke teGent
- vr. 12 mei om 20.00u in Concertgebouw te Brugge
- zat. 13 mei om 20.00u in De Singel te Antwerpen

Dit na een lezing-concert (met uittreksels van de h-Moll-Messe) op 10 mei te 20.00u in Bozar, Henry Le Boeufzaal, Brussel

http://www.collegiumvocale.com/en/seasons/848-hohe-messe

In diezelfde zaal is er op 2 mei al het verjaardagsconcert (zonder renaissancepolyfonie of Bach)
http://www.bozar.be/nl/activities/109731-philippe-herreweghe-verjaardagsconcert

Ingekomen correspondentie

 

1. Onderwerp: Ye fille

10/01/2017
Geachte heer, mevrouw,
Ik heb een transcriptie gemaakt in gewoon notenschrift van Cabeçon's weergave van Ye fille etc., alias Je file, met kritische noten en na raadpleging van de 5 stemmige partituur in de editie Bernstein van Philip Van Wilder. Bijgaand vindt u die. Ik heb ook een arrangement voor 5 blokfluiten gemaakt, die vrijwel overeenkomt met de editie Bernstein. Tzt plaats ik die op mijn eigen website Ottaviano Petrucci (of home.planet.nl/teuli049) en op IMSLP. Ik heb meer stukken voor klavier getranscribeerd op mijn site. Tzt transcribeer ik ook Cabeçon’s versie van Qui la dira. Als u daar prijs op stelt wil ik u best op de hoogte houden van mijn vorderingen.
Met vriendelijke groet, Arnold den Teuling, Assen (NL)

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

10/01/2017
Geachte Heer Arnold den Teuling
Bravo voor de transcripties! Zeer interessant.
Breng ons verder op de hoogte aub van uw verdere prestaties.
Ik kopieer die voor mezelf, maar ik zou graag hebben dat u me toelaat dat ik vermeld in de Willaert Nieuwsbrief en de Willaert Website hoe ook anderen toegang kunnen hebben tot die partituren.
Arnold Loose

 

23/01/2017
Geachte heer Loose,
De links naar mijn website zijn:  home page http://home.planet.nl/~teuli049/ Daarvandaan kan men meteen doorlinken naar Willaert: http://home.planet.nl/~teuli049/petrucciblad.html#wil , waar  vier 3-stemmige ricercari staan in pdf. Ze staan ook onder Willaert op IMSLP, met een gezipte source file, oorspronkelijk in Encore. Zoals gezegd ben ik bezig met de transcriptie van Cabeçon, en wel de gedeelten die niet in algemeen gangbare uitgaven beschikbaar zijn, dat zijn de canciones y motetes glosadas voor 4, 5 en 6 stemmen. Daar zitten drie 5-stemmige stukken bij van Willaert, het eerste, dat ik nu gestuurd heb, is ook met de auteursnaam Van Wilder overgeleverd. Voor Qui la dira geldt die twijfel niet, ik weet ook niet of het verder veel voorkomt dat stukken van Willaert geïsoleerd in bloemlezingen voorkomen. Zo niet, dan verzwakt dat de toeschrijving van Je file. Verder Pis ne me peult venir, dat ook op naam staat van Crecquillon. Ik zal het u melden als ik weer een stuk klaar heb. Ik bundel de 14 5-stemmige canciones in pdf, dan zet ik ze zelf op mijn eigen site en IMSLP. Maar daaraan voorafgaande stel ik ze graag aan ieder beschikbaar die erom vraagt, zowel in pdf als in Sibelius, wat ik tegenwoordig gebruik. Ik denk dat dat over een paar maanden klaar kan zijn.

De 4-stemmige zijn al gepubliceerd, maar daar zit geen Willaert bij.
Tegelijk met de klavier (en harp-)versie maak ik arrangementen voor blokfluiten, omdat ik zowel klavecimbel als blokfluit speel.
De Sibeliuseditie is mooier dan de pdf, maar niet iedereen kan dat lezen. Als iemand een andere instrumentatie zou vragen dan lever ik die ook, want dat is een kleine moeite.
Mijn e-mailadres manipuleer ik een klein beetje : adentequling@planet.nl  : verwijder de q bij gebruik. Het stuk dat ik u vanmorgen heb gestuurd bevat nog een paar kleine fouten. In de bijgaande versie heb ik die eruit gehaald, dus wilt u de vorige deleten?
Met vriendelijke groet, A.d.Teuling, Assen

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

23/01/2017
Beste Arnold,
Bijgaand nog een opus dubium, dat ik net deze week af heb gekregen. Er komt er nog één, Qui la dira (als de Franse spelling de juiste is), en nog een tweede van Pis ne me peult venir. Maar pas over een paar maanden. Ze komen ook op twee websites te staan (IMSLP en die van mijzelf), dus als deze niet in uw opnamebeleid passen, dan worden ze toch wel toegankelijk.
Groeten, Arnold den Teuling

(nvdr: die partituur kan bij ons opgevraagd worden. Adr. Will. St.)

 

2. Onderwerp: dissertatie Liedboek Zeghere van Male

31/01/2017
Geachte heer Loose,
Als ik het mij goed herinner, informeerde u een hele tijd geleden naar mijn
doctoraatsverhandeling. Met veel vertraging, waarvoor mijn excuses, vind je in bijlage een pdf met het volledige document. Hartelijke groet,
Nele Gabriels (Ph.D.)
Domeinverantwoordelijke Digitalisering
KU Leuven Bibliotheken
www.enrichingheritage.wordpress.com

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

31/01/2017
Waarde mevrouw Nele Gabriels,
Ik ben heel blij uw dissertatie te ontvangen.
Duizendmaal dank!
Het wordt een verrijking van onze Willaert-bibliotheek.
In de eerste plaats de composities van Adriaen Willaert, nl. de twee missen, het da pacem domine en de chansons interesseren ons.
Maar uiteraard ook de vele andere werken van de Vlaamse meesters en heel in het bijzonder ook de grappige illustraties.
Arnold Loose

(nvdr : het handschrift  in Cambrai : http://bvmm.irht.cnrs.fr/consult/consult.php?reproductionId=9973)

3. Onderwerp: O socii durate

08/02/2017
Je recherche surtout copie, photo de l'original de la dedicace au Cardinal De Granvelle, pour une affiche de concert
"Musique au Temps et au Pays des DE GRANVELLE" , dans lequel l'oeuvre sera jouée   (500 ° anniversaire de la naissance du Cardinal)
Grand merci.
Jean-Claude Roussel
+33 646335420
13 rue des Martinets
25290 ORNANS France


-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

09/02/2017
Cher monsieur Jean Claude
J’ai trouvé la dedicace que vous cherchez, mais seulement en petits lettres.
Probablement inutile pour une affiche.
Quelle est la raison ?
Du motet O SOCII DURATE existe seulement l’édition de 1566, Antonio Gardano dans « Di Cipriano il quinto libro di madrigali… « 
A 1566, Willaert était déjà mort (+ 1562), ni pour Gardano, ni pour De Rore, la dédicace est importante.
J’ai trouvé dans le website de la British Library cette édition originale (digitised score) et à la page 19  de chaque volume, on trouve le texte :
Illustrissimi et reverendissimi Cardinalis Granvellani Emblema en titre du motet O socii durate

canto 1:
https://repository.royalholloway.ac.uk/items/834da133-3022-129c-8e7f-148f4422d769/1/A70v_012.jpg?.vi=livNavTreeViewer&_sl.t=true
alto:
https://repository.royalholloway.ac.uk/items/834da133-3022-129c-8e7f-148f4422d769/1/A70v_029.jpg?.vi=livNavTreeViewer&_sl.t=true
tenore:
https://repository.royalholloway.ac.uk/items/834da133-3022-129c-8e7f-148f4422d769/1/A70v_047.jpg?.vi=livNavTreeViewer&_sl.t=true
basso:
https://repository.royalholloway.ac.uk/items/834da133-3022-129c-8e7f-148f4422d769/1/A70v_065.jpg?.vi=livNavTreeViewer&_sl.t=true
quinto en sexta pars
https://repository.royalholloway.ac.uk/items/834da133-3022-129c-8e7f-148f4422d769/1/A70v_083.jpg?.vi=livNavTreeViewer&_sl.t=true
Dans le même livre, chaque fois après la version de Willaert, vous trouverez la version de Cipriano De Rore à 5, avec la même dédicace.
Je vous conseille sincèrement d’écrire à prof. em. Ignace Bossuyt.


Il a fait beaucoup de recherches dans cette matière et il a publié plusieurs articles sur « O socii durate » et sur Granvelle, de Lassus, de Willaert, de Pierre de Manchicourt et de Cipriano De Rore.
Son adresse: Ignace.Bossuyt@arts.kuleuven.be ou bien: ignace.bossuyt@kuleuven.be
Arnold Loose

 

4. Onderwerp: Giaches De Wert

05/04/2017
Dag Arnold,
Mooi is de vermelding van het motet Ascendente Jesus van De Wert (al is voor mij de vergelijking met Dukas wat ver gezocht, maar het kan geen kwaad!!!). Je zal wel weten dat de recente cd van Stile Antico gewijd is aan motetten van de Wert, met o.m. het schitterende Vox in Rama. Een ander prachtwerk - dat niet op die cd staat, maar dat Erik van Nevel ooit heeft opgenomen - is het motet Adesto dolori meo. Er is een mooie 'genealogie' verbonden aan dit stuk, waarbij drie componisten betrokken zijn: Clemens non Papa, De Wert en Alexander Utendal (mijn doctoraatsonderwerp, 1978...!). Het beginmotief is bij Clemens een diatonische kwart, bij de Wert bijna volledig chromatisch, bij Utendal - die de Werts werk goed kende - volledig chromatisch: een treffend voorbeeld van 'imitatio' en 'emulatio' : nabootsing van een vereerd model en poging om het te evenaren én te overstijgen!
Van harte
Ignace

 

5. Onderwerp: Suzanne Willaert

17/04/2017

Vraag: Donatella Bartolini
Email: donnat@libero.it
I am an italian independent scholar pursuing a research on notaries in the Venetian Terraferma in the 16th century. My main focus is in particular on a notary who hosted Susanna Willaert in the last years of her life. I wonder if you can help me with some information and/or bibliography about Willaert wife. Thanks, DB

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

17/04/2017
Adriaen Willaert was geen priester en nog min een kanunnik, zoals sommige polyfonisten uit zijn tijd. Denken we maar aan Pierre de la Rue, Johannes Ockeghem of Jacob Obrecht. Hij was gehuwd met Susanna Girardi, een Italiaanse vrouw uit de streek rond Venetië.  Wellicht als huwelijksgeschenk aan haar heeft de maestro zijn motet gecomponeerd In diebus illis erat vir Babyloniae – Susanna aliquando.
De tekst verwijst naar het verhaal in het boek Daniel van de “kuise Susanna”. Zie ook hierboven in het boek van Owens/Schiltz bij Cypriano De Rore, hfdst 8.


Ze hadden geen kinderen, althans geen overlevende zonen of dochters, maar Adriaen liet sommige familieleden (zijn zus Joanna, haar man Loonis Harout en hun kinderen?) naar Italië overkomen. Enkele verbleven bij hem in Venetië zelf. Tot tweemaal toe vraagt hij verhoging van zijn wedde met het uitdrukkelijk argument dat hij het onderhoud van zijn familie moet bekostigen. Susanna wordt voor het eerst in een Venetiaans document, gedateerd 25 okt. 1538, vernoemd als “ejus uxore” en in Willaerts testamenten is zij steeds zijn belangrijkste erfgenaam.  Zij overleed dus zeker na Adriaens dood op 7 dec. 1562. Susana was aanwezig op 8 dec. 1562 toen de notaris de testamenten en codicillen van haar overleden echtgenoot opende.
Guido Aerbeydt citeert een correspondent uit Italië: I am carrying on a notary in Feltre, a small town in the Venetian highlands, in the second half of the XVIth century. He lodged Susanna Girardi, Willaert widow, in the last years of her live and became her legal heir. Susanna was buried in Feltre in the notary tomb (but now the church and the tombs are all destroyed).
Feltre ligt zowat 75 km ten noorden van Venetië, in de regio Veneto.

Van Willaert zijn 9 testamenten bewaard in het Archivio di Stato te Venetië.
Hier enkele uittreksels.

1. 20/03/1549
(…) Tutto io lasso et volgio che sia della mia carissima consorte Susana, la qual io instituisco mia libera et universal herede, et alla qual io non volgio che algun li possi contradir per modo alguno. (…)

2. 05/04/1550
(…) El residuo di tutti i mie beni laso a Susana mia moier (…)

3. 05/10/1552
(...) el resto lasso a Susana mia moglier (...)

4. 26/03/1558
(...) El residuo de tutti li altri mei beni mobeli lasso alla ditta Susana, mia muglier (...)

6. 27/12/1559
(…) Lasso … a Susana, mia mogier, per fina che la vive, et doppo la morte de ditta mia mogier, lasso tutti… (…) El resto de tutti li altri mei beni… lasso a ditta Susana, mia mogier, liberamente, che la possa disponer di esse come de cosa sua propria…

7. 12/11/1562
(…) lasso … a Susana, mia moglier, per fina che la vive et dopo la sua morte, alli sette luogi pii dechiariti in ditto testamento…
Na de dood van Adriaen Willaert keert Susana terug naar haar geboortestreek. Er zouden notariële akten bewaard gebleven zijn die de regeling van de erfenis betreffen. Waar?

Bron: Guido Aerbeydt


6. Onderwerp: het kunstboek van Mielich met muziek van Cipriano De Rore

23/04/2017

1ste vraag: Gery Gevaert, Zwevegem
Wat is het webadres om de gedigitaliseerde versie van het Kunstboek van Mielich met de motetten van Cypriano De Rore te lezen en/of op te slaan?

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Cypriano De Rore. Motettenboek door Hans Mielich. 1599
Bayerische Staatsbibliothek. München. BSB.Mus.ms. B(1)
http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0010/bsb00103729/images/index.html?id=00103729&groesser=&fip=xdsydeayaewqeayaeayaqrswsdaseayaxdsyden&no=&seite=1
Voor de volgende bladzijden: seite=2, seite=3 enz. tem seite 321
Portret van Cypriano De Rore: seite=311 of seite=323

2de vraag: Waar kan ik op internet partituren van Cypriano de Rore vinden in hedendaagse partituurvorm?

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

http://imslp.org/wiki/Category:Rore%2C_Cipriano_de
bijv. Regina coeli a 3.
http://imslp.nl/imglnks/usimg/c/c4/IMSLP403510-PMLP653472-2._Rore__Regina_celi.pdf

 

7. Onderwerp: € 12/15.000 voor een Willaert. € 15/20.000 voor een Lassus

04/04/2017
Adriaen Willaert en collega’s worden geveild!
Op 28 juni veilt Sotheby’s een deel uit de grote verzamelbibliotheek van Pierre Bergé, Frans zakenman en partner van Yves Saint Laurent. Pierre Bergé is intussen 86 jaar, zijn vermogen werd vorig jaar geschat op ruim 180 miljoen euro. In de loten die eind juni worden geveild, vinden we een oude druk van Adriaen Willaert. Het boek uit 1545 bevat 6 motetten van de hand van Willaert en wordt geschat op 12.000 tot 15.000 euro.
In dezelfde veiling gaat overigens nog een oude druk van Orlandus Lassus onder de hamer. 
Het boek bevat 3 verzamelingen met – alles samen – meer dan 200 composities van Lassus, telkens de partituur voor de tenorstem.
Het is een heruitgave uit 1619 van eerder gepubliceerd werk uit 1576 en wordt geschat op 15.000 tot 20.000 euro.

Wie zoekt, die vindt, trouwens. Een muziekantiquariaat uit Duitsland verkoopt een partiturenboek met 16 werken voor de discantus-stem van Jacobus de Kerle. Het boek uit 1571 kost 3000 euro. Bij dezelfde antiquair vind je nog een verzameluitgave uit 1603 met liederen en motetten van Orlandus Lassus, uitgegeven door zijn zonen Ferdinand en Rudolph.  Het boek wordt jouw eigendom als je er 5000 euro voor over hebt.


 

Bart Debbaut, Tienen

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

04/04/2017
Eerst nog enkele heel belangrijke vragen:
Willaert: de titelbladzijde is gekleurd. In die tijd bestond geen kleurendruk. Is er nog meer gekleurd dan die twee beren? En hoe? Betreft het enkel de alt? Is het boekje volledig. Zijn er bladzijden geschonden of uitgescheurd?
Hetzelfde boek is ook te vinden in de Bibliothèque Nationale de France te Parijs. Daar is het volgens de cataloog: enkel de alt en “incomplète”. Volgens onze gegevens bevat deze uitgave, als die volledig is, 21 motetten van Willaert en niet 6, zoals hierboven gezegd.

Lassus: 3 verzamelingen van enkel de tenor? Of driemaal hetzelfde boek? Dus zeker geen andere stemmen? En verder ook nog: Is het boek volledig? Zijn er bladzijden geschonden of uitgescheurd?
Waar liggen die boeken ter inzage?

Hopelijk worden deze “waardevolle” stukken gekocht door een bibliotheek of een archief, zodat ze toegankelijk zijn voor musicologische studie en niet terecht komen bij een bibliofiel die er zijn kasten wil mee vullen, voor eigen glorie.
Arnold

 

 

 

 

 

 

Top

Volg ons op Facebook Volg de Adriaen Willaert Foundation op Facebook

© AWF-foundation vzw - info@adriaenwillaert.be